Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

22 listopada 2017

NR 30 (Październik 2017)

Umiejętności samoobsługowe

0 469

Aby wkraczający do przedszkola maluch mógł czuć się w nim bezpiecznie, musi nabyć wiele umiejętności samodzielnego funkcjonowania. Na tym etapie rozwoju przedszkolak potrzebuje pomocy i wsparcia ze strony dorosłych. To właśnie pani w przedszkolu powinna stać się dla niego ukochaną osobą, która będzie go wspierać w pokonywaniu trudności związanych z adaptacją i doskonaleniem czynności samoobsługowych.

Dzieci przychodzą z różnych środowisk rodzinnych. Nie oczekujmy od nowych przedszkolaków pełni samodzielności, nie wyręczajmy ich w pośpiechu, jak to często robią rodzice, ale zadbajmy o dobry przykład i stawiajmy zadania na miarę możliwości dzieci, dbając jednocześnie o to, by stawiane przez nas wymagania były spójne z wymaganiami domu rodzinnego. Współpraca rodziców z gronem pedagogicznym, przejawiająca się poprzez wyznaczanie tych samych celów i bycie konsekwentnym, znacznie przyspieszy rozwój samodzielności dzieci powierzonych naszej opiece. 

Chociaż każde dziecko rozwija się według indywidualnego rytmu, to jednak – kształtując umiejętności samoobsługowe naszych przedszkolaków – powinniśmy mieć świadomość tego, co dziecko powinno osiągnąć w danym przedziale wiekowym, czego powinniśmy od niego oczekiwać. Zaległości w opanowaniu podstawowych umiejętności samoobsługowych niewątpliwe będą utrudniały nabycie bardziej złożonych.

Umiejętności samoobsługowe dziecka 3-letniego – maluch potrafi:

  • rozsunąć zamek w kurtce, rozpiąć ubranie zapięte na zatrzaski, włożyć skarpetki, rozpiąć duże guziki, zdjąć luźną bluzę wkładaną przez głowę i rozpięte części ubrania, włożyć półbuty z pomocą dorosłego, włożyć kurtkę lub bluzę rozpinaną z przodu, włożyć kapcie,
  • zamieszać łyżeczką w kubeczku, nadziać jedzenie na widelec i wziąć je do ust, 
  • zgłaszać potrzeby fizjologiczne, załatwić się do toalety i spuścić w niej wodę,
  • odkręcić kran i nalać wodę do kubka,
  • umyć ręce, nie mocząc ubrania, i wytrzeć je ręcznikiem,
  • stara się wyręczać dorosłych w prostych czynnościach, np. podaje różne przedmioty.

Umiejętności samoobsługowe dziecka 4-letniego – średniak potrafi:

  • samodzielnie zjeść posiłek, posługując się przy tym sprawnie łyżką i widelcem,
  • umyć samodzielnie twarz i ręce, 
  • włożyć przez głowę luźną bluzę, założyć spodnie, zapinać ubrania na zatrzaski, buty na przylepce, wkładać rękawiczki z jednym palcem,
  • wydmuchiwać nos w chusteczkę,
  • pełnić okazjonalne dyżury, pracując na rzecz innych.

Umiejętności samoobsługowe dziecka 5–6-letniego – starszak potrafi: 

  • płynnymi ruchami rąk umyć i wytrzeć twarz, ręce, umyć całe ciało w kąpieli, uczesać się, dać sobie radę w toalecie, starannie się wytrzeć, samodzielnie się umyć w kąpieli, 
  • nałożyć pastę na szczotkę i starannie umyć zęby, 
  • wytrzeć się po załatwieniu do toalety, 
  • rozpoznawać tył i przód ubrania, szybko i sprawnie się ubrać, zawiązać kokardkę, próbować rozpinać i zapinać niewidoczne guziki, włożyć bluzkę w spodnie lub w spódniczkę, przewlec pasek przez szlufki, zapiąć pasek, założyć i zapiąć buty na klamerkę, zawiązać szalik,
  • prawidłowo trzymać sztućce przy jedzeniu, próbować posługiwać się nożem.

Nauka samodzielnego jedzenia

Początkowo trzylatek może mieć trudności z utrzymaniem łyżki i widelca, często się brudzi i zalewa. Na tym etapie istotne jest, aby dziecko się nie zniechęcało i by próbowało samodzielnie jeść. Starajmy się nie wyręczać dziecka, a jedynie we wspierającej atmosferze pokazywać, jak sobie radzić. Nigdy nie należy karać czy krzyczeć na dziecko za nieudane próby, wolne tempo jedzenia i niezgrabne ruchy. Dostrzeganie starań i samodzielnego jedzenie przyniesie znaczenie szybsze i lepsze efekty. 

Dziecko osiąga postępy małymi krokami i potrzebuje konsekwencji. Jeżeli wymagamy od dziecka samodzielnego jedzenia jednego dnia, nie wyręczajmy go poprzez karmienie dnia następnego, bo wówczas nauczymy malucha, że warto poczekać i powybrzydzać, bo ostatecznie i tak zostanie przez kogoś karmiony.

Kolejnym etapem rozwijania jego samodzielności będzie możliwość posmarowania sobie nożem (tępym) kanapki, nalania z dzbanka wody do kubeczka, nakrycia do stołu i posprzątania po jedzeniu. Poza udoskonalaniem umiejętności samodzielnego jedzenia maluch ćwiczy koordynację wzrokowo-ruchową oraz koncentrację uwagi, o czym też warto pamiętać. 

Nauka samodzielnego ubierania się

Nauka ubierania to doskonałe ćwiczenie nie tylko umiejętności samoobsługowych, ale również motoryki dużej i małej (np. przy zakładaniu spodni lub sweterka, rozpinaniu guzików), koordynacji pracy obydwu rąk (zakładanie skarpetek, bucików) czy koncentracji uwagi i koordynacji wzrokowo-ruchowej (wiązanie bucików, zapinanie guzików lub suwaka itp.). Ponadto dziecko rozwija swoją niezależność. 

Znając hierarchię etapów nabywania umiejętności związanych z ubieraniem, wymagajmy podstawowych umiejętności dla wieku dziecka, a wspierajmy rozwój trudniejszych. Możemy pomóc dziecku poprzez wykonywanie danej czynności zza pleców dziecka jego rączkami (np. wciąganie spodni). Taka pomoc nadal częściowo angażuje dziecko w daną czynność, przez co ma ono możliwość uczenia się sekwencji poszczególnych ruchów w celu osiągnięcia danej sprawności. Poprzez zauważanie najmniejszych starań dziecka będziemy budować jego motywację do działania.

Nauka posługiwania się przyborami plastycznymi

Wszystkie zabawy plastyczne, np.: wydzieranie, lepienie, wycinanie, rysowanie, kolorowanie czy malowanie, są niezbędne w rozwoju motoryki małej i kształtowaniu umiejętności grafomotorycznych (zdolności wykonywania różnych czynności ruchowych). Bez tego typu doświadczeń rączka przedszkolaka nie będzie przygotowana do późniejszej nauki pisania, co ujawni się w postaci trudności w pierwszej klasie.

Należy zapoznać dziecko z różnymi przyborami, by później było mu łatwiej się nimi posługiwać. Jeśli dziecko nie lubi rysować, zawsze można poszukać innego sposobu na ćwiczenie tej sprawności. Może to być malowanie farbami do rąk, palcem na tacy z piaskiem, farbami na dużych arkuszach papieru, rysowanie palcem po wzorach wyklejanych z różnych faktur. Czasem warto skonsultować się ze specjalistą, by dowiedzieć się, z czego mogą wynikać trudności i niechęć do rysowania. Zróżnicowana i ciekawa dla dziecka forma zajęć będzie wzbudzała motywację i chęć udziału w zajęciach plastycznych. Trzeba chwalić najmniejsze starania i wytwory dziecka, mówiąc np. „widzę, ż...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy