Dołącz do czytelników
Brak wyników

Psychologia dla nauczyciela

8 marca 2019

NR 45 (Marzec 2019)

Bliźnięta w przedszkolu

268

Bliźniaki w grupie przedszkolnej zawsze budzą zaciekawienie. Ich koledzy zastanawiają się, jak to jest, że Staś jest tak podobny do Jasia i odwrotnie, oraz czy obydwaj lubią to samo. Nauczyciele z uwagą obserwują rodzeństwo, aby jak najlepiej dopasować swoje metody pracy, a rodzice... cóż, rodzice jak zawsze mają nadzieję, że ich pociechy szybko odnajdą się w nowym otoczeniu. Czy można ułatwić bliźniętom przedszkolny start? Na co warto zwrócić uwagę podczas opieki nad takim rodzeństwem?

Ciąża bliźniacza do dziś uważana jest za fenomen natury. Na przestrzeni dziejów w niejednej kulturze bliźnięta uważane były za dar od bogów czy oznakę wielkiej pomyślności. Również w dzisiejszych czasach bliźniaki rozbudzają ciekawość naukowców. Najlepszym tego przykładem mogą być prężnie działające ośrodki badawcze, które w prowadzonych projektach wprowadzają zmienną ciąży bliźniaczej np. w genetyce. Bliźnięta budzą także zainteresowanie psychologów. Dostępne są liczne badania poszukujące odpowiedzi na temat opieki, wychowania, rozwoju czy cech indywidualnych bliźniąt. Warto także wspomnieć o festiwalach i zlotach bliźniąt organizowanych na całym świecie. Jeden z najstarszych odbywa się co roku na początku sierpnia w amerykańskim Twinsburgu, w stanie Ohio. I co roku przybywają nań setki par bliźniąt!

Rozdzielać czy nie?

Kiedy bliźniaki mają pójść do przedszkola, rodzice i wychowawcy stają przed ważnym dylematem: czy kierować dzieci do tej samej przedszkolnej grupy, czy też może lepsze dla ich rozwoju będzie umieszczenie w dwóch różnych grupach? Co więcej, to właśnie pytanie towarzyszy rodzicom niekiedy przez dłuższy czas. Zrozumiałe jest przecież, że pragną oni zapewnić swoim pociechom jak najlepszy start w przedszkolnych progach. Opiekunowie mogą szukać odpowiedzi u psychologa dziecięcego, w literaturze poświęconej tematyce bliźniąt, w portalach czy forach internetowych, u wychowawców lub dyrektorów placówek. W takim przypadku, nim udzielimy jednoznacznej odpowiedzi, warto mieć możliwość obserwacji bliźniąt podczas naturalnej aktywności czy zabawy oraz przeprowadzić rozmowę z rodzicami. Czas na poznanie rodzeństwa jest tutaj bardzo istotny, gdyż każda sytuacja rozwojowo-wychowawcza bliźniąt jest inna. Z tego też powodu odpowiedź na pytanie: „Rozdzielać czy nie?” dla różnych par bliźniąt może być zupełnie inna. Są także sytuacje, gdy to sami rodzice zachęcają, aby – o ile to możliwe – zapisać bliźnięta do dwóch różnych grup. Jako argumenty podnoszone są tu kwestie indywidualnego traktowania, uniknięcia porównań z bratem/
/siostrą, rozwoju autonomicznych działań i większych szans na interakcje społeczne z rówieśnikami. 

Z drugiej strony są sytuacje, w których rodzice dokładają wszelkich starań, aby ich maluchy znalazły się w tej samej grupie. I tutaj padają liczne argumenty „za”, np. bliska więź pomiędzy bliźniętami, poczucie bezpieczeństwa, wzajemna pomoc brata/siostry, na którą można zawsze liczyć. Wszystkie powyższe argumenty są ważne i zasadne. Na co więc warto zwrócić szczególną uwagę?
Warto podkreślić, że nawet biorąc pod uwagę powyższe argumenty, decyzja o rozdzieleniu bliźniąt na różne grupy musi być dobrze przemyślana i zawsze będzie wynikiem indywidualnej relacji oraz poziomu rozwoju najmłodszych. Nie istnieje jedna poprawna odpowiedź, która mogłaby wskazywać, czy należy rozdzielać bliźnięta, czy też nie. Co więcej, należy pamiętać, że kiedy decyzja zostanie już podjęta, warto sprawdzać jej zasadność w kolejnym roku szkolnym. Powtórzyć obserwacje, zweryfikować argumenty, a przede wszystkim zapytać o zdanie same dzieci. Oczywiście w klasach podstawowych nie jest to już takie proste, niemniej z perspektywy rozwojowej w ciągu roku może się dużo zmienić.

 

Na co zwrócić uwagę

Podczas obserwacji dobrze jest przede wszystkim przyjrzeć się wzajemnej relacji między bliźniętami. Decyzję o odrębnych grupach warto rozpatrzyć w przypadku licznych zachowań mogących świadczyć o:

  • wyraźnej dominacji jednego bliźniaka nad drugim, np. podczas zabawy, swobodnej aktywności, spędzania czasu z rodzicem;
  • wyraźnej rywalizacji pomiędzy bliźniętami, np. o uwagę dorosłego – tego typu zachowania mogą znacznie utrudniać najmłodszym skupienie się na zajęciach przedszkolnych i inicjować różnego rodzaju sytuacje, które będą prowadzić do wyróżnienia na tle brata/siostry;
  • zbytniej zależności od siebie – tego typu zachowania mogą utrudniać rozwój autonomicznych działań i naukę samodzielności; zbyt silna relacja bliźniąt może także prowadzić do ograniczenia inicjowania kontaktów z rówieśnikami;
  • wzajemnym rozpraszaniu uwagi – niekiedy zachowania bliźniąt są nie tyle od siebie zależne, ile stanowią swoisty motywator do podejmowania kolejnych aktywności; można to porównać do opowieści rodziców, którzy mówią o swoich dzieciach: „Bez brata to on jest taki grzeczny, a razem tworzą istne tornado, to dwa wulkany energii”.

 

Wskazówki dla nauczycieli przedszkolnych

Gdy bliźnięta trafią do grupy przedszkolnej, przede wszystkim warto poświęcić dłuższą chwilę na szczegółową rozmowę z rodzicem o potrzebach i zainteresowaniach najmłodszych. Oczywiście przed rozpoczęciem roku szkolnego tego typu wywiady z opiekunami –ustne lub w formie ankiety – są naturalnym elementem pracy placówki, tutaj jednak należy zachować wyjątkową uważność, aby nie pomylić informacji. Warto także pamiętać o dość powszechnym błędzie, który wynika z uproszczonego założenia, że skoro bliźnięta są identyczne, to z pewnością mają te same upodobania i potrzeby. Tego rodzaju wniosków należy zdecydowanie unikać! Bliźnięta, choć na pierwszy rzut oka są jak dwie krople wody, mogą się od siebie znacząco różnić, m.in. w zakresie zainteresowań, preferencji czy zachowania.
 

Czy wiesz, że bliźnięta już jako niemowlaki nie muszą preferować tego samego rytmu dnia i np. budzą się o różnych porach na karmienie czy też wykazują aktywność do zabawy w zupełnie innym czasie niż ich brat/siostra? W okresie dzieciństwa jest podobnie. To, że jedno z bliźniąt sygnalizuje pewną potrzebę, wcale nie oznacza, że odczuwa ją również jego brat/siostra.

...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy