Dołącz do czytelników
Brak wyników

Komunikacja to skarb

Artykuły z czasopisma | 10 listopada 2017 | NR 18
551

Skuteczna komunikacja to wielki skarb na tle innych kompetencji pedagogicznych.Jej szczególna zaleta, czy też swoisty błysk polega na tym, że może być zarówno pozytywnym wsparciem, jak i stać się uporczywą przeszkodą w oddziaływaniu wychowawczo-dydaktycznym.

Wysoko rozwinięta umiejętność komunikacji, szczególnie w relacji na linii nauczyciel – rodzic (opiekun) to bardzo ważny czynnik budujący trwałą i zgraną współpracę. To istotne, w jakich okolicznościach oraz na jakich zasadach przebiega wzajemna wymiana informacji pomiędzy nauczycielem a opiekunami jego podopiecznych, gdyż te dwie osoby to często najważniejsze wzory dla młodych osób. Połączenie sił tych dwóch środowisk w imię skuteczniejszego działania wychowawczego i zagwarantowania dzieciom jak najlepszych warunków do rozwoju to niekiedy wyzwanie. Komunikacja może stać się jednak solidnym spoiwem i stworzyć gruntowne podstawy dla współpracy.

POLECAMY

„JA MÓWIĘ, TY MÓWISZ” – CZY TO JUŻ KOMUNIKACJA?

O komunikacji mówi się bardzo wiele. Najczęściej bywa ona wymieniana jako podstawowy czynnik kształtujący relacje pomiędzy ludźmi, a nawet jako jedna z nadrzędnych potrzeb człowieka. W potocznym rozumieniu zwykle pojęcie komunikacji kojarzy się z rozmową czy też dyskusją, czym jest jednak naprawdę?

 

Termin „komunikacja” wywodzi się z łacińskiego słowa communicatio i oznacza łączność, wymianę. Jest to więc swojego rodzaju proces przekazywania wiadomości, postaw, przekonań czy też emocji dokonujący się zarówno dzięki środkom werbalnym, jak i niewerbalnym. Na jakość każdej komunikacji wpływa wiele czynników, np. postawa rozmówcy, który inicjuje komunikacje (nadawca), spostrzeganie odbiorcy, zmienne środowiskowe, jak również ujawniane w toku rozmowy reakcje i zachowania drugiego rozmówcy.

 

Na przebieg komunikacji z rodzicami ma więc wpływ wiele złożonych elementów. Niestety, nie wszystkie mogą podlegać naszej świadomej kontroli. Poziom zaangażowania, nastawienie, praktyczna wiedza z tego zakresu może mieć pozytywne przełożenie na jakość relacji oraz efektywność porozumienia. Przyjazna i otwarta postawa nauczyciela, chęć dzielenia się swoją wiedzą i umiejętnościami, a zarazem stworzenie warunków sprzyjających ujawnianiu przez opiekunów swoich pomysłów, przemyśleń, a także obaw to solidna podstawa dla rozwoju „dobrej komunikacji” z rodzicami. Warto także pamiętać o podkreśleniu celowości nawiązywanych kontaktów z opiekunami. Rodzic, który zdaje sobie sprawę z faktu, że zarówno on, jak i nauczyciel mają wspólny cel (stworzenie jak najlepszych, przyjaznych warunków do edukacji i wychowania), będzie wykazywał znacznie większą motywację i zaangażowanie w komunikację na linii nauczyciel – opiekun.

Jak zadbać o dobrą komunikację na linii nauczyciel – rodzic

Wykorzystaj różnorodne formy komunikacji z rodzicem!

Obecny rozwój technologii i mediów stwarza rozmaite możliwości do zawierania kontaktów oraz przesyłania wiadomości. Korzystanie z różnorodnych komunikacyjnych kanałów dostępu (np. poczta e-mail, czat, dzienniczek elektroniczny, telefon, wiadomość SMS (MMS), grupy lub fora internetowe) zwiększa szanse na dotarcie z potrzebną informacją do dużej grupy oraz w odpowiednim czasie. Aby się upewnić, jaką formę kontaktów preferują rodzice twoich podopiecznych, na pierwszym zebraniu zapytaj, w jaki sposób chcieliby otrzymywać informacje, np. dotyczące organizowanych w przedszkolu wydarzeń czy też zebrań. 

 

Bardzo cenną pomocą organizacyjną w pracy nauczyciela jest przeprowadzenie na pierwszym zebraniu anonimowej ankiety, dotyczącej oczekiwań rodziców np. w sprawie częstotliwości kontaktów z nauczycielem, organizacji wydarzeń kulturalnych, wyboru form kontaktu z placówką itd. Uzyskane z ankiety wyniki nie tylko wskażą wstępny kierunek komunikacji, ale przede wszystkim ujawnią zaangażowanie i otwarte podejście pedagoga jako partnera komunikacji.

 

Pamiętaj – ważny jest pierwszy kontakt!

Pierwsze wrażenie można zrobić tylko raz. Co więcej: jego efekt jest zawsze bardzo ważny dla późniejszego rozwoju całej relacji. Psychologia społeczna podaje przykłady różnorodnych zniekształceń poznawczych, jakie mogą ujawnić się w tym krótkim odstępie czasu, np. efekt halo – czyli tendencja do automatycznego przypisywania cech danej osobie na podstawie pierwszego wrażenia, jakie wywołała. Na bazie tego pozytywnego lub negatywnego wrażenia powstaje subiektywna, uogólniona opinia dotycząca kolejnych cech osobowościowych, która może mieć charakter pozytywny i nastrajać przyjaźnie do danej osoby (tzw. efekt Galatei) lub negatywny i budzić dystans (tzw. efekt Golema). Aby zadbać o dobre pierwsze wrażenie, warto pamiętać o dostosowaniu czasu, miejsca oraz własnej dyspozycyjności. Jeśli istnieją możliwości, warto także zainicjować pomysł spotkania integracyjnego ze wszystkimi rodzicami. Do takiej aktywności można zaprosić także dzieci oraz stworzyć dodatkowe atrakcje, np. gry zespołowe. Wspólna zabawa to doskonały czas na poznanie rodziców oraz przedstawienie się nauczyciela.

Mów językiem swojego słuchacza!

Bardzo ważnym elementem skutecznej komunikacji jest dostosowanie języka czy też odpowiedni dobór słownictwa, terminologii i znaczeń do osoby, z którą podejmowana jest konwersacja. Język komunikatu musi być tak samo jasny i zrozumiały dla obu stron relacji.

Daj czas na pytania!

Podczas omawiania ciekawych kwestii łatwo można zapomnieć o przeznaczeniu kilku chwil na zadanie pytań czy też wyjaśnienie niejasności. Planując czas spotkań z rodzicem, postaraj się przeznaczyć czas na pytania, a nawet zachęć swoich rozmówców do ich stawiania, np. „Czy chciałaby Pani (chciałby Pan) zadać jakieś pytanie? Z przyjemnością odpowiem”.

Słuchaj aktywnie!

Dla niektórych słuchać i słyszeć oznacza to samo, tymczasem są to zupełnie inne czynności. Aktywne słuchanie zakłada duże zainteresowanie tym, co mówi rozmówca. To silne skupienie i zaangażowanie w proces komunikacji może wyrażać się np. poprzez utrzymywanie kontaktu wzrokowego, zmianę mimiki akcentującą kolejne wątki świadczące o podążaniu za tokiem rozmowy. Aktywne słuchanie to także dbanie o komfort rozmówcy poprzez nieprzeszkadzanie (np. licznymi pytaniami czy też wchodzeniem w słowo), a także powstrzymanie się od udzielania rad i zbędnych osądów. Aktywnie słuchając, akceptujemy w pełni swojego rozmówcę jako partnera rozmowy.

Używaj często! 
Techniki aktywnego słuchania

  • Odzwierciedlanie, czyli ujawnianie podczas rozmowy komunikatów zwracających uwagę na przeżywane przez partnera rozmowy uczucia, np. „Czuję, że pan się bardzo przejmuje tą sytuacją”, „Mam wrażenie, że sprawiło to pani przykrość”.
  • Parafrazowanie, czyli powtarzanie własnymi słowami, własnym komunikatem tego, co wcześniej powiedział nasz rozmówca, np. „Jeśli pana dobrze zrozumiałam, to chce pan powiedzieć, że Ania nie miała dotychczas żadnych problemów z nawiązywaniem przyjaźni z innymi dziećmi?”, „O ile dobrze panią zrozumiałam, ostatni raz Jacek był zdenerwowany, kiedy nie mógł pójść na trening?”.
  • Klaryfikacja, czyli skupienie się na najważniejszym temacie rozmowy, np. „Czy moglibyśmy wrócić do tematu głównego naszego spotkania?”, „W czym konkretnie mogłabym pani pomóc w tej sytuacji?”.

 

Podsumowuj i udziel informacji zwrotnej!

Każdą rozmowę warto podsum...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy