Wzrok, słuch, węch, smak, dotyk – to dzięki tym zmysłom jesteśmy w stanie poznawać świat, doświadczać w pełni tego, co nas otacza. Świat przepełniony jest mnóstwem napływających
z każdej strony bodźców. Podziwiamy rozmaite widoki, obserwujemy to, co nas otacza, słyszymy przeróżne dźwięki, smakujemy potrawy, czujemy różne zapachy. Wszystkie te czynności wymagają zaangażowania ze strony układu sensorycznego. Jeśli wszystkie bodźce dobiegające z zewnątrz są odbierane i przetwarzane w sposób prawidłowy – proces integracji sensorycznej przebiega bez zakłóceń, wtedy to, co nas otacza, wydaje się przyjazne i akceptowalne. Sytuacja zmienia się w momencie, gdy mózg ma problem z odbiorem i przetwarzaniem bodźców z zewnątrz – wtedy mamy do czynienia z zaburzeniami integracji sensorycznej.
Dział: Temat numeru
W codziennej praktyce pedagogicznej nauczyciele i nauczycielki wszystkich etapów edukacyjnych spotykają uczniów i uczennice, którzy w różnych typowych szkolnych lub przedszkolnych sytuacjach zachowują się w sposób zaskakujący nie tylko dla nich, ale także dla rówieśników. Zdarza się, że nie znajdując uzasadnienia dla takiego czy innego zachowania, twierdzą, że dziecko „bez powodu” krzyczy podczas zajęć, płacze, nie chce zmienić miejsca w klasie, wyjść na przerwę, usiąść z kimś w ławce, wszystko je rozprasza albo jest zamyślone i trudno z nim nawiązać kontakt, wszystko chce zrobić po swojemu, jest niezdarne, potyka się, przewraca, niszczy zeszyty i książki, ubiera się byle jak, nieadekwatnie do sytuacji. Lista takich „dziwactw” wydaje się nieskończona. Warto jednak spojrzeć na takie osoby nie przez pryzmat swoich czy ogólnie przyjętych norm funkcjonowania i nie oceniać, że zachowania te są wynikiem uporu, braku wychowania, niedbalstwa czy cech charakteru. Po prostu ich układ nerwowy odbiera i przetwarza sygnały płynące z otoczenia w odmienny sposób.
Wiek przedszkolny to czas, w którym następuje intensywny rozwój mowy, a w szczególności artykulacji. Dziecko, które kończy edukację przedszkolną i rozpoczyna szkolną przygodę, powinno posługiwać się słowami wszystkich kategorii leksykalnych, budować złożone zdania poprawne pod względem gramatycznym, a także realizować prawidłowo wszystkie głoski naszego języka. Poprawną wymowę należy traktować jako jeden z elementów dojrzałości szkolnej. Zaburzenia językowe i artykulacyjne mogą zakłócać proces nauki czytania i pisania, dlatego tak istotne jest, aby wspomagać rozwój mowy już od najwcześniejszych lat oraz interweniować w razie dostrzeżenia jakichkolwiek nieprawidłowości.
W wieku przedszkolnym dziecko przejawia duże zaciekawienie otaczającym je światem. Aby pogłębianie wiedzy i nabieranie nowych umiejętności przebiegało w skuteczny i satysfakcjonujący dla małego człowieka sposób, niezbędne jest sprawne korzystanie z różnych funkcji organizmu, w tym z tych związanych z motoryką. Kształtowanie sprawności tego aspektu jest niezmiernie ważne i w celu jego usprawniania warto, oprócz wykorzystywania codziennych sytuacji, planować dodatkowe metody i formy działań.
W wieku przedszkolnym dziecko doświadcza wielu zmian. Dzięki doskonalącej się sprawności fizycznej, naturalnie rozwijającej się ciekawości oraz rodzącej się inicjatywie małego człowieka w coraz większym stopniu kształtuje się pragnienie poznawania i zrozumienia świata. Zadawanie pytań, dociekanie istoty rzeczy, próba łączenia istniejących faktów z nabywaną wiedzą, chęć zgłębiania siebie i innych – wszystkie te cechy sprzyjają rozkwitowi wyobraźni, która, zwłaszcza w wieku przedszkolnym, tworzy przestrzeń pełną przeróżnych fantazji i nieograniczonych możliwości.
Każde dziecko jest inne, każdy przedszkolak lubi co innego. Jednak dla wielu dzieci w wieku przedszkolnym konstruktywne radzenie sobie z trudnymi doświadczeniami oraz wywołanymi napięciami emocjonalnymi stanowi duże wyzwanie. Dlatego dobrze jest wiedzieć, co pomaga dziecku wyciszyć się, a co przeszkadza mu w uspokojeniu się. Nie ma uniwersalnej metody na wyciszenie, bowiem to, co służy jednemu dziecku, drugiemu może szkodzić, pogłębiając złe samopoczucie. Na pewno uważność na potrzeby dziecka, empatyczna postawa, bliska autentyczna relacja wspierają dobrostan emocjonalny przedszkolaka.
Nauczyciele przedszkola nie muszą być osobami wszechstronnie uzdolnionymi, aby móc wspierać talenty dzieci. Najważniejsze, aby potrafili rozpoznawać mocne strony przedszkolaków oraz właściwie ukierunkować rozwój ich zdolności. Potencjał drzemiący w dzieciach czasami potrzebuje odpowiedniego impulsu, aby móc się uaktywnić.
Przeżywanie emocji pomaga w tworzeniu własnej życiowej historii. To narracja bogata w różnorodne doświadczenia: pośród tych dobrych, budujących znajdują się również wydarzenia graniczne, wywołujące bardzo silne uczucia. Strata, rozłąka, przemijanie, śmierć są nierozerwalnie związane z życiem każdego człowieka, również dziecka. Dorośli, unikając trudnych pytań, chcą w ten sposób ochronić je przed smutkiem, żalem, złością, bólem. Tymczasem przedszkolak ma prawo przejść proces żałoby, nawet jeśli jego strata nie jest społecznie akceptowalna. Dorosły, którego obecności bardzo potrzebuje, powinien mu w tym towarzyszyć.
Obecne czasy domagają się zmiany systemu edukacji: podejścia, metod, technik, gdyż potrzebujemy coraz bardziej zintegrowanych jednostek w tak szybko zmieniającej się rzeczywistości, która wymaga zarówno od nas, jak i od przyszłych pokoleń m.in. wewnętrznej stabilności i umiejętności adaptacyjnych. Być może właśnie z tego powodu coraz większy odsetek rodziców poszukuje alternatywy edukacyjnej dla swoich dzieci.
We współczesnym świecie, w którym pozorna anonimowość i idąca za nią bezkarność stają się wyzwalaczami agresywnych zachowań, zjawiska przemocy są na porządku dziennym. Każda jednostka może stać się uczestnikiem relacji opartych na przemocy, gdyż zdaniem Jerzego Mellibrudy, psychologa społecznego i biznesu, spotykając się z nią, zawsze odgrywamy jedną z trzech ról: ofiary, sprawcy lub świadka.
Gry komputerowe stanowią integralną część współczesnego świata. Branża ta z roku na rok się rozrasta i dominuje nad innymi jako dostarczająca dość łatwo osiągalną rozrywkę. Współczesne dzieci od najmłodszych lat są otoczone zdobyczami wysokiej technologii, co wśród rodziców powoduje zagubienie i rodzi dylematy związane z kwestią przyzwolenia na korzystanie z urządzeń cyfrowych.
Pojawienie się nieśmiałego dziecka w grupie przedszkolnej to częsta sytuacja. Walka z nieśmiałością jest dużym wyzwaniem nie tylko dla rodziców takich dzieci, ale również dla wychowawców przedszkolnych. Jak sobie radzić z tym zjawiskiem? Jak wspierać dzieci wycofane i izolujące się?