Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Elementy integracji sensorycznej

6 listopada 2019

NR 51 (Listopad 2019)

Nauczyciel detektyw – jak w trakcie zabaw rozpoznać symptomy zaburzeń modulacji sensorycznej u dzieci

0 13

Nauczyciel przedszkolny większą część dnia spędza z dziećmi i obserwuje je w różnych sytuacjach. To, jak dzieci radzą sobie z adaptacją do nowego miejsca czy sytuacji, jak reagują na zmiany, jakie zabawy wybierają, a z których rezygnują, jak radzą sobie w zakresie czynności samoobsługowych czy motoryki dużej i małej, pozwala niekiedy nauczycielowi dostrzec pewne nieprawidłowości rozwojowe.

Dzieci mogą zupełnie inaczej funkcjonować w grupie niż w domu. Przedszkole czy szkoła to miejsca przepełnione bodźcami. Nadmiar dźwięków, kolorów, zapachów czy bodźców dotykowych może powodować u niektórych dzieci przeciążenie lub reakcje unikające. Czasami rodzice do pewnych „problemów” dziecka się przyzwyczaja, innym razem po prostu ich nie dostrzega, dlatego zawsze, kiedy jako nauczyciele czujemy niepokój, powinniśmy informować o tym rodziców i wspólnie podejmować decyzje na temat dalszej diagnostyki i pomocy terapeutycznej. 

W artykule przedstawiono propozycje zabaw i aktywności oraz wskazówki, które mogą pomóc nauczycielowi rozpoznać symptomy zaburzeń integracji sensorycznej, głównie dotyczące modulacji sensorycznej. Oczywiście to tylko namiastka tego, co możemy zrobić i zaobserwować w grupie, nie sposób skupić się na wszystkim, zwłaszcza że za pełną diagnozę dziecka jest odpowiedzialny certyfikowany terapeuta, który posługuje się specjalistycznymi obserwacjami i testami.

Bodźce dotykowe

Zabawy brudzące mogą być ogromnym wyzwaniem dla dziecka nadwrażliwego na dotyk. Jeśli dziecko nie chce brać udziału w tego typu aktywnościach, ucieka, płacze, stanowczo się sprzeciwia lub robi to w sposób specyficzny, np. dotykając czegoś opuszkami palców zamiast całą dłonią i w dodatku towarzyszy mu grymas lub obrzydzenie, warto przyjrzeć się, czy nie jest to dziecko nadwrażliwe na bodźce dotykowe. W pierwszej kolejności warto porozmawiać o tym z rodzicami. Zdarza się, że to rodzice nie lubią, kiedy ich dziecko jest brudne. Zabraniając mu „paćkania się” czy nieustannie wycierając jego ręce, przekazują mu taki wzorzec, sprawiając, że ono nie chce się brudzić. W rozmowie z rodzicem warto podpytać, czy dziecko lubi jeść rączkami, czy chodzi boso, czy stroni od zabaw w piaskownicy, czy przeszkadzają mu metki, szwy lub gryzące materiały. To mogą być bardzo istotne informacje. Zabawy ukierunkowane przez nauczyciela mogą być doskonałym dopełnieniem tych wiadomości, dlatego warto:

  • Wspólnie wykonać ścieżki sensoryczne i zachęcać dzieci do chodzenia po nich boso i w skarpetkach. Ścieżki mogą być tematyczne. Ścieżka jesienna to pojemniki wypełnione kasztanami, szyszkami, liśćmi, ale też kocem i przyjemnymi tkaninami. Ścieżka podłogowa: maty antypoślizgowe, futerka, kawałki różnorodnych, niepotrzebnych wykładzin, kafelki, kawałki paneli podłogowych, dywaniki łazienkowe. Ścieżka kuchenna: kasza, groch, fasola, ziarna kawy, ryż. 
  • Przeprowadzać jak najwięcej zabaw z wykorzystaniem masy solnej, gliny, plasteliny, ciastoliny i innych mas plastycznych. Jeśli dziecko nie zgadza się na udział w tego typu zajęciach, warto zaproponować mu rękawiczkę lub np. posługiwanie się pędzlem zamiast paluszkami w trakcie malowania. Dziecko, które dotyka niekomfortowej faktury/substancji za pomocą przedmiotu, a nie posługuje się swoją dłonią, może być nadwrażliwe na dotyk.
  • Przygotowywać kanapki, sałatki i koktajle. Dziecko nadwrażliwe na dotyk może stronić od bezpośredniego kontaktu z warzywami i owocami, zwłaszcza jeśli są mokre lub klejące.
  • Wprowadzić dziecięce masażyki: zabawy paluszkowe, w których, w trakcie recytowania wierszyka, dotykamy lub masujemy poszczególne fragmenty dłoni, np. „Sroczka kaszkę gotowała…”, jak również masażyki, które dzieci nawzajem wykonują sobie na plecach. Chociaż są to zabawy, które zazwyczaj sprawiają nam przyjemność, dla dziecka z nadwrażliwością dotykową mogą być dyskomfortem.

Nie każda nieprawidłowość w zakresie przetwarzania bodźców dotykowych jest nadwrażliwością. Istnieją dzieci, które wręcz poszukują bodźców dotykowych: uwielbiają się brudzić, pokładają się na innych, wkładają dłonie i przedmioty niejadalne do swojej buzi – one również powinny być pod opieką terapeuty integracji sensorycznej.

Bodźce słuchowe

W przedszkolu czy szkole, nawet jeśli grupa jest niewielka, trudno o ciszę. Dzieci rozmawiają ze sobą, czasami się przekrzykują, śpiewają, bawią się instrumentami. To wszystko może być zbyt intensywne, kiedy cierpimy na nadwrażliwość słuchową. Dzieci z nadwrażliwością słuchową mogą uciekać, zatykać uszy, płakać, krzyczeć, odmawiać udziału w zajęciach lub wejścia do pewnych pomieszczeń; mogą skarżyć się na hałasy, a nawet robić się agresywne.
Natomiast, w przeciwieństwie do dzieci nadwrażliwych na dźwięki, dzieci poszukujące będą prowokować otoczenie do tego, by było głośno. Skacząc, tupiąc, podnosząc głos, rzucając zabawkami, mogą podejmować próby dostarczenia sobie odpowiedniej dawki stymulacji słuchowej:

  • Wykorzystując puste pudełka, słoiki i butelki, jak również materiały sypkie w postaci soli, kaszy, kawy, fasoli czy piasku, przygotujcie wspólnie instrumenty. Kiedy będą gotowe, grajcie na nich w trakcie śpiewania piosenek. Niech mają swoje miejsce w kąciku muzycznym. Obserwuj, czy wszystkie dzieci chętnie grają na instrumentach, czy za każdym razem wybierają te same, grające głośno lub cicho. A może wśród dzieci jest takie, które wycofuje się w trakcie tego typu zabaw?
  • Pląsy „Chodzi lisek koło drogi…”, „Kółko graniaste” czy „Baloniku nasz malutki” to fajny sposób na integrowanie dzieci i zapraszanie do wspólnej zabawy. W trakcie takich zabaw jest zawsze sporo śmiechu, ale też hałasu. Czy wszystkim dzieciom się to podoba? Jednocześnie zwróć uwagę, czy wszystkie dzieci chętnie łapią za ręce swoich kolegów i koleżanki, czy nie przeszkadza im bliskość rówieśnika? 

Bodźce smakowe i zapachowe

Jeśli nie akceptujemy pewnych smaków czy zapachów, to nasza dieta staje się wybiórcza. Nie chcemy próbować, jemy nieustannie to samo, na każdą zmianę reagujemy przesadnie. Tak właśnie jest w przypadku dzieci prezentujących nadwrażliwość na zapachy czy smaki. Jeśli natomiast poszu-
kujemy wyżej wspomnianych bodźców, delektujemy się smakie...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy