Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praca z dzieckiem

14 listopada 2017

NR 20 (Październik 2016)

Grupy mieszane w przedszkolu

0 470

Jak postępować, gdy w jednej sali uczą się i bawią dzieci o różnych możliwościach fizycznych, emocjonalnych i umysłowych? Jakimi zasadami powinien kierować się wychowawca, by jego praca była efektywna, satysfakcjonująca i pozytywnie wpływała na rozwój najmłodszych?

Większość polskich placówek wychowania przedszkolnego od lat praktykuje system dobierania dzieci do grup ze względu na rocznik urodzenia. Trzylatki rozpoczynające edukację przedszkolną trafiają tam, gdzie znajdują się ich rówieśnicy, i razem z nimi wędrują po szczeblach edukacji aż do najstarszej grupy. Jednak w ciągu ostatnich lat, za sprawą zmian w systemie edukacji, coraz częstsze staje się zjawisko mieszanych grup wiekowych. W związku z tym, wielu nauczycieli staje przed wyzwaniem, jakim jest praca z dziećmi znajdującymi się na różnych poziomach rozwoju. Bywa to często niemałym powodem trudności organizacyjnych i stanowi wyzwanie dla pedagogów. 

Wiek rozwoju a wiek życia

Różnice indywidualne w rozwoju każdego człowieka są widoczne od najmłodszych lat. Każdy z nas rozwija się w specyficznym dla siebie tempie, którego wyznacznikami jest informacja genetyczna, z jaką się rodzimy, oraz środowisko, w jakim się znajdujemy i którego wpływom podlegamy. Doświadczenia przeżywane od urodzenia, bodźce dostarczone systemowi nerwowemu i sytuacje, w których uczestniczymy, mają wpływ na ogólne i specyficzne funkcjonowanie jednostek. Każdy pracujący nauczyciel z pewnością dostrzega to na co dzień, obserwując swoich wychowanków w codziennych sytuacjach. Różnice w poziomie samodzielności, koncentracji uwagi, zasobie słownictwa czy umiejętności radzenia sobie z emocjami są widoczne nawet u dzieci urodzonych w tym samym roczniku. Dlatego też w pracy – szczególnie w grupach, gdzie różnice wiekowe są znaczące – należy zwrócić uwagę przede wszystkim na aktualny wiek rozwoju (a nie wiek życia), w jakim znajduje się dziecko. Obserwacja wychowanków podczas zajęć i rutynowych czynności każdego dnia w przedszkolu daje możliwość określenia strefy, do której każde z dzieci, niezależnie od wieku biologicznego, ma potencjał dążyć. Warto więc uważnie obserwować wychowanków, by określić, czego mogą potrzebować, aby mogli wkroczyć 
w strefę najbliższego rozwoju.

Innowacyjność w pracy

Nauczyciel, któremu powierzono pod opiekę grupę dzieci w różnym wieku, stoi przed nie lada wyzwaniem. W tej, nieco innej niż dotychczas sytuacji, warto mieć gotowość do przekształcenia wcześniejszego sposobu pracy i położenia nacisku na bardziej indywidualne i innowacyjne podejście do dzieci. Pomocne w tym procesie mogą być poniższe sugestie.

Bezpieczna i atrakcyjna przestrzeń

Każde dziecko do prawidłowego funkcjonowania i rozwoju potrzebuje określonych warunków. Pierwszym jest bezpieczna przestrzeń, odpowiednio dostosowana do potrzeb. Dla każdego może to oznaczać coś innego, dlatego salę, w której przebywają dzieci w różnym wieku, należy zorganizować tak, by każdy znalazł tam kąt dla siebie.
Choć przeorganizowanie miejsca, w którym przebywają dzieci, brzmi jak kosztowny zabieg, wbrew pozorom, nie trzeba tu wielkich nakładów finansowych. Kreatywność dzieci w tworzeniu niesamowitych konstrukcji, ozdób czy dekoracji z rzeczy nadających się pozornie do wyrzucenia, jest ogromna. Do tego celu doskonale mogą się przydać kartony, pudełka po butach, rolki po papierze toaletowym. Wspólne tworzenie przestrzeni integruje i daje dzieciom poczucie wpływu na to, co dzieje się w przedszkolu (które jest z początku obcym, nieznanym miejscem). Warto więc włożyć wspólny wysiłek w zmiany w wyglądzie sali tak, by każdy czuł, że jest w niej miejsce ważne dla niego.

Wspólny cel, różne zadania

Kolejnym niezwykle istotnym elementem w pracy z dziećmi w różnym wieku jest odpowiednie przydzielanie zadań. Wspólny cel, jakim jest np. tworzenie przyjaznej przestrzeni w sali, wymaga rozsądnego rozdzielenia ról, funkcji i obszarów, za które dzieci są odpowiedzialne. Z całą pewnością, niezależnie od wieku, każdy może być pomysłodawcą czy skarbnicą kreatywnych idei. Zarówno najmłodsze przedszkolaki, jak 
i starszaki są kompetentne, by zdecydować np. o kolorach dekoracji, ich kształcie czy innych szczegółach. Jednak jeśli chodzi o samo wykonanie – potrzebna jest decyzja nauczyciela. Pedagog, który już jakiś czas ma okazję obserwować dzieci, będzie wiedział, kto sprawnie posługuje się nożyczkami (zdecydowanie starsze dziecko), czy kto przyda się do przyklejania detali dekoracji (średniacy i młodsi). Warto też organizując wspólny czas pracy nad konkretną aktywnością, tak przydzielać dzieci do grup zadaniowych, żeby w każdej znalazły się osoby o różnorodnych umiejętnościach motorycznych, poznawczych, emocjonalnych. Dzięki temu starsze dzieci będą miały możliwość udzielenia pomocy czy poinstruowania młodszych, co korzystnie wpłynie na kształtowanie pozytywnych więzi między poszczególnymi członkami grupy. Warto więc kierować się zasadą, by zadania przydzielać każdemu wedle jego potrzeb i możliwości. Dzięki temu młodsi będą mogli nauczyć się czegoś nowego, starsi zaś wykorzystają swoje zasoby do wspólnego celu. Pozytywnie wpłynie to na kształtowanie takich wartości jak empatia, budowanie wzajemnego szacunku, gotowość do pomocy młodszym przy jednoczesnym tworzeniu pozytywnego wizerunku samego siebie.

Praca w małych grupach

Wyzwaniem, przed którym prędzej czy później stanie nauczyciel pracujący w grupach mieszanych, jest trudność w pracy jednocześnie z całą grupą nad tym samym lub podobnym zadaniem (np. podczas pracy przy stolikach z zeszytami ćwiczeń). Ponieważ dzieci zauważalnie różnią się między sobą poziomem koncentracji uwagi na zadaniu, jak również sprawnością psychofizycz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy