Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praca z dzieckiem

28 maja 2018

NR 36 (Kwiecień 2018)

Dramat dziecka krzywdzonego

0 130

Średnio co kilkanaście dni media w Polsce donoszą o kolejnym przypadku maltretowania dzieci. Ze zgrozą poznajemy drastyczne okoliczności i szczegóły tych wydarzeń: bicie, duszenie, przypalanie i psychiczne maltretowanie – skrzętnie skrywanych w czterech ścianach domu. A przecież do mediów docierają tylko pojedyncze przypadki. Według statystyk policyjnych w 2017 roku 13,5 tys. dzieci stało się ofiarami przemocy domowej.

Jednak wiele z tych dramatycznych spraw nie trafia do żadnych statystyk. Większość ofiar przemocy w rodzinie przez lata w milczeniu znosi codzienną gehennę. Z obserwacji psychologów zajmujących się tym problemem wynika, że sprawca zwykle izoluje rodzinę od przyjaciół i krewnych, co sprawia, że prześladowane ofiary wierzą, iż domowy tyran ma nad nimi całkowitą władzę i nic nie może tego zmienić. Bez interwencji osoby z zewnątrz zastraszeni nie mają szans wydostać się z kręgu bezradności i cierpienia. A skutki przemocy to nie tylko sińce i blizny na skórze, ale także trwałe ślady w psychice dziecka. 

Często obserwujemy u takich dzieci zaniżoną samoocenę, trudności z nawiązywaniem kontaktów z otoczeniem, depresję, apatię lub wręcz przeciwnie: egocentryzm i nadmierne zabieganie o uwagę dorosłych – tłumaczy Iwona Anna Wiśniewska, psychoterapeutka, dyrektor Ośrodka dla Osób Dotkniętych Przemocą. – Skrzywdzone dzieci niekiedy cierpią na zaburzenia pamięci, kłopoty z utrzymaniem moczu i kału. Skutki aktu agresji widoczne są także u nich później, w życiu dorosłym: silna potrzeba kontrolowania otoczenia, co często skutkuje stosowaniem przemocy wobec własnych dzieci, brak empatii, skłonność do uzależnień.

Zespół dziecka krzywdzonego

Przemoc ma wiele twarzy: seksualna, psychiczna, emocjonalna, fizyczna. Ta ostatnia jest chyba najłatwiejsza do zdiagnozowania: zostawia ślady na ciele dziecka. Według Światowej Organizacji Zdrowia: „Przemoc fizyczna to taka forma przemocy, w wyniku której dziecko doznaje faktycznej i fizycznej krzywdy lub jest nią potencjalnie zagrożone. Krzywda ta następuje w wyniku działania bądź zaniechania działania ze strony rodziców lub innej osoby odpowiedzialnej za dziecko, lub której dziecko ufa, która ma nad nim władzę. Przemoc wobec dziecka może być czynnością powtarzalną bądź jednorazową”.

Statystyki światowe pokazują, że ponad 30% krzywdzonych małoletnich stanowią dzieci poniżej 3. roku życia. Przyczyny przemocy są różne, ale najczęściej rodziców irytuje przewlekły płacz dziecka i swoją bezradność przekuwają na agresję. Uważny pediatra, pielęgniarka czy opiekunka w żłobku mogą rozpoznać, że dziecko jest ofiarą przemocy, jeśli wiedzą, jakie obrażenia mogły powstać nieprzypadkowo. Obustronne i symetryczne siniaki na ramionach świadczyć mogą o potrząsaniu dzieckiem, co może doprowadzić do uszkodzenia mózgu, złamania kończyn długich u dzieci, które jeszcze nie chodzą; ślady po przypalaniu papierosem, symetryczne ślady oparzeń (np. rączek) to symptomy, które powinny wzbudzić naszą czujność. Jeśli wyjaśnienia przedstawiane przez rodziców nie pasują do obrażeń dziecka, możemy nabrać pewności, że dziecko jest ofiarą przemocy. 

Dużo trudniej jest zdefiniować i zdiagnozować przemoc emocjonalną. Może ona mieć formę emocjonalnego chłodu, obojętności na potrzeby emocjonalne dziecka, zbyt wygórowane wymagania wobec dziecka, słowne poniżanie i deprecjonowanie wartości czy umiejętności dziecka. Dzieci krzywdzone najczęściej funkcjonują dwubiegunowo: są agresywne, sprawiają kłopoty wychowawcze lub też są apatyczne i wycofane. – Maltretowane dzieci mają niską samoocenę, są przeświadczone, że nikt ich nie kocha – wyjaśnia Anna Iwona Wiśniewska. – Dziecko skażone obrazami agresji, wychowane w zamęcie, staje się nieufnym dorosłym o chwiejnym światopoglądzie, niespójnych zasadach moralnych.

Równie trudne do rozpoznania są ofiary przemocy seksualnej. Wszelkie otarcia naskórka w okolicach intymnych i rany narządów płciowych powinny być sygnałem alarmowym. Także zachowanie dziecka może zasugerować, że jest ono wykorzystywane seksualnie. Pocieranie okolic intymnych, inicjowanie zabaw o charakterze seksualnym (odtwarzanie stosunku seksualnego), masturbacja czy rozbieranie się przy innych dzieciach to zachowania, których nie wolno bagatelizować, wyśmiewać czy publicznie piętnować. Dalsza praca z psychologiem pomoże w ustaleniu przyczyn zachowania dziecka. 

Rozpoznawanie dziecka krzywdzonego i udzielen...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy