Dołącz do czytelników
Brak wyników

W przedszkolu też czas płynie?
Płynie dzień za dniem, tydzień za tygodniem, pora roku za porą roku

Artykuły z czasopisma | 8 listopada 2017 | NR 13
35

W bieżącym numerze prezentujemy kształcenie umiejętności opisanych w trzynastym obszarze działalności edukacyjnej przedszkola określonym w podstawie programowej wychowania przedszkolnego jako: 13. Wspomaganie rozwoju intelektualnego dzieci wraz z edukacją matematyczną. Propozycja kształcenia umiejętności: dziecko zna stałe następstwo dni i nocy, pór roku, dni tygodnia, miesięcy w roku.

Jedną z trudniejszych umiejętności do kształtowania u dzieci w wieku przedszkolnym jest ocena zmian zachodzących w czasie. Małe przedszkolaki zupełnie nie mają orientacji w następstwie dni tygodnia, nie mówiąc o porach roku, a tym bardziej – o miesiącach w roku. Kompetencje intelektualne w zakresie oceny zmian czasowych pojawiają się dopiero w wieku szkolnym. Nie oznacza to jednak, że nie można dzieci młodszych wdrażać do różnicowania i określania zmian zachodzących w czasie. Poczucie czasu, następowanie określonych, powtarzalnych zjawisk czasowych, jest jednym z najbardziej abstrakcyjnych zagadnień, które należy powoli i stopniowo wprowadzać. Bardzo często słyszymy, gdy małe dziecko opowiada: „jutro byliśmy na karuzeli”, „wczoraj mama mi kupi nowe klocki” itp. Jest to zupełnie naturalny brak orientacji czasowej. Aby właściwie rozwijać poczucie następstw dnia i nocy, pór roku, dni tygodnia, miesięcy, należy wyjść od ćwiczeń w dostrzeganiu regularności, układania rytmów, różnorodnych schematów. Jest to najprostszy sposób rozwijania orientacji w stałych następstwach czasowych, bowiem rytm, pewne powtarzające się stany rzeczy, towarzyszą dzieciom już od pierwszych chwil życia.

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności trzylatka

Nabywanie „intuicji czasowej” przez najmłodsze przedszkolaki jest zjawiskiem niezwykle ważnym i pomocnym w przetrwaniu rozłąki po przekroczeniu progu nowego środowiska, jakim jest przedszkole. Dziecko już w pierwszych tygodniach pobytu nabywa orientacji, że gdy „pobawi się, poleży na leżaczku i zje obiadek, to przyjdzie mama”. Uczy się rytmu dnia przedszkolnego i oczekuje na określone sytuacje, wiedząc, że gdy wszystkie zaistnieją, to wróci do domu. Bardzo często słyszymy pytanie dziecka: „Kiedy będzie obiadek?”. 

W pierwszym odruchu myślimy, że jest głodne i dlatego pyta. Tymczasem pytanie wynika z tego, że dziecko wie: gdy zje ten posiłek, zostanie odebrane przez rodzica. Regularność sytuacji, rytm codziennych czynności jest dobrym podłożem do rozwijania poczucia stałości i rozumienia następstwa występowania innych zjawisk. 

Najłatwiejsze do zaobserwowania przez malucha jest następstwo dnia i nocy. Toteż właśnie od rozumienia tego zjawiska rozpoczynamy rozwijanie umiejętności, którą opisuje podstawa programowa. 

Rozwijanie umiejętności w praktyce Scenariusz dla dzieci trzyletnich

Temat zajęć: Co robimy w dzień, a co nocą?

Cele zajęć:
Dziecko:

  • posługuje się określeniami pór doby: dzień, noc,
  • dostrzega rytm i stałe następstwo dnia i nocy,
  • gromadzi spostrzeżenia dotyczące różnic w wyglądzie miejsc w różnych porach doby: za dnia i w nocy,
  • uczestniczy w rozmowie na określony temat,
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zabawach.

Metody:

  • czynne: udział w zabawie ruchowej, plastycznej, układanie rytmów,
  • słowne: udział w rozmowie na temat określony,
  • oglądowe: oglądanie ilustracji, fotografii.

Formy pracy: grupowa.

Środki i pomoce dydaktyczne: ilustracje: „słońca”, „księżyca”, fotografie prezentujące te same miejsca w różnych porach doby (w dzień i w nocy), ilustracje czynności, sytuacji realizowanych w różnych porach doby, arkusze granatowego papieru, białe świecowe kredki, piosenka – kołysanka Na Wojtusia…, emblematy: słońca, księżyca.

Przebieg zajęć:

  • Oglądanie ilustracji przedstawiających: „słońce” i „księżyc”. 
  • Nazywanie prezentowanych elementów na ilustracjach. Określanie: „Kiedy widzimy słońce”, „Kiedy widzimy księżyc?”(z pewnością część dzieci miała możliwość obserwowania księżyca, stąd próbujemy odwoływać się do ich doświadczeń). Efekt rozmowy to stwierdzenia typu: „słońce świeci w dzień, a księżyc – w nocy”.
  • Oglądanie fotografii prezentujących te same miejsca „w dzień” i „w nocy”. Dzielenie się spostrzeżeniami.
  • Rozmowa na temat: „Co robimy w dzień, co robimy w nocy?” Nauczycielka odsłania zawieszone na tablicy ilustracje: „słońca” i „księżyca na ciemnym niebie”. Następnie proponuje, aby dzieci kolejno odsłaniały ilustracje prezentujące różne sytuacje i określały, kiedy je wykonują, np.:

–    sytuacja zabawy – bawimy się „w dzień”,
–    sytuacja spaceru – spacerujemy „w dzień”,
–    sytuacja snu – śpimy „w nocy” itd.

  • Zabawa orientacyjno-porządkowa: „Dzień – noc”. Dzieci swobodnie poruszają się po sali w różnych kierunkach. Gdy usłyszą piosenkę – kołysankę śpiewaną przez nauczycielkę, układają się na dywanie i „zasypiają”. Gdy nauczycielka przestaje śpiewać, dzieci „budzą się” i ponownie swobodnie poruszają się po sali: skaczą, tańczą itp. 
  • Układanie rytmu: „dzień – noc, dzień – noc, …” Nauczycielka prezentuje dzieciom emblematy „słońca” i „księżyca”. Dzieci kolejno układają rytm z emblematów: „dzień – noc”, nazywając pory doby. Odczytywanie rytmu: „dzień – noc, dzień – noc, dzień – noc, …” (raz cicho, a raz głośno).
  • Zabawa plastyczna: „Ilustracja nocy”. Nauczycielka prezentuje dzieciom sposób rysowania kształtu księżyca (gwiazdek) kolorową kredką. Następnie te same kształty rysuje białą kredką świecową na ciemnym tle. Potem zaprasza chętne dzieci do narysowania ilustracji „nocy”.
  • Oglądanie wystawy prac. 

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności czterolatka

Chociaż podstawa programowa wychowania przedszkolnego nie wskazuje umiejętności posługiwania się innymi określeniami z kategorii czasu poza tymi wskazanymi na wstępie, to należy rozwijać u dzieci rozróżnianie i posługiwanie się pojęciami typu: wczoraj, dzisiaj, jutro. Są to określenia trudne do zróżnicowania przez małe dzieci. Często są stosowane przez maluchy zamiennie. Aby poprawić komunikację młodszych przedszkolaków, zwróćmy uwagę na rozumienie 
i posługiwanie się także tymi pojęciami. 

Rozwijanie umiejętności w p

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy