Dołącz do czytelników
Brak wyników

Edukacja przyrodnicza

21 listopada 2017

NR 29 (Wrzesień 2017)

Opowieści ruchowe a edukacja przyrodnicza

0 358

Zabawy i gry ruchowe, które pozwolą na przystępne opisanie przedszkolakom rozmaitych zwierząt, zjawisk przyrodniczych czy urządzeń? To pomysł, żeby połączyć przyjemne z pożytecznym!  Każda z nich jest fabularyzowana, a niektóre nawet – udramatyzowane. Podczas proponowanych zabaw dzieci będą ilustrowały wydarzenia, wykonując ćwiczenia. Zabawy będą zatem w czytelny sposób nawiązywały do metody opowieści ruchowej (bajki ruchowej) Józefa Gotfryda Thulina.

Cykl zaczynamy od przybliżenia przedszkolakom zachowań egzotycznych zwierząt żyjących w morzu. We wrześniu dzieci mogą jeszcze żywo pamiętać wakacyjne wyjazdy z rodzicami. Zapewne niejedno z nich spędzało lato nad wodą. Z tego powodu stosunkowo łatwo będzie nawiązać do świeżych wspomnień i doświadczeń wielu wychowanków. 

Nad ciepłym morzem – poznajemy życie egzotycznych zwierząt wodnych

Opisane zabawy nie stanowią scenariusza jednych zajęć. 
To raczej propozycja tematycznego motywu przewodniego na cały tydzień. Oczywiście, do ulubionych zabaw dzieci można i należy wracać. W ten sposób łatwiej ugruntowywać wiedzę maluchów. Treści zaprezentowanych opowieści ruchowych nawiązują wprost do rzeczywistych form aktywności zwierząt. Dobrze byłoby wcześniej zobrazować je wychowankom z wykorzystaniem filmów i w ten sposób uplastycznić ich wiedzę o wybranych przedstawicielach fauny. Dzięki zabawom dzieci poznają jeżowce, meduzy, kraby, żółwie oraz ryby. Zwieńczeniem zajęć będzie przygotowanie kolorowych ośmiornic. 

Zabawa „Uwaga jeżowce!”

Cele:

  • wychowawczy: wdrażanie przedszkolaków do odpowiedzialności za własne bezpieczeństwo,
  • dydaktyczny: opisanie dzieciom skutecznego sposobu troszczenia się o swoje zdrowie,
  • w sferze umiejętności ruchowych: uplastycznianie umiejętności ostrożnego stąpania,
  • w sferze zdolności motorycznych: rozwijanie orientacji przestrzennej, doskonalenie zdolności dostosowywania się do zmiennych okoliczności.

Fabuła (narracja):
W ciepłych morzach żyją jeżowce. Ta nazwa wiele mówi o ich wyglądzie. Są one pokryte ostrymi igiełkami, niczym jeże. Gdy się pływa w morzu, w którym występują te zwierzęta, trzeba być bardzo ostrożnym. Nadepnięcie na jeżowca bywa bardzo bolesne. Za chwilę wybierzemy się nad morze. Żyją w nim stworzenia, których nie spotkamy w Bałtyku. Pamiętajcie, by nie nadepnąć na żadnego jeżowca!

Przebieg: Na podłodze rozsypuje się wiele metalowych kapsli od butelek, tak by ich groźnie wyglądające „ząbki” przywodziły przedszkolakom na myśl jeżowce. Zadaniem dzieci jest przechadzanie się pomiędzy kapslami tak, by na żaden nie nadepnąć. Mimo że obiektywnie brzegi kapsli są ostre, wychowankom nic nie będzie zagrażało, ponieważ będą mieli cały czas buty na nogach. To stanie się punktem wyjścia do pogadanki końcowej.

Pogadanka końcowa: Każdy krok staraliście się stawiać bardzo ostrożnie. Na szczęcie nie tylko byliście uważni, ale także właściwie zabezpieczyliście swoje stopy przed kontaktem z jeżowcami. Pamiętajcie, że w ciepłych morzach należy kąpać się w specjalnych butach. Po dzisiejszych zajęciach dobrze już wiecie, dlaczego tak jest.

Przybory (przyrządy): Duża liczba metalowych kapsli.

Uwagi: W toku zabawy dzieci będą coraz pewniej poruszały się pośród „jeżowców”. Dlatego zawczasu można zaplanować stopniowe dodawanie kolejnych kapsli, by sukcesywnie zwiększać wyzwania stawiane przed podopiecznymi.

Zabawa „Jak pływają meduzy?”

Cele:

  • wychowawczy: inspirowanie przedszkolaków do beztroskiej zabawy,
  • dydaktyczny: zobrazowanie wychowankom sposobu przemieszczania się meduz, utrwalenie go w pamięci dzieci dzięki doświadczeniu ruchowemu,
  • w sferze umiejętności ruchowych: uplastycznianie umiejętności wykonywania precyzyjnych ruchów rękoma,
  • w sferze zdolności motorycznych: kształtowanie orientacji przestrzennej, doskonalenie zdolności różnicowania ruchów, rozwijanie poczucia rytmu.

Fabuła (narracja):
Gdy byliście nad morzem, na pewno widzieliście meduzę. 
To zwierzę o wyglądzie podobnym do parasola. Ciało meduzy jest przezroczyste jak folia. Gdy meduza płynie w górę, wygląda jak parasol złożony, a kiedy opada, przypomina parasol rozłożony. Za chwilę przekonamy się, czy potraficie wprawić meduzy w ruch. Postarajcie się tak nimi poruszać, by nawet na chwilę nie zatrzymały się w miejscu! 

Przebieg: Każde dziecko otrzymuje kółko wycięte z folii. Wyobraża ono przezroczyste ciało meduzy. Przybór układa się na wyciągniętej w górę dłoni. Wielokrotne podnoszenie i opuszczanie ręki powoduje, że meduza „ożywa”. Gdy dziecko wznosi ramię, brzegi folii skupiają się wokół niego. Kiedy maluch opuszcza dłoń, folia rozpościera się na boki. Dzieci powinny być oddalone od siebie o dwa – trzy kroki. Wtedy każdemu łatwej będzie wypróbowywać różnorodne sposoby poruszania się meduz.

Pogadanka końcowa: Dzięki tej zabawie przekonaliście się, jak pływa meduza. Na pewno zapamiętacie, że jej ruchy są powolne i delikatne. Co było łatwiejsze dla meduzy: płynięcie w górę czy opadanie? Kiedy poruszała się szybciej? Czy łatwo podtrzymywało się folię dłonią? Co trzeba było robić, żeby nie zsuwała się ona z ręki 
na boki? 

Przybory (przyrządy): Wiele kółek wyciętych z przezroczystej folii; nie powinny mieć zbyt dużej średnicy, gdyż przedszkolakowi trudno wprawiałoby się w ruch przybór znacznych rozmiarów; warto zastosować folię średniej grubości (w innym przypadku mogłaby być ona za delikatna, rozwijając się wokół przedramienia dziecka, lub zbyt sztywna).

Uwagi:

  • Gdy dzieci nauczą się poruszać „meduzami”, łatwo uatrakcyjnić zabawę, wykorzystując dowolny utwór muzyczny, w rytm którego wszystkie meduzy rozpoczną „podwodny taniec”.
  • W przypadku użycia foliowych kółek różniących się wielkością i grubością, optymalnie byłoby zaplanować wymienienie się nimi przez dzieci po kilku chwilach zabawy. Może to pozwolić im na uplastycznienie doświadczeń.

Zabawa „Ciekawska ośmiornica”

Cele:

  • wychowawczy: wprowadzenie do zajęć elementów rywalizacji,
  • dydaktyczny: unaocznienie dzieciom tego, jak niezależnie mogą poruszać się ramiona ośmiornicy,
  • w sferze umiejętności ruchowych: ugruntowywanie umiejętności wykonywania precyzyjnych ruchów dłońmi,
  • w sferze zdolności motorycznych: kształtowanie orientacji przestrzennej, maksymalizowanie szybkości (zwłaszcza niezwłocznej reakcji), doskonalenie poczucia rytmu, rozwijanie zdolności reagowania na sygnały akustyczne i optyczne.

Fabuła (narracja):
Jak wiecie, ośmiornica ma aż osiem ramion. Od tego zresztą bierze się jej nazwa. To bardzo ciekawskie zwierzę. Gdy tylko napotka coś interesującego, od razu stara się tego dotknąć którymś ze swoich ramion. Każde z nich może poruszać się niezależnie od pozostałych. Za chwilę przekonamy się, czy potrafilibyście naśladować ruchy ośmiornicy.

Przebieg: Ośmioro dzieci staje wokół obręczy hula-hoop. Każde łapie ją jedną dłonią. W ten sposób na zewnątrz znajduje się osiem ramion. Całość przypomina teraz z wyglądu ośmiornicę. Na podłożu rozsypuje się sześć lub siedem niewielkich przyborów o atrakcyjnych kolorach (np. wielobarwne plastikowe nakrętki na butelki). Dzieci krążą wokół w rytm słyszanej muzyki. Na sygnał nauczyciela (ściszenie muzyki) ich zadaniem jest jak najszybsze podniesienie wybranego rekwizytu z podłogi. Nie wolno przy tym puścić koła. Z oczywistych względów jedno lub dwoje dzieci nie zdoła tego zrobić. Zabawę można wielokrotne powtórzyć.

Pogadanka końcowa: Ależ te ośmiornice ciekawskie! 
Nieustannie starały się sprawdzić, co leży tuż obok nich. 
Co musieliście zrobić, żeby złapać przybór szybciej niż inne ramiona? Jak przygotowywaliście się do tego? Okazało się, że trudne było nie tylko chwytanie przyborów, ale także utrzymanie w całości ciała ośmiornicy.

Przybory (przyrządy): Sześć lub siedem kolorowych plastikowych nakrętek na butelki, obręcz hula-hoop, odtwarzacz muzyki.

Uwagi: Zabawa adresowana jest w zasadzie do grupy ośmioosobowej. Bardzo łatwo dostosować ją jednak do liczniejszego grona uczestników. Wystarczy przyjąć zasadę, że każdy wychowanek, który zdoła schwycić nakrętkę, jest zamieniany z tymi, którzy nie uczestniczyli w pierwszym przebiegu ciekawskiej ośmiornicy. W ten sposób w kolejnych powtórzeniach będą brały udział coraz to inne dzieci. Należy przy tym zadbać, aby to dziecko (dwoje dzieci przy użyciu sześciu przyborów), które nie schwyciło nakrętki, wzięło udział w kolejnym powtórzeniu. Jeśli najsłabiej radzi sobie z wykonywaniem zadania, właśnie ono powinno mieć więcej okazji do powtórzeń. Zgodnie z często stosowaną konwencją, kilkulatek, który nie potrafi prawidłowo wykonać ćwiczenia, odpada z gry. To jednak może utrudnić przyswajanie ważnych umiejętności.

Zabawa „Kraby – łakomczuchy”

Cele:    

  • wychowawczy: wdrażanie przedszkolaków do umiejętności skutecznego dążenia do celu,
  • dydaktyczny: zobrazowanie wychowankom sposobu przemieszczania się krabów i opisanie im ich pożywienia,
  • w sferze umiejętności ruchowych: uplastycznianie umiejętności czworakowania poprzez wykonywanie tego ćwiczenia w nietypowym kierunku (w bok),
  • w sferze zdolności motorycznych: kształtowanie orientacji przestrzennej, rozwijanie szybkości (przede wszystkim błyskawicznej reakcji), doskonalenie zdolności reagowania na bodźce dźwiękowe i wizualne.

Fabuła (narracja):
Prawie wszystkie kraby żywią się roślinami wodnymi, czyli glonami. Dlatego, choć mają niebezpiecznie wyglądające szczypce, są całkowicie niegroźne dla człowieka. Jesteście krabami przechadzającymi się po plaży w poszukiwaniu przysmaków, które morze wyrzuciło na brzeg. Przekonajmy się, kto najszybciej będzie umiał znaleźć smakołyk w kolorze, który wymienię.

Przebieg: Na podłodze rozsypuje się wiele plastikowych nakrętek butelki. Należy dobrać je tak, aby było przynajmniej kilka lub kilkanaście w każdym kolorze. Pomiędzy nimi, w pozycji czworaczej, spacerują dzieci starające się naśladować zachowania krabów. Muszą zatem pamiętać, że zwierzęta te chodzą przede wszystkim w bok, a nie w przód lub tył. W pewnym momencie nauczyciel daje sygnał do szukania „smakołyków” (głośno wypowiada nazwę wybranego koloru). Dzieci próbują jak najszybciej dotrzeć do właściwego „przysmaku”. Zabawę warto powtórzyć ze stałym zmienianiem barwy przyboru, który trzeba odnaleźć.

Pogadanka końcowa: Widzę, że kraby bardzo szybko potrafiły docierać do barwnych glonów, które są ich ulubionymi smakołykami. Dzięki temu nigdy nie będą głodne. Czy trudno było im chodzić w bok? Naśladując ich ruchy, musieliście bar-
dziej pracować rękoma czy nogami?

Przybory (przyrządy): Wiele plastikowych nakrętek na bu...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy