Dołącz do czytelników
Brak wyników

Motoryka mała
– jak możemy wspomagać jej rozwój?

Artykuły z czasopisma | 13 listopada 2017 | NR 19
424

Motoryka określa stopień rozwoju ruchowego dziecka. Motoryka mała to takie czynności jak: rysowanie, malowanie, pisanie, ugniatanie czegoś w dłoni, rzeźbienie. Motoryka mała nie jest wrodzona, dlatego też o jej prawidłowy rozwój należy dbać już od wczesnego dzieciństwa.

Wyróżniamy dwa typy motoryki: motorykę dużą oraz motorykę małą. Motoryka duża to, mówiąc prościej, ruchy, w które zaangażowane jest całe ciało. Do ruchów tych zaliczamy: bieganie, skakanie, jazdę na rowerze, chodzenie, turlanie, pływanie i wiele innych. Motoryka mała zaś to ruchy palców i dłoni, czyli ruchy o znacznie mniejszym zakresie, ale wymagające ogromnego skupienia i koncentracji uwagi. To właśnie motoryka mała odpowiada za przygotowanie ręki do nauki pisania w okresie wczesnoszkolnym. 

Musimy pamiętać, że motoryka mała nie rozwinie się bez motoryki dużej. Dlatego też w pierwszej kolejności musimy zadbać o wszechstronny rozwój aktywności ruchowej u naszego dziecka. Wtedy bowiem maluch będzie mógł wykonywać złożone ruchy motoryki małej. Poprawnego chwytu narzędzia pisarskiego powinniśmy uczyć dziecko od najwcześniejszych lat. Poniżej przedstawiam prawidłowe oraz nieprawidłowe chwyty pisarskie.

Można wyróżnić następujące fazy trzymania przyborów do pisania:

  • chwyt cylindryczny (obejmujący pierwsze dwa lata życia dziecka) – dziecko trzyma ołówek całą dłonią (w „garści”),
  • grzbietowy chwyt palcowy (obejmuje okres pomiędzy 2. a 3. r.ż.) – wewnętrzna część dłoni skierowana w dół,
  • statyczny chwyt statywowy (obejmujący okres od 3. do 4. r.ż.) – dziecko chwyta ołówek wyżej, druga dłoń bezustannie poprawia chwyt; palec serdeczny i mały są lekko zgięte; dłoń porusza się jako jedna całość; nie występują drobne ruchy palców i dłoni,
  • dynamiczny chwyt statywowy (od 4. do 5. r.ż.) – dziecko chwyta ołówek niżej; kciuk i palec wskazujący znajdują się blisko siebie; ruch wynika z pracy drobnych mięśni palców i dłoni.

 

 

Chwyt narzędzia pisarskiego powinniśmy korygować z chwilą, gdy nasze dziecko zaczyna interesować się rysowaniem (etap pierwszy – dziecięce bazgroły). Jest to bardzo ważne, gdyż złe nawyki trudno wyeliminować, a dziecko może się buntować przed poprawnym trzymaniem ołówka czy kredki, które jest dla niego niewygodne. 

Propozycje ćwiczeń wspierające motorykę małą

Proponuję zacząć od aktywności wzmacniających całą dłoń. 
I tu doskonale sprawdzą się ciastolina, plastelina lub masa solna. Ugniatanie, wałkowanie czy lepienie sprawią dziecku wielką radość. Chyba każde dziecko rwie się do tego, aby pomóc mamie w kuchni podczas pieczenia ciasta bądź ciasteczek. Wyrabianie, ugniatanie (i – trudno nie skorzystać z okazji – podjadanie) ciasta to dla dziecka świetna zabawa, a dla mamy – nieopisana pomoc. A i ciastka jakie pyszne! 
Bardzo dobrym ćwiczeniem usprawniającym rączki jest pisanie (rysowanie) palcem na piasku bądź mące czy soli, pisanie (rysowanie) palcem w powietrzu, pisanie (rysowanie) patykiem po ziemi oraz pisanie (rysowanie) kredą.

Wróćmy jeszcze do czynności kuchennych. Dzieci pomagają nie tylko podczas pieczenia i ugniatania ciasta. Z pewnością każde dziecko (za wszelką cenę pragnące być samodzielne) z zapałem zabierze się za krojenie owoców czy warzyw na sałatkę. Wystarczą odpowiednie przyrządy: nożyk (dla maluchów plastikowy, dla starszych dzieci mały nożyk z zaokrąglonym końcem), deseczka do krojenia oraz (obowiązkowo) fartuszek. Nie spodziewajmy się, że nasza pociecha pokroi owoc czy warzywo w drobną kosteczkę. Dlatego też chwalmy dziecko za to, że uda mu się przekroić truskawkę czy też jabłko na pół. Chwalenie dziecka za jego samodzielność i zaradność kształtuje w nim pozytywny stosunek do siebie i świata, który jest podstawą optymizmu. Zwróćmy też dziecku uwagę na sposób trzymania noża, to ułatwi i tak trudną dla niego czynność. Taka zabawa w kuchni to dla dziecka dobra lekcja cierpliwości (bo przecież jabłko może wyśliznąć się z małej rączki) oraz zwiększenie motywacji do działania. Świadomość, że dziecku samodzielnie uda się pokroić owoc czy warzywo budzi w nim poczucie sprawstwa, a to sprawia, że będzie z siebie zadowolone.

Pozostając w kuchni, do zabaw rozwijających motorykę małą możemy wykorzystać bułkę tartą (która z pewnością znajdzie się w każdej kuchni). Potrzebna będzie tylko niewielka tacka, na którą wysypujemy bułkę tartą w taki sposób, aby pokryła powierzchnię całej tacki. Najpierw pozwólmy dziecku zwyczajnie pobawić się, niech szkrab przesypuje sobie bułkę w paluszkach. Następnie zachęćmy dziecko do „malowania” paluszkiem różnych esów floresów, prostych figur geometrycznych, słoneczka, kwiatka itp. Dziecko może rysować, co chce. Możemy też dziecku narysować jakiś prosty motyw na kar...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy