Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

13 listopada 2017

NR 19 (Wrzesień 2016)

Wrzesień w przedszkolu
zestaw praktycznych wskazówek

0 30

Walizki rozpakowane, sale przedszkolne wysprzątane, akumulatory – po wakacyjnym wypoczynku – naładowane (mam nadzieję). Zaczynasz kolejny rok. Nieważne, czy to będzie Twój pierwszy, siódmy, czy może osiemnasty rocznik dzieci. Każdy rok to nowe wyzwanie. Warto się do niego dobrze przygotować. Na pewno dysponujesz własnymi sprawdzonymi sposobami na ogarnięcie grupy dzieci i ich rodziców. Ponieważ jednak otwarty umysł u pedagoga to podstawa, a sytuacja oświatowa zmienia się jak w kalejdoskopie, zapraszam do zapoznania się z garścią przydatnych – jak sądzę – wskazówek.

Zacznijmy od przybliżenia nowej sytuacji oświatowej. Stanowi ona podstawę poszukiwania pomysłów na dobre rozpoczęcie roku szkolnego oraz wdrożenie się w rytm pracy z dziećmi i ich rodzicami. Podpowiem też, jak zaopiekować się najważniejszą osobą w grupie przedszkolnej – czyli samym nauczycielem.

Czego i jak uczyć – nowa podstawa programowa nauczania przedszkolnego

Od września 2016 r. obowiązek szkolny obejmuje dzieci siedmioletnie. Sześciolatki będzie obowiązywało roczne przygotowanie, realizowane na terenie placówek szkolnych lub przedszkolnych. Od września 2017 r. – zgodnie ze zmianami zaprezentowanymi w czerwcu tego roku przez minister edukacji narodowej Annę Zalewską – rozpoczną swoje działanie ośmioletnie szkoły powszechne. Wszystkie dzieci, uczęszczające obecnie do przedszkola, mają realizować w przyszłości ośmioletnią szkołę powszechną.

Co to oznacza dla nauczycieli przedszkolnych? 

Największe zmiany czekają nauczycieli, którzy dostaną pod opiekę dzieci sześcioletnie. Sześciolatki nie są już objęte obowiązkiem szkolnym, mogą więc trafiać do przedszkoli, gdzie przygotowywane mają być do czteroletniego nauczania wczesnoszkolnego w szkole powszechnej. Zgodnie nową postawą programową wychowania przedszkolnego nauczanie sześciolatków ma przypominać naukę w klasie pierwszej i do niej wdrażać. 

Podstawowym zdaniem nauczyciela – szczególnie z grup starszych – powinno być zapoznanie się z nową podstawą programową nauczania przedszkolnego oraz nauczania w klasie I.

Chodzi o to, aby dzieci były możliwie najlepiej przygotowane do oczekiwań i zadań, które spotkają je w klasie pierwszej. 

Z drugiej strony – ważne jest, aby nie realizować materiału przedwcześnie i nie uczyć dzieci wszystkiego, co „wydaje się logicznie patrząc potrzebne w klasie pierwszej”. Generalnie – aby nie dublować programu klasy pierwszej. To trudne, szczególnie przy ambitnych rodzicach, oczekujących, by dzieci idące do szkoły były perfekcyjnie przygotowane – a co rozumieją najczęściej jako „potrafiące czytać i pisać”. Owszem, wprowadzanie liter, podstaw czytania i pisania jest zawarte w nowej podstawie programowej nauczania przedszkolnego, trzeba jednak pamiętać, że tym, co najsilniej motywuje małe dzieci, są wyzwania. Psycholodzy mówią o „strefie najbliższego rozwoju” – czyli o takich zadaniach, czy zachowanych dziecka, które będzie ono w stanie wkrótce (w bardzo niedalekiej przyszłości) opanować. Zdiagnozować ją można przez poszukiwanie takich działań dziecka, których jeszcze nie potrafi wykonać samo, ale może przy pomocy nauczyciela. Zadania w sferze najbliższego rozwoju są najbardziej motywujące dla malucha. Jeśli dziecko zaczynające szkołę będzie umiało „za dużo”, czyli opanuje umiejętności, które ma dopiero zdobywać w klasie pierwszej – narazimy je na nudę i zniechęcenie. Dziecko, które nudzi się w szkole, zniechęca się, nuży i albo wyłącza z aktywności, albo zaczyna przeszkadzać. W każdym razie podejmuje działania niekorzystne dla niego samego. Dlatego tak ważne jest, aby nie przyspieszać z programem nauczania. A co jeszcze ważniejsze – przekonać do takiego podejścia rodziców. Rodzicami zajmę się w dalszej części artykułu, tymczasem wróćmy do tego czego, a przede wszystkim JAK nauczać. 

Nowa podstawa programowa wymaga od nauczycieli wprowadzania elementów czytania i pisania oraz przygotowywania dzieci do aktywności charakterystycznych dla pierwszej klasy tak, aby przejście między etapami edukacyjnymi było w miarę łagodne. Wygląda na to, że dzieci powinny być zapoznawane z systemem ławkowym i przygotowywane do pracy i koncentracji w dłuższym czasie, bez przerw. Przyjmuje się, że przeciętny sześciolatek powinien koncentrować się 20 min na średnio interesującym go zadaniu. Nie można jednak zapominać, że podstawową aktywnością dziecka sześcioletniego nadal jest zabawa – to w jej trakcie (mimowolnie) przedszkolaki przyswajają najwięcej wiedzy i umiejętności. Zadaniem nauczyciela będzie pogodzenie tych wymagań. 

Niezależnie od wszystkiego (od podstawy programowej, oczekiwań rodziców i szkoły) ważne są umiejętności, które zawsze się sprawdzają i gwarantują sukces edukacyjny i życiowy: kompetencje społeczne i zdolność do myślenia twórczego.

Przez kompetencje społeczne rozumiem przede wszystkim umiejętność dogadywania się z innymi, pracy w grupie, a co za tym idzie czerpania z pomysłów innych dzieci, słuchania ich i czekania na swoją kolej. Grupa zawsze potrafi wypracować więcej niż pojedyncza osoba, warto więc, aby dzieci przedszkolne miały szansę tego doświadczyć. W edukacji przedszkolnej będzie sprawdzała się taka organizacja procesu nauki i zabawy, która zapewni dzieciom  szansę spotykania się w podgrupach, wzajemnego korzystania ze swoich zasobów, uczenia się od siebie, a w perspektywie – wychodzenia z rozwojowego egoizmu. Dzielenie się, rozstawanie ze swoimi wytworami i przyjęcie, że kolega potrafi zrobić coś lepiej ode mnie, jest trudne dla przeciętnego przedszkolaka. Tym bardziej warto ćwiczyć te kompetencje. 

W czasie pracy w grupie (w podgrupach) jedne dzieci uczą się od tych, które potrafią coś lepiej, a te, które jakąś umiejętność opanowały mogą zastać nauczycielami, mentorami. Przy kolejnej aktywności następuje zmiana – bo choć Piotrek lepiej pisze cyfry, to Kuba sprawniej skacze na jednej nodze. Sięganie do zasobów dzieci, zachęcanie ich, aby mówiły,...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy