Dołącz do czytelników
Brak wyników

Żyć z inicjatywą…

Artykuły z czasopisma | 16 listopada 2017 | NR 22
313

Chcieć wpływać na swoje otoczenie, tworzyć sobie odpowiednie okoliczności, nie bać się wychodzić przed szereg, mieć nowe pomysły i dążyć do ich realizacji – któż nie chciałby zachowywać się w ten sposób w pracy i w życiu prywatnym? Te i wiele innych przykładów to przejawy inicjatywy. Czym ona jest i jak można rozwijać tę umiejętność?

Wpsychologii inicjatywa jest uznawana za jedną z kompetencji miękkich. Polega na tym, że człowiek ją posiadający jest otwarty na poszukiwanie nowych pomysłów lub rozwiązań napotkanych problemów. Angażuje się w swoje działania, stara się zmieniać, ulepszać swoje otoczenie. Umie widzieć możliwości i szanse tam, gdzie pozostali dostrzegają same zagrożenia. Niezależnie od tego, czy dotyczy życia prywatnego, czy zawodowego, inicjatywa przynosi wiele korzyści. Przede wszystkim sprawia, że zamiast biernie czekać na zmiany, samemu zaczyna się je inicjować. Zamiast nieustannie się dostosowywać, zyskuje się wpływ i zaczyna się kształtować swoje otoczenie. Inicjatywa ma też swoje koszty – wysiłek, większą odpowiedzialność, czasami samotność w forsowaniu nowatorskiego i jeszcze mało popularnego podejścia do danej sprawy, innym razem – ciężar bycia liderem zmiany.

 

Przypomnij sobie i zastanów się:

  • Jakie korzyści osiągnąłeś z wykazywania się inicjatywą w swoim życiu prywatnym i w swoim zawodzie?
  • Czy były takie sytuacje w domu lub w pracy, kiedy z powodu twojej inicjatwności musiałeś ponieść jakieś negatywne konsekwencje?
  • Jaki jest twój bilans – czy z inicjatywą wiąże się dla ciebie do tej pory więcej kosztów, czy korzyści? Jaki z tego wniosek?


Mniej niż się wydaje

Według raportu opracowanego w 2014 r. przez Instytut Gallupa – najstarszy ośrodek badania opinii społecznej na świecie – jedynie 13% ludzi dorosłych angażuje się w swoją pracę i przejawia inicjatywę w instytucji lub firmie, która ich zatrudnia. Takie osoby nie tylko widzą sens w tym, czym się zajmują oraz czerpią z tego niemałą satysfakcję, ale przede wszystkim inicjują szereg zmian, udoskonaleń i innowacji. Pozostali, czyli zdecydowana większość, bez zbytniego zaangażowania wypełniają swoje obowiązki i nic poza tym. Albo do tego stopnia są niezadowoleni ze swojej pracy, że mniej lub bardziej otwarcie nie robią tego, co powinni. 

 

Zastanów się:

  • Do której grupy należysz – do zaangażowanej mniejszości, czy niezaangażowanej większości? Jakie są tego powody? Jakie masz na to dowody?
  • Ile osób, z którymi pracujesz, jest zaangażowanych w swoje obowiązki i wychodzi z inicjatywą? 
  • Jaka część twoich współpracowników robi tylko to, co musi, a jaka nie angażuje się zupełnie?


Jeśli wierzyć tym doniesieniom, wykazywanie inicjatywy w pracy (a może i szerzej – również w życiu) to niezbyt powszechna cecha. To zupełnie nie przeszkadza większości z nas deklarować, że jest zupełnie inaczej. Jak to ocenić, jak sprawdzić dla samego siebie, czy ma się inicjatywę? Można to zrobić, odpowiadając szczerze na szereg pytań i odnosząc swoje zachowania do bardziej obiektywnych kryteriów.

 

Ćwiczenie:
Pomyśl o swoich typowych zachowaniach w pracy i w życiu prywatnym. Przywołaj wspomnienia sytuacji, kiedy napotkałeś jakiś problem, coś ci się nie podobało i wiedziałeś, że musi się to zmienić. Na przykładzie tego typu zdarzeń oceń, na jakim poziomie jest najczęściej przejawiana przez ciebie inicjatywa.

Poziom inicjatywy

Charakterystyka

Poziom 5 – doskonała inicjatywa

Umiesz wykorzystać wszystkie szanse i możliwości. Problemy traktujesz jako wyzwania. Myślisz perspektywicznie i strategicznie. Nie tylko jesteś zaangażowany w działanie, ale również swoimi słowami lub przykładem jesteś w stanie zmotywować innych do większej aktywności. 

Poziom 4 – bardzo dobra inicjatywa

W swoich działaniach jesteś samodzielny i pomysłowy. Na większość napotkanych problemów potrafisz znaleźć i śmiało przedstawić swoje rozwiązania. Po wykonaniu tego, co trzeba, szukasz też dla siebie czegoś nowego – nowych wyzwań, zadań, zajęć, zainteresowań. 

Poziom 3 – dobra inicjatywa

Interesujesz się tym, co robisz. Starasz się być na bieżąco z nowinkami i w miarę możliwości wykorzystywać je w swoim życiu. Masz własne pomysły i rozwiązania i dzielisz się nimi z innymi. 

Poziom 2 – słaba inicjatywa

Poza podstawowymi zajęciami i zobowiązaniami niechętnie wypełniasz dodatkowe zadania, ponieważ wymagają one od ciebie większej odpowiedzialności. Nieczęsto, ale jednak zdarzają się sytuacje, kiedy zgłaszasz własne pomysły i usprawnienia, które odnoszą się jedynie do twojego zakresu obowiązków. 
Zdecydowanie wolisz, kiedy ktoś inny, a nie ty, jest odpowiedzialny za rozwiązywanie problemów. 

Poziom 1 – brak inicjatywy

Jesteś bierny, potrzebujesz konkretnych poleceń, instrukcji, procedur. Lubisz, kiedy ktoś mówi ci, co zrobić, i prowadzi cię za rękę. Kiedy pada pytanie, zwykle nie masz sprecyzowanego na ten temat swojego zdania. Choć wykonujesz powierzone ci obowiązki, sam niczego nie proponujesz, nie masz pomysłów, jak coś zmienić albo udoskonalić.

Kiedy już określisz poziom swojej inicjatywy, dokonaj małego sprawdzianu szczerości własnych deklaracji i odpowiedz na następujące pytania:
■  Czy faktycznie zdarzają się takie sytuacje w twoim życiu, w których zrobiłeś coś mimo to, że nikt nie kazał ci tego robić?
■  W jakich codziennych zachowaniach przejawia się twoja inicjatywa w życiu zawodowym?
■  Jaki swój największy pomysł przeforsowałeś i wdrożyłeś w pracy?
■  Jak na co dzień przejawia się inicjatywa w twoim życiu prywatnym?
■  Jakie możesz podać przykłady swojego zachowania z ostatniego tygodnia, które dowodzą o poziomie twojej inicjatywy?

 

Dobre nastawienie

Tym, co może wzmocnić w nas inicjatywę, są odpowiednie elementy w naszym myśleniu, odpowiednie przekonania. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują: 

  • Ciekawość dziecka – pomaga być zainteresowanym tym, czego doświadczamy, i tym, co nas otacza. Dzięki niej jesteśmy w stanie bardziej wnikliwie pytać i z większą otwartością przyjmować odpowiedzi.

Co mnie w tym ciekawi? Jak można na to popatrzeć inaczej? Czego warto jeszcze się dowiedzieć?

  • Skromność i pokora – pozwalają zachować dystans do siebie i własnego myślenia. To one stoją na straży tego, aby realnie ocenić posiadane możliwości. 

Co ode mnie zależy? Co jest ode mnie niezależne? W czym mogę się mylić?

  • Pozytywne nastawienie – przyczynia się do widzenia wyzwań zamiast problemów, zysków, a nie strat, szans zamiast zagrożeń. Wzbudza w nas motywację do podejmowania wysiłków nawet podczas ciężkich okresów.

Co dobrego z tego wynika? Czego mogę się nowego nauczyć? Jakie będą z tego korzyści?

  • Gotowość do prób i eksperymentów – pozwala sprawdzić nowe pomysły i przekonać się, czy mają sens. Dzięki niej działamy, a nie tylko zakładamy, że coś nie wyjdzie.

Kiedy próbuję? Jaki ma być mój pierwszy krok? Dlaczego warto spróbować? Dlaczego warto zrobić coś inaczej niż do tej pory?

  • Akceptacja błędów – daje przyzwolenie na to, że efekty naszych działań nie muszą być idealne, a każde uchybienie można zauważyć i spróbować poprawić.

Co może się nie udać i jakie ma to znaczenie w obliczu zaniechania zmiany i całkowitej rezygnacji z działania?

  • Wiara, że inni pomogą – pozwala być tolerancyjnym na to, że inne osoby często siedzą cicho i same nic nie proponują. Jednak zakłada, że nasze działanie będzie dla nich impulsem do zaktywizowania się i zaangażowania we wspólne dzieło.

Z kim mogę porozmawiać o potrzebnych zmianach? Kto podchwyci mój pomysł? Kto pomoże mi w jego realizacji? Kogo mogę zaangażować w mój plan? 

  • Wiara, że ma się spory wpływ – pomaga koncentrować się na tym, co od nas zależy, i na to poświęcać energię.

Co mogę zrobić, żeby było lepiej? Jakie działania zależą ode mnie? Dlaczego mam się zająć tym właśnie ja, a nie ktoś inny?

 

Ćwiczenie:

Z podanych wyżej elementów wybierz takie trzy, których najbardziej brakuje w twoim nastawieniu. Przez najbliższy tydzień potrenuj je, zadając sobie w myślach pytania z nimi związane. Niech twoim materiałem do tego ćwiczenia będzie sytuacja lub okoliczności, które aktualnie dzieją się w twoim życiu i sprawiają, że czujesz niezadowolenie, jesteś przemęczony i bardzo chciałbyś to zmienić.

 

Kreatywność w służbie inicjatywy

Inicjatywa nie jest możliwa bez kreatywnego myślenia. Nie chodzi tu koniecznie o rewolucyjne pomysły lub stworzenie czegoś zupełnie nowego. Wystarczy świeże spojrzenie na znaną nam rzeczywistość, chęć odrzucenia nawykowego podejścia i działań, umiejętność sformułowania właściwych pytań, aby poszukać innego rozwiązania. Okazuje się, że u nas, dorosłych, i z tym bywa trudno. Psycholodzy z uniwersytetu 
w Kalifornii odkryli, że ponad 90% dorosłych negatywnie reaguje na nowości i zmiany, najczęściej je krytykując i całkowicie odrzucając. Przeciętna osoba po 40. r.ż. w ciągu dnia wykonuje dwa twórcze zadania, zadaje ok. sześciu pytań i cieszy...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy