Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

8 marca 2019

NR 45 (Marzec 2019)

Polisensoryczna aktywność plastyczna dzieci

0 39

Wychowanie przedszkolne sprzyja stwarzaniu wielu sytuacji wspierających wszystkie sfery rozwoju dziecka. Nauczyciele bezustannie poszukują rozwiązań wszechstronnej stymulacji dziecka. Dzieci w wieku przedszkolnym wymagają niezwykle elastycznego i uważnego podejścia w procesie kształcenia.

Dbałość o wsparcie rozwoju mechanizmów uczenia się dziecka w celu przygotowania do przyszłej edukacji szkolnej może przejawiać się poprzez organizację polisensorycznej aktywności plastycznej w przedszkolu. Wsparcie integracji sensorycznej jest zadaniem przedszkola, stąd zajęcia uwzględniające plastyczną polisensoryczną aktywność dzieci realizują to zadanie, wskazując jednocześnie rodzicom drogę do zaspakajania  potrzeb rozwojowych przedszkolaków.  

Przebieg zajęć

Ogólnorozwojowe zajęcia z wykorzystaniem polisensorycznej aktywności plastycznej w sposób szczególny zapewniają możliwość współdziałania wszystkich członków grupy przedszkolnej. Mogą być również prowadzone indywidualnie, np. w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej czy wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Inną propozycję stanowi wykorzystanie tych zajęć podczas warsztatów dla rodziców bądź jako stałego elementu zajęć grupowych z rodziną. Jedyny warunek to zabezpieczenie sali przed powstałymi zanieczyszczeniami. Uczestnicy zajęć, bez względu na wiek, muszą być przygotowani na pobrudzenie nie tylko dłoni, ale i całej garderoby, wobec czego korzystniejsze jest włożenie odpowiednich ubrań. Przebieg zajęć ma postać dowolną z elementami kierowania.
Zajęcia opierają się na swobodnym działaniu uczestników podczas przekształcania mas plastycznych z podanych materiałów na podstawie instrukcji prowadzącego. Uczestnicy sami mogą podejmować decyzję, w jaki sposób wykorzystają dane tworzywo. Instruktor plastyki sensorycznej może udzielać rad, wskazówek, w jaki sposób oddziaływać na masy. Dodatkowo może proponować zabawy muzyczno-ruchowe, które zapewnią aktywne eksplorowanie mas plastycznych. Same masy powinny być wykonane z substancji spożywczych, aby zapobiec ryzyku spożycia niejadalnego produktu, ale przede wszystkim ma to na celu wzbudzanie zainteresowania dziecka otoczeniem, a także umożliwia przeniesienie wybranych elementów zajęć na czas wolny w domu. 
Zajęcia plastyki sensorycznej nastawione są na wzbudzanie spontanicznej aktywności wszystkich uczestników. Przebieg spotkania opiera się na powitaniu, zaprezentowaniu uczestnikom materiałów plastycznych i zachęceniu do łączenia ich, przekształcania, rozprowadzania na podłożu.  Dodatkowo prowadzący może zaproponować wykonywanie ruchu w połączeniu z piosenką, wprowadzić grę, zachęcić do wspólnego tworzenia. Każdy z uczestników może modyfikować przebieg zajęć, jeżeli zostanie to ogłoszone i uwzględnione przez wszystkich członków grupy.  Obecni na sali opiekunowie mogą towarzyszyć dzieciom, wspierać je w działaniu, ale też być zaangażowanymi uczestnikami zajęć. Zajęcia kończą się podsumowaniem przez instruktora wykonanej pracy, rytualną piosenką oraz porządkowaniem sali.

Konieczność polisensorycznej stymulacji rozwoju dziecka

Dzieci wychowują się dziś w różnych warunkach, najczęściej korzystnych dla ich rozwoju. Zdarza się jednak, że otoczenie nieświadomie ogranicza możliwości dziecka bądź dostarcza mu zbyt wielu bodźców. Obserwuje się konieczność wzmacniania u wielu dzieci możliwości samoregulacji zachowania. Istnieje liczna grupa dzieci z trudnościami w koncentracji uwagi, nadmiernie pobudzonych ruchowo czy demonstrujących nieprawidłowe procesy integracji sensorycznej. Wiele dzieci ma trudności z koordynacją ruchową czy wzrokowo-ruchową. Styl życia dodatkowo ogranicza rozwój dzieci. Zbyt wiele czasu spędzają one w pomieszczeniach, w pozycji siedzącej. Pozbawia je to naturalnych okazji do aktywności ruchowej, zdobywania doświadczeń polisensorycznych. Zdarza się, że jedynie podczas pobytu w przedszkolu dzieci korzystają z wyposażenia placów zabaw, poznają różne faktury, smaki i wykonują wiele zadań manualnych, plastycznych. 

Aktywność plastyczna a wspieranie rozwoju dziecka

Prace plastyczne dziecka odzwierciedlają to, w jaki sposób postrzega ono i odczuwa siebie, swoje otoczenie. Za pomocą obrazu dzieci ukazują swoje przeżycia, sytuacje, w których brały udział, lęki. Prace plastyczne dzieci stanowią środek wyrazu myśli i uczuć. Rolą dorosłego jest umożliwienie dziecku działania, zorganizowanie sprzętów i otoczenia, a jeszcze ważniejszą sprawą jest zbudowanie atmosfery sprzyjającej kreatywnemu działaniu. Poznawanie i stosowanie różnorodnych technik plastycznych wzbogaca wszystkie sfery rozwojowe dziecka, również ciekawość poznawczą. 
Rozwój motoryczny dziecka i jego potrzeba bycia sprawcą zachęcają do zdobywania wiedzy o otaczającym świecie. Dziecko dąży do zrozumienia praw rządzących światem, poszukuje związków przyczynowo-skutkowych, eksperymentuje, wykorzystując różne materiały i mechanizmy. Masy i inne środki wykorzystywane w trakcie plastyki sensorycznej mają wszelkie potrzebne atrybuty do stymulowania rozwoju poznawczego. Ich oryginalna faktura, proporcje, ciężar, wielkość, zapach, kolor wzbudzają ciekawość poznawczą dziecka. Podczas wykonywania dużych ruchów dziecko może dodatkowo eksperymentować z masami plastycznymi, dzięki czemu zdecydowanie zwiększa się jego świadomość nie tylko własnego ciała, jego granic, ale również zmian w otoczeniu i relacji z przedmiotami. Warto nie przeoczyć tego momentu i wspierać dziecko w działaniu, dostarczając różnych substancji. 
Pomiędzy drugim a szóstym rokiem życia rozwija się inteligencja przedoperacyjna. Powstają wówczas: rozwój czynności symbolicznych, mowa, rozumowanie prelogiczne dotyczące pojmowania od szczegółu do ogółu. W tym okresie dziecko sprawniej posługuje się reprezentacjami przedmiotów, celowo na nich eksperymentuje, bardziej świadomie planuje swoje działania, stara się przewidzieć konsekwencje własnej aktywności. W objaśnieniach słownych kierowanych wówczas do dziecka warto czynić komentarze dotyczące obiektów i działania na nich, aby skojarzenia o wizualnych cechach obiektu wykształciły się adekwatnie do ich innych funkcji, dzięki czemu powstaną wyobrażenia zastępcze tych treści poglądowych, które nie są dostępne albo są tylko częściowo zauważalne przy poznaniu dotykowym. W okresie wczesnego rozwoju dziecko powinno zdobyć wiedzę na temat obiektów fizycznych i relacji między nimi, poznać swoją przestrzeń, rządzące nią prawa w działaniu, w trakcie własnej aktywności. Twórcza zabawa umożliwi przyswajanie nowych pojęć, pomoże nadać znaczenie światu wokół dziecka, eksperymentowanie z przestrzenią i różnymi strukturami oraz przedmiotami, prawami fizyki, poszukiwanie reguł i prawideł – a to wszystko poprzez udostępnienie dziecku odpowiednich warunków do rozwoju.

Wspieranie rozwoju gotowości szkolnej a polisensoryczna aktywność plastyczna dzieci 

W poszczególnych okresach rozwoju dziecko zdobywa szereg umiejętności, które dotyczą również kompetencji związanych z plastyką, a także przygotowują je do nabycia techniki pisania i czytania. Rozwój dziecka jest zaprogramowany na wchodzenie na kolejne szczeble etapów nabywania umiejętności, aby w efekcie możliwe było osiągnięcie dojrzałości psychospołecznej. 
Poszczególne etapy rozwoju aktywności plastycznej odbywają się w zależności od umiejętności prymarnych dotyczących wszystkich sfer rozwojowych. Korzystne jest wzbudzanie zainteresowania dziecka takimi działaniami już od pierwszego roku życia. Eksplorowanie różnorodnych faktur, doświadczanie zapachów, temperatury, ciężaru, dużych ruchów, posługiwanie się dłonią, palcami, obserwowanie wielu barw, łączenie ich ze sobą, prowadzenie własnych eksperymentów z materiałami plastycznymi, ale również innymi środkami pobudzają rozwój poznawczy dziecka. 
W relacji z dzieckiem poprzez plastykę sensoryczną możemy wpłynąć korzystnie na wszystkie obszary rozwoju, a przede wszystkim oddziaływać na jego umiejętności poznawcze. Stymulacja receptorów ze wszystkich układów zmysłowych wpływa na rozwój połączeń w mózgu. Umożliwianie dziecku aktywności plastycznej, balansowanie na granicy możliwości dziecka wszystko to poprawia organizację wrażeń zmysłowych w ośrodkowym układzie nerwowym, co wpływa na zmianę zachowania w sferze motorycznej i emocjonalnej, służy poprawie funkcji językowych i poznawczych, a przede wszystkim uwidocznia się w lepszej efektywności uczenia się. Doświadczanie zabaw plastycznych rozwija świadomość ciała i przestrzeni, uczy dzieci...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy