Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa , Otwarty dostęp

10 czerwca 2019

NR 48 (Czerwiec 2019)

Wielkie dzieła małych rąk. Fenomenologiczne spojrzenie na aktywność dzieci w przedszkolu

0 73

Każda próba skonstruowania koncepcji pracy z dzieckiem w przedszkolu zaczyna się od pytań: Kim jest przedszkolak? W jaki sposób funkcjonuje? Co jest istotą jego działania? Pojawia się zatem pytanie o filozofię, fundament, na którym zbudujemy program oddziaływań wychowawczych, które szanując potencjał tkwiący w dziecku, pozwolą mu rozwinąć skrzydła i odważnie kroczyć w przyszłość.

Istotą czy naturą człowieka 
jest wytwarzanie obiektów będących atrybutem człowieka. 
Są nimi Dobro i Piękno.1

Roman Ingarden

Nie wystarczą do budowy tegoż programu jedynie pomysły ciekawych zabaw lubianych przez dzieci czy sama wiedza pedagogiczna nauczyciela lub nawet jedynie świadomość, iż jako dorośli wychowujemy dzieci. Kierunek naszych działań wyznacza cel, jakim jest całościowy, integralny rozwój człowieka i pytanie, kim jest człowiek? 

Dziecko jako twórca dzieł użytecznych dla jego rozwoju 

Jaki jest zatem cel małego dziecka przychodzącego do przedszkola? Dziecko chce odkryć kim jest? Nauczyciel pomaga dziecku w tym odkryciu, a nie programuje dziecka według założonego wzoru. Dziecko chce tworzyć dzieła, nadawać im znaczenie, aby odczuć, iż to, co robi, jest istotne, a on sam ważny i potrzebny. Dziecko tworzy dzieła: buduje modele z klocków, rysuje obrazki, konstruuje makiety. Zachowuje się jak mały naukowiec, który chcąc badać otaczającą rzeczywistość, tworzy narzędzia swych doświadczeń i procesu badawczego. W ten sposób uczy się, jak funkcjonuje świat i on sam w tym świecie. Roman Ingarden – twórca fenomenologicznej koncepcji człowieka – zauważył, iż przywilejem człowieka jest możliwość wychodzenia poza naturę i wytwarzanie obiektów będących jego atrybutem. Znaczenie tak rozumianej istoty człowieka jest ogromne, nie tylko bowiem człowiek dorosły, lecz także dziecko, mały człowiek, wytwarzają obiekty mające dlań znaczenie intencjonalne, a także użyteczne. Dzieła użyteczne tworzone przez dzieci i wykorzystane w zabawie budzą ich radość i motywują do dalszego odkrywania. Przeżywana przez dziecko radość staje się radością nauczyciela, co ma niezwykle motywującą funkcję dla samego pedagoga i bezpośredniego rozwoju jego warsztatu pracy. Ta bardzo czytelna relacja nauczyciel–dziecko w tak rozumianej filozofii uczenia ma swe implikacje w rozwoju zarówno dziecka, jak i samej osoby dorosłej, towarzyszącej dziecku w jego poznaniu. Małe ręce tworzące dzieła w istocie czynią rzeczy wielkie będące siłą sprawczą dalszego rozwoju. Trudno nie zauważyć zatem wewnętrznego programu samorozwoju dziecka naznaczonego jego indywidualnymi potrzebami czy oczekiwaniami, które zrozumiane przez osoby dorosłe i ujęte w program proponuje do realizacji w przedszkolu nauczyciel. Program ten składa się w rzeczywistości z dwóch części wzajemnie zintegrowanych – to zamierzenia nauczyciela oparte o stosowną filozofię uczenia, psychologię czy pedagogikę z koncepcją metodyczną oraz potrzeby i oczekiwania dziecka oparte o tę samą filozofię i własne pomysły eksploracji rzeczywistości, najczęściej przejawiające się poprzez typową dla dziecka ekspresję twórczą. 

Ekspresja twórcza i sposoby wyrażania się dziecka poprzez nadawanie znaczeń

Dziecko chce działać, rozumieć swoje działanie i cieszyć się, że za jego przyczyną coś jest funkcjonalne, np. klocek wciśnięty na klocek i włożony do pudełka to ładunek, pudełko to kontener, w którym ludzie przewożą towary, a w zabawie jest elementem przetargu między chłopcem kupującym towar a kierowcą dużego samochodu. Obaj chłopcy w zabawie chcą nadać jej głębszy i szerszy sens, stąd włączają do niej nowe elementy, np. zaczynają przewozić przedszkolnym samochodem kontenery z klockami, kontenery z kredkami jako symbol pni ściętych drzew, czasami samochody przewożą to, co dzieci zrobiły podczas zajęć kierowanych, np. ozdobione pudełka po zapałkach, w których każdy przedszkol...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy