Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

20 listopada 2018

NR 41 (Listopad 2018)

Wnuczęta i dziadkowie – jak z szacunkiem zbudować pomost między pokoleniami?

0 238

Szacunek to jedna z tych wartości moralnych, która na mapie życiowych mądrości zajmuje najważniejsze miejsce. Jest bowiem niezaprzeczalnym źródłem przyjaźni, miłości, odpowiedzialności, tolerancji, sprawiedliwości, szczerości i prawdy. Nic więc dziwnego, że dla rodziców i nauczycieli nauczenie dziecka szacunku to jeden z najważniejszych elementów wychowania. Możemy rozważać go w różnych aspektach. Bo równie ważny jest szacunek do samego siebie, jak i do innych ludzi, z którymi funkcjonujemy na wielu płaszczyznach, ale także szacunek do najbliższego otoczenia społecznego. Od czego zacząć naukę szacunku?

 

Odpowiedź jest prosta. Zacznijmy od podstaw, czyli od okazywania go osobom najbliższym. W grupie osób bliskich dzieciom znajdują się dziadkowie – osoby starsze, którym należy się szacunek nie tylko ze względu na wiek, ale przede wszystkim na role, jakie grają w życiu rodzinnym. Są często ogniwem scalającym rodzinę, źródłem wiedzy o przodkach, przekaźnikami ważnych wartości, tradycji i zwyczajów. Niektórzy twierdzą, że pełnią tylko okazjonalną funkcję w życiu rodzinnym. Trudno się z tym zgodzić, skoro z naszych obserwacji wynika, że dziadkowie w ostatnim czasie są jedną z najliczniejszych grup odwiedzających przedszkole. Warto wykorzystać tę sytuację i przestrzeń edukacyjną wypełnić działaniami skierowanymi do najstarszego pokolenia. Dialog między pokoleniami nie musi ograniczać się tylko do wymiaru rodzinnego. 

Na aspekt prywatny nie mamy większego wpływu, ale na społeczny już tak. Spróbujmy rozszerzyć przestrzeń spotkań osób należących do różnych pokoleń. Rozpoczynając dialog między wnuczętami a dziadkami, wypełnijmy go wspólną zabawą i nauką. Pamiętajmy, że dziadkowie mogą zaoferować nam swój czas, zaangażowanie, energię, wiedzę i doświadczenie życiowe. Włączając aktywnie seniorów w życie placówki, przyczynimy się do budowania pomostów międzypokoleniowych opartych na wzajemnym szacunku, zrozumieniu potrzeb, trosce o uczucia i dobro innych. 

W jaki sposób budować dialog międzypokoleniowy w przedszkolu? 

1. Król i królowa uroczystości rodzinnej

Dzień Babci i Dziadka to jedno z tych wydarzeń rodzinnych organizowanych w przedszkolu, które wzrusza najbardziej. Jest to piękna uroczystość, mocno przeżywany przez dzieci, rodziców, a najbardziej samych dziadków. Celebrując to święto, pokazujemy dzieciom, jak ważni są dziadkowie w naszym życiu, że doceniamy ich miłość, codzienną życzliwość, czas, spokój i cierpliwość. Chcąc nie zawieść swoich drogich wnucząt, dziadkowie mobilizują wszystkie siły, żeby być obecnymi na uroczystości, przyjeżdżają z różnych zakątków Polski, a nawet zza granicy. Wzruszenie jest widoczne na ich twarzach już od momentu przekroczenia progu przedszkola. Zawsze eleganccy, podkreślający ubiorem charakter wydarzenia. Uroczystość z okazji ich święta przybiera w placówkach różne formy. Zazwyczaj nauczyciele wraz z dziećmi (w obrębie grupy) przygotowują program artystyczny połączony z wręczeniem samodzielnie wykonanych przez najmłodszych drobnych upominków oraz symbolicznym poczęstunkiem, również wykonanym przez same dzieci. Czasami przybiera on formę wspólnej zabawy, podczas której dziadkowie zapraszani są do tańców, śpiewów, konkursów. Impreza z okazji Dnia Babci i Dziadka niesie wiele przygotowań i wymaga ogromnego zaangażowania ze strony nauczycieli oraz samych dzieci, często zaczynając przygotowania miesiące wcześniej. Zawsze wykonujemy indywidualne zaproszenia (czasami podwójne), żeby dzieci mogły osobiście je wręczyć lub wysłać pocztą do dziadków; z ogromną starannością przygotowujemy się do występów, wierząc w sceniczny sukces i radość, jaką dzieci obdarują swoich najbliższych. Przed występami szykujemy galerię prac. Do moich ulubionych tematów prac plastycznych należą: „Mój dziadek potrafi” oraz „Moja babcia czarodziejka”. Z pierwszej zawsze dowiaduję się o pasjach, zainteresowaniach i zawodach dziadków; z drugiej pozyskuję informację o tym, za co dzieci najbardziej kochają swoje babcie. Zawsze się wzruszam, kiedy mówią o uczuciach, przyjaźni, ciepłym kontakcie. „Moja babcia jest najwspanialsza na świecie!” – to zdanie słyszę najczęściej. Wykorzystujemy również literaturę, która ze względu na swoją piękną formę i treść jest niewyczerpalną skarbnicą do prowadzenia rozmów na temat dziadków, pomocna w kształtowaniu postaw opartych na szacunku, w wyzwalaniu potrzeb okazywania swoim najbliższym serdecznych uczuć zarówno w słowach, jak i w działaniu (moim faworytem od wielu lat jest pozycja I. Landau pt. Babcia też człowiek). 

Podczas jednej z uroczystości wybraliśmy króla i królową wśród babć i dziadków. Uhonorowaliśmy tę parę, która najczęściej odwiedzała przedszkole. Babcia Filipa i dziadek Olka zawsze rano i po południu stawiali się po swoje wnuczęta. Trudno nie było zauważyć ich codziennego zaangażowania, troski i miłości. Podczas recytacji wierszy Dla babci, Dla dziadka D. Gellner na środku pojawiły się dwa krzesła imitujące trony, a wnukowie zaprosili swoich dziadków na środek, wręczając im symboliczne korony. Tego dnia wszyscy dziadkowie i babcie wyszli z koronami z przedszkola, ale ta wyjątkowa para otrzymała je jako pierwsza.

2. Babcia i dziadek w roli ekspertów 

Zdarza się, że dziadkowie naszych wychowanków są jeszcze aktywni zawodowo, ale większość jest już na zasłużonej emeryturze. Możemy zatem sięgnąć do zasobów czasowych seniorów i postarać się, żeby znaleźli dla nas czas w ciągu dnia. Pracując metodą projektów badawczych, dzieci często jako źródło informacji wskazują kogoś z najbliższego otoczenia. „Moja babcia jest lekarzem. Ona wie wszystko o zdrowiu” – pochwalił się Filip i tak już zostało. Kiedy realizowaliśmy tematy poświęcone zdrowiu, babcia Filipa zawsze była gościem na zajęciach. Cierpliwie, w sposób jasny i zrozumiały, wykorzystując swoje doświadczenie w pracy z najmłodszymi pacjentami, odpowiadała na pytania dzieci.

Gościliśmy również dziadka marynarza przy okazji projektu „Morze”, który zapoznał nas z trudną pracą nawigatora. Po wysłuchaniu ciekawych opowieści, dzieci zapytały, jak radził sobie z tym, że był daleko od swojej rodziny. Pamiętam, że odpowiedź zaskoczyła nas wszystkich. Dziadek opowiedział o sposobach radzenia sobie z rozstaniami i trudnymi wyborami, przed jakimi stoją dorośli. Jego decyzja o pozostawieniu morza dla rodziny była jedną z najtrudniejszych, a jednocześnie najbardziej trafnych w jego życiu. Ta forma zajęć umożliwia nauczycielom pokazanie dzieciom, jak dużą wiedzę posiadają ich dziadkowie na różne tematy, jak ważne wykonywali zawody i w jak ciekawy sposób, z życiową mądrością, potrafią opowiadać o trudnych zagadnieniach. 

Rozpoczynając dialog między wnuczętami a dziadkami, wypełnijmy go wspólną zabawą i nauką. Pamiętajmy, że dziadkowie mogą zaoferować nam swój czas, zaangażowanie, energię, wiedzę i doświadczenie życiowe. Włączając aktywnie seniorów w życie placówki, przyczynimy się do budowania pomostów międzypokoleniowych opartych na wzajemnym szacunku, zrozumieniu potrzeb, trosce o uczucia i dobro innych. 

3. Babcia i dziadek jako popularyzatorzy wartości patriotycznych 

Czasami zdarza się, że dziadkowie sami oferują nam swoją pomoc. Babcia – nauczyciel historii na emeryturze – sama zgłosiła się z inicjatywą poprowadzenia zajęć. Trójka wnucząt odbywających edukację w naszej placówce pozwoliła na nawiązanie stałej współpracy na wiele lat. Zawsze przed 11 listopada byliśmy świadkami wspaniałych opowieści pomocnych w rozwijaniu uczuć patriotycznych i świadomości narodowej. Warto wspomnieć, że każde spotkanie z wychowankami dotyczyło innego tematu. „Wokół symboli narodowych – jak zmieniał się wygląd godła polskiego”, „Kilka słów o niepodległości – jak w prosty sposób wytłumaczyć dzieciom, co to jest niepodległość”, „Dzieje państwa polskiego”, „Historia hymnu polskiego”. Wspaniała dykcja, kultura słowa, postawa podczas prezentacji, ciekawe akcesoria dydaktyczne przygotowane z należytą starannością przez wytrawnego pedagoga powodowały, że dzieci chłonęły każde słowo. Poprzez cykl spotkań historycznych dowiedliśmy wychowankom, że dziadkowie potrafią mówić o rzeczach ważnych dla historii naszego narodu, że potrafią być dobrymi nauczycielami. W umiejętny sposób mogą wprowadzić nas w świat ważnych wartości, również tych mniej popularnych dla młodego pokolenia, i w skuteczny sposób rozbudzić w nich uczucia patriotyczne.

4. Babcia i dziadek – miłośnicy bajek, baśni i legend

Korzystając z zasobów czasowych dziadków oraz zawartości zbiorów ich prywatnych biblioteczek, warto włączyć seniorów do projektów związanych z propagowaniem czytelnictwa wśród dzieci. „Legendarne popołudnia w przedszkolu” to cykl zajęć, na które zapraszamy, obok rodziców, również dziadków naszych przedszkolaków. Wybór legendy należy do zaproszonych gości. Na takie spotkania dziadkowie zawsze są dobrze przygotowani, przychodzą z własnym księgozbiorem, w którym znajdują się ich ulubione opowieści z dzieciństwa. Czasami czytają te, które dzieci dobrze znają, ale zdarza się, że wysłuchamy i tych, które nie są popularne wśród najmłodszych, pochodzą bowiem z różnych regionów Polski lub z odległych zakątków świata. Dla gości zawsze przygotowujemy stolik, wygodne krzesło, filiżankę dobrej herbaty i samodzielnie przygotowane przez dzieci podczas warsztatów kulinarnych kruche ciasteczka. 

5. Babcia i dziadek w roli przewodników

Niektórzy dziadkowie na emeryturze są bardzo aktywni. Często oddają się pasjom, na które wcześniej nie znajdowali czasu. Jedną z nich, którą realizują z powodzeniem, są podróże. Jeżeli mamy w gronie przedszkolnych seniorów pasjonatów wojaży zagranicznych, warto zaprosić ich do wspólnej przygody z najmłodszymi. O podróżach zawsze słucha się z przyjemnością, a przywiezione pamiątki i fotoreportaże doskonale ubarwią opis słowny. Pamiętajmy, że słuchając opowieści dziadków, niejednokrotnie obcujemy z kulturą słowa, a dbanie o kulturę języka wychowanków jest jednym z ważnych zadań nauczycieli. 

6. Babcia i dziadek w roli studentów 

Uniwersytety Trzeciego Wieku kierujące swoją ofertę zajęć do ludzi w wieku poprodukcyjnym są ostatnio bardzo popularne. Otwierane są w każdym województwie, a ich filie znajdują się w większości miast powiatowych i nie tylko. Stanowią jedną z form aktywizowania ludzi starszych, stwarzając możliwość ciągłego poszerzania wiedzy oraz rozwijania zainteresowań i pasji. Nasza miejscowość również oferuje seniorom całą gamę różnorodnych zajęć edukacyjno-kulturalnych, począwszy od ciekawych wykładów z różnych dziedzin wiedzy, organizacji zajęć tanecznych, twórczych, nauki języków obcych, skończywszy na organizacji wycieczek o charakterze kulturalno-poznawczym oraz spotkań okolicznościowych i integracyjnych. Jedna z mam przedszkolaka, koordynatorka przedsięwzięcia, na prośbę nauczycielki zaprosiła na zajęcia do grupy swojego dziecka kilku seniorów – studentów. Opowiadali oni o swoim dzieciństwie, zawodach, różnicach międzypokoleniowych oraz odpowiadali na pytania dzieci. Spotkanie przeplatane było zabawami z dawnych lat. Dziadkowie mówili też, co zainspirowało ich do podjęcia studiów. „Bardzo kochamy naszych wnuków i nasze dzieci, ale chcemy też realizować się inaczej, nie możemy odbierać uroków rodzicielstwa swoim dzieciom”. Słusznie. Dziadkowie nie powinni zamieniać się z rodzicami na role. Ucieszył nas fakt, że w grupie studentów rozpoznaliśmy naszych byłych i obecnych dziadków i babcie. Organizacja takich spotkań pokazuje najmłodszym, że starszy człowiek może być aktywny mimo wieku, że ma prawo do spotykania się ze swoimi rówieśnikami, realizowania swoich zainteresowań, wyjazdów, poszerzania kontaktów. Senior student to zaprzeczenie stereotypu o emerytach, którzy nie mają pomysłu na siebie, a cały czas i energię koncentrują wokół seriali, krzyżówek i polskich marketów. Pokazanie dzieciom różnych obliczy seniorów umożliwi im w przyszłości inne spojrzenie na ludzi starszych. 

7. Babcia i dziadek jako przedstawiciele ciekawych zawodów

Wycieczka do pracowni tapicerskiej, z której wychowankowie wrócili z własnymi poduszkami, było niezwykłym wydarzeniem. Dziadek Szymona wykonywał zawód, którego nauczył go jego ojciec, a on przekazał zdobytą wiedzę swojemu synowi, z którym od lat z powodzeniem prowadzi pracownię tapicerską. Przedszkolaki zobaczyły dziadka przy pracy, który wykonuje swoją profesję z pasją. Na oczach przedszkolaków zaprezentował swoje umiejętności, przywra...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy