Dołącz do czytelników
Brak wyników

Mali ekolodzy

11 marca 2019

NR 45 (Marzec 2019)

Krąg tematyczny - Góry

0 35

Wspaniałe krajobrazy, malowniczo położone miejscowości, niezwykłe piękno przyrody oraz ciekawe szlaki turystyczne zawsze budzą ogromne zainteresowanie wśród odwiedzających góry turystów. Wymienione walory gór stanowią tylko część czekających na wszystkich atrakcji. Zaproponujmy dzieciom zabawę w wyprawę w piękne polskie góry.

Termin „wyprawa” ujęty jest w kontekście cyklu zajęć prowadzonych w grupie, których zamierzeniem jest zaprezentowanie ciekawych regionów górskich naszego kraju. Wspólne odkrywanie piękna gór na zajęciach z pewnością rozbudzi w dzieciach ciekawość poznawczą, ukierunkowaną na te rejony Polski. 
Jeżeli istnieje taka możliwość, można zaplanować wycieczkę w okolice gór. Dzieci mieszkające w rejonach górskich zapewne eksplorację najbliższej okolicy mają już za sobą, natomiast dla przedszkolaków, które gór nie widziały, będzie to okazja do odkrycia wspaniałej krainy i poszukiwania prawdziwych górskich skarbów. 
Sugeruję takie rozplanowanie kręgu tematycznego w tygodniu, aby na każdy rodzaj omawianych gór przeznaczyć jeden dzień. Z pewnością da to dzieciom możliwość swobodnego poznawania piękna gór, np. podczas oglądania ilustracji i książek, rozmów oraz dzielenia się wspomnieniami, przygodami. Usystematyzuje to także informacje, które przekazaliśmy. 

Góry w Polsce

Nim rozpoczniemy z dziećmi „górską przygodę”, pokażmy im bardzo prostą mapę i wyjaśnijmy, że mapa to rysunek terenu oraz o czym informują nas znajdujące się na niej oznaczenia kolorystyczne. Gdy wspólnie powiedzie się zlokalizowanie położenia gór w Polsce, możemy rozpocząć zabawę w górską wędrówkę. Pamiętajmy, aby kilka dni wcześniej poprosić dzieci o przyniesienie: ilustracji, książek, widokówek, przewodników itp. tematycznie związanych z górami. Sami oczywiście także miejmy zorganizowany zasób środków dydaktycznych, a przede wszystkim przygotujmy się do prowadzenia zajęć merytorycznie. Góry to bardzo ciekawy temat, spodziewać się więc należy szeregu pytań od dzieci, na które odpowiadajmy zawsze konkretnie.
Moja rada: jeżeli zdarzy się, że czegoś nie jesteśmy pewni lub nie chcemy udzielić niepoprawnej odpowiedzi, mówmy śmiało przy dzieciach: „Pozwólcie, że sprawdzę to w książce, abym mogła wam udzielić poprawnej odpowiedzi”. Dzieci doceniają taką postawę nauczyciela, a skutkuje to sięganiem przez nie po książki i chęcią poszukiwania informacji o tym, co nieznane.
 
Góry to temat piękny, aczkolwiek obfitujący w dużą liczbę nazw i terminów specjalistycznych. Dokonajmy więc wyboru takich treści i terminologii, które są niezbędne i przystępne dla dzieci w wieku przedszkolnym. Proponuję skupić się na trzech łańcuchach górskich występujących na terenie naszego kraju: Sudetach, Karpatach i Górach Świętokrzyskich.

Sudety rozciągają się na terenie Polski, Czech i Niemiec na długości ok. 340 km. Polska część Sudetów prawie w całości znajduje się na południu województwa dolnośląskiego, a tylko ich niewielka część leży w województwie opolskim. Sudety uważane są za góry stare. Przez wiele milionów lat (200 mln) były zalewane przez morze. Uwzględniając wysokość gór, Sudety są zaliczane do gór średnich. Wzniesienia osiągają przeważnie wysokość 700–800 m, rzadko ponad 1000 m n.p.m. Najwyższym sudeckim szczytem jest Śnieżka (1602 m n.p.m.). Sudety są uważane za góry bardzo atrakcyjne krajobrazowo, są również górami najczęściej odwiedzanymi przez turystów. W Sudety jeździ wiele osób z dziećmi, ponieważ wysokość tych gór pozwala na swobodne wędrówki piesze małych turystów. Trasy turystyczne mają różne stopnie trudności i długości, co daje okazję do poznawania piękna Sudetów na miarę możliwości naszych i dzieci. Miejscowościami, które wiele dzieci może znać z letnich bądź zimowych pobytów, są np. Karpacz, Świeradów-Zdrój, Szklarska Poręba i Kłodzko.

Karpaty to jeden z najdłuższych łańcuchów górskich. Rozciągają się na długości 1300 km. Karpaty w Polsce zajmują południową część województw śląskiego, małopolskiego i podkarpackiego (doskonała sytuacja edukacyjna do poszukiwania położenia ww. gór na mapie – zastosujmy zdobyte przez dzieci informacje, pomocne będą oznaczenia kolorystyczne). Karpaty to największy łańcuch wśród polskich gór. Tatry są najwyższym pasmem górskim całych Karpat. Gerlach (2655 m n.p.m.) to najwyższy szczyt Tatr (leży po stronie słowackiej). Rysy (2499 m n.p.m.) to najwyższy z polskich tatrzańskich szczytów. W polskiej części Karpat właśnie tatrzańskie szczyty przekraczają 2000 m n.p.m., natomiast przeciętna wysokość beskidzkich wzniesień osiąga ok. 1000 m n.p.m. 
W polskich Karpatach wyróżnia się 12 pasm górskich, ale taki podział w naszych górskich wędrówkach możemy uprościć. Dla dzieci bardziej przystępny (w większości znajdujący swoje odniesienie we wspomnieniach) będzie następujący podział: Tatry, Pieniny, Beskidy i Bieszczady. Najbardziej znanymi miejscowościami w tych regionach gór są: Zakopane, Ustroń, Wisła, Bukowina Tatrzańska, Solina i Szczawnica. Polskie Karpaty oferują nam bardzo atrakcyjne szlaki turystyczne oraz wspaniałe krajobrazy. Góry te cieszą się ogromnym zainteresowaniem turystów zarówno w lecie, jak i zimą.
 
Góry Świętokrzyskie rozciągają się na długości ok. 70 km i są najmniejszym polskim łańcuchem górskim. Góry te w całości leżą na terenie naszego kraju, a nawet na terenie jednego województwa. Są to najstarsze góry w Polsce. Nie są wysokie. Tylko najwyższy szczyt, Łysica, przekracza wysokość 600 m n.p.m. Góry Świętokrzyskie są interesujące nie tylko pod względem przyrodniczym, ale także kulturowym. Ich ogólna przystępność, rozpatrywana pod kątem wysokości, zachęca do pieszych wędrówek także z dziećmi. Do najbardziej znanych miejscowości w Górach Świętokrzyskich zaliczamy: Kielce, Sandomierz, Opatów, Chęciny, Jędrzejów, Busko-Zdrój, Skarżysko-Kamienną i Bałtów.

Pogoda w górach

Góry charakteryzuje duża różnorodność zachmurzenia, a wiele szczytów w wysokich partiach gór znajduje się powyżej granicy chmur niskich. W polskich górach zachmurzenie maksymalne odnotowuje się od maja do lipca, a minimalne – od września do października. Najmniej słonecznym miesiącem w roku jest w górach grudzień, a najwięcej słonecznych dni odnotowuje się w czerwcu. Góry otrzymują znaczną część bezpośredniego promieniowania słonecznego, dlatego nieodzownymi elementami podczas wypraw w góry powinny być kremy z filtrem UV i okulary ochraniające skórę i oczy. 
Wiatr w górach jest silny i zmienia się ze względu na ukształt...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy