Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praca z dzieckiem

10 listopada 2017

NR 18 (Czerwiec 2016)

Adaptacja
Co przeżywa małe dziecko?

W życiu prawie każdej rodziny nadchodzi czas, kiedy ich pociecha rozpoczyna edukację. W większości przypadków pójście dziecka do przedszkola było uznawane za pierwszy przełomowy moment w jego życiu. Dziś rodzice, zmuszeni koniecznością powrotu do pracy zawodowej bądź chęcią wcześniejszej, kompleksowej stymulacji dziecka, posyłają je do instytucji równie ważnej dla prawidłowego rozwoju – do żłobka.
 

Czas adaptacji to trudne chwile nie tylko dla samych dzieci, ich rodziców, lecz również dla kadry przedszkola bądź żłobka. Każdy uczestnik tego programu musi zmierzyć się z wieloma trudnościami i wyzwaniami. Ogromnie ważna jest współpraca rodzica z personelem, jego zdecydowanie i zaufanie, wypracowanie pomyślnych interakcji dziecko – nauczyciel (opiekun). Każde przedszkole i każdy żłobek powinny mieć opracowany i określony czasowo program adaptacyjny, którego zadaniem jest zapewnienie dziecku optymalnych warunków do łatwej adaptacji. Plan adaptacyjny jest jednak tylko ogólnym zarysem wszelkich przygotowań dziecka do warunków i wymagań nowego środowiska, gdyż każde dziecko inaczej reaguje na zmiany. Nie ma jasnych, sprawdzonych reguł, więc plan ten, po rozpoznaniu reakcji dzieci, ustalany jest indywidualnie dla każdego z nich.

Trudności związane z adaptacją dziecka

Przedszkole bądź żłobek to miejsca przyjazne dziecku, ale również pełne wyzwań i trudności. Często, choć nie zawsze, małe dzieci mają problem z werbalnym porozumiewaniem się z otoczeniem. W warunkach domowych jego gesty, miny, ruchy ciała w formie komunikatów bądź inne sposoby porozumiewanie się odczytywane są bez większych trudności. W nowym dla dziecka środowisku, jakim jest przedszkole (żłobek) znaczenie ww. komunikatów może być niejasne dla pozostałych uczestników dialogu.

Poza tym dziecko, wchodząc w nową grupę społeczną, musi przezwyciężyć swój „dziecięcy egoizm”. Z czasem zrozumie, że nie wszystkie zabawki są na jego wyłączność, że trzeba się dzielić, czekać na swoją kolej, np. przy myciu rąk, rozdawaniu kredek itd. Istotne jest również przezwyciężenie emocji towarzyszących zazdrości o uwagę osoby dorosłej – nauczyciela (opiekuna).

Małe dzieci słabo orientują się w przestrzeni i w następstwie wydarzeń. Odczuwany niepokój w początkowym okresie pobytu dziecka w placówce blokuje jego chęć poznawania nowego miejsca, zabawek czy przedmiotów. Często emocje biorą górę w momencie, gdy dziecko musi iść spać czy jeść. Dzieje się tak dlatego, że wymienione przeze mnie sytuacje są typowo domowe. Dziecko jest przyzwyczajone do innych rytuałów związanych z higieną czy snem. W lepszym przygotowaniu się dziecka do pobytu w placówce może więc pomóc ujednolicenie zasad obowiązujących w domu i w przedszkolu bądź w żłobku, np.: jemy przy stole, po spacerze myjemy ręce, staramy się uczyć samodzielnego rozbierania i ubierania się. Bardzo ważne jest także dostosowanie całego rytmu dnia dziecka: podawanie posiłków o podobnych porach, jak również ujednolicenie pory drzemki.

Lęk separacyjny

Najważniejszym i zarazem najtrudniejszym dla dziecka krokiem jest pokonanie trudności związanych z separacją od rodziców. Tak zwany lęk separacyjny u dziecka występuje już od około 7 miesiąca życia i trwać może mniej więcej do wieku szkolnego. Jest to naturalne zjawisko rozwojowe, które występuje u każdego dziecka, aczkolwiek może się przejawiać różnie w zależności od wcześniejszych doświadczeń separacyjnych dziecka. Mam tutaj na myśli sytuacje, kiedy dziecko pozostawało pod opieką dziadków, opiekunki czy innych osób z wyłączeniem rodziców.

Maluch podczas przebywania w placówce w okresie adaptacyjnym może w ogóle się nie bawić, nie mieć apetytu bądź zwyczajnie odmawiać przyjmowania posiłków. Trudności związane z nową dla niego sytuacją będzie odreagowywać w domu, przy rodzicach, w bezpiecznym dla niego otoczeniu. Przejawiać się to może kłopotami w zasypianiu, płaczliwością, jak również zazdrością o każdą chwilę spędzoną z mamą czy tatą w domu.

Jak pomóc dziecku przejść z sukcesem czas adaptacji?

Należy pamiętać, że w procesie adaptacji uczestniczy nie tylko dziecko, ale również jego rodzice. Jeśli oni są gotowi oddać dziecko do placówki, pozwolić mu odkrywać świat, wchodzić w interakcje z rówieśnikami, jak i innymi dorosłymi, to ono samo będzie również na to gotowe. Dzieje się tak dlatego, że dzieci doskonale wyczuwają emocje ludzi dorosłych.

Każda matka, oddając swoje dziecko pod opiekę instytucji opiekuńczo-wychowawczo-edukacy...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy