Dołącz do czytelników
Brak wyników

Reforma oświaty a edukacja przedszkolna

Artykuły z czasopisma | 14 marca 2018 | NR 27
489

Wychowanie przedszkolne to niezwykle ważny element struktury systemu oświaty. Jego głównym celem jest wspieranie dziecka w osiągnięciu dojrzałości do podjęcia nauki na pierwszym etapie edukacyjnym w szkole podstawowej. I to właśnie w obszarze wychowania przedszkolnego rozpoczął się proces zmian prowadzących do zreformowania całego szkolnictwa, który umownie można podzielić na dwa etapy:

  • I etap w edukacji przedszkolnej rozpoczął się 1 września 2016 r. jako konsekwencja nowelizacji ustawy o systemie oświaty znoszącej obowiązek szkolny dla sześciolatków i wprowadzającej taki obowiązek dla siedmiolatków. W związku ze zmianą obowiązku szkolnego dla siedmiolatków, od 1 września 2016 r. zaczęła obowiązywać także zmieniona podstawa programowa dotycząca wychowania przedszkolnego,
  • II etap rozpocznie się w wychowaniu przedszkolnym 1 września 2017 r. wprowadzeniem nowej podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Stanowić będzie ona fundament, na którego bazie będzie odbywało się przygotowanie dzieci do podjęcia nauki w ośmioletniej szkole podstawowej.

Zmiany I etapu

1. Obowiązkowe roczne przygotowanie przedszkolne i prawo do korzystania z wychowania przedszkolnego.

Wychowanie przedszkolne obejmuje dzieci od początku roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 3 lata, do końca roku szkolnego w tym roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat.

W przypadku dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wychowaniem przedszkolnym może być objęte dziecko w wieku powyżej 7 lat, nie dłużej jednak niż do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 9 lat.

Dziecko w wieku 6 lat jest obowiązane odbyć roczne przygotowanie przedszkolne w przedszkolu, oddziale przedszkolnym zorganizowanym w szkole podstawowej lub innej formie wychowania przedszkolnego. Obowiązek ten rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 6 lat. W przypadku dziecka posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, obowiązek ten rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego poprzedzającego rok szkolny, w którym dziecko rozpocznie spełnianie obowiązku szkolnego.
Dziecko w wieku 3–5 lat ma prawo do korzystania z wychowania przedszkolnego w przedszkolu lub innej formie wychowania przedszkolnego4.
Rodzicom zapewniono możliwość wyboru wieku rozpoczynania edukacji szkolnej. 

2. Nowelizacja podstawy programowej wychowania przedszkolnego obowiązującej w roku szkolnym 2016–2017

Objęcie dzieci sześcioletnich obowiązkowym rocznym przygotowaniem przedszkolnym wymagało uwzględnienia w podstawie programowej wychowania przedszkolnego umiejętności z zakresu czytania i przygotowania dzieci do nabywania umiejętności pisania, a także umiejętności matematycznych jako umiejętności niezbędnych do podjęcia nauki w szkole. 

Wiadomości i umiejętności zdobywane przez dzieci w edukacji przedszkolnej są bazą nauki w szkole podstawowej, dlatego też nastąpiło ich włączenie do katalogu wymagań umiejętności czytania i liczenia. Wymagania w przedmiotowym zakresie zostały odpowiednio podwyższone. W przedszkolu starsze dzieci rozpoczynają naukę czytania oraz– w zależności od indywidualnych umiejętności – przygotowują się do nauki pisania (podejmowanie prób pisania). Wskazano też, że nauka pisania to umiejętność znacznie trudniejsza i powinna być domeną edukacji szkolnej. 
Jednocześnie stosowne zwiększenie wymagań z zakresu umiejętności liczenia wprowadzono w obszarze nr 13. Wspomaganie rozwoju intelek-
tualnego dzieci wraz z edukacją matematyczną.

W konsekwencji ww. zmian modyfikacja objęła też Zalecane warunki i sposób realizacji podstawy programowej wychowania przedszkolnego odnoszące się do proporcji zagospodarowania czasu (w rozliczeniu tygodniowym) przeznaczonego na różnego typu zajęcia dydaktyczne realizowane według wybranego programu wychowania przedszkolnego. 

Odpowiednio do zmian w podstawie programowej wychowania przedszkolnego zmianie uległy Zalecane warunki realizacji podstawy programowej edukacji wczesnoszkolnej w szkole podstawowej – w zakresie edukacji polonistycznej i matematycznej.

Nowelizacja podstawy programowej wychowania przedszkolnego objęła również zmiany polegające na dostosowaniu wymagań w zakresie poszczególnych wiadomości i umiejętności do możliwości psychofizycznych i komunikacyjnych oraz tempa rozwoju psychofizycznego dzieci niepełnosprawnych, w tym ograniczeń wynikających z niepełnosprawności.

W celach wychowania przedszkolnego wskazuje się, że przygotowanie do posługiwania się językiem obcym nowożytnym nie dotyczy dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawności sprzężone, z których jedną jest upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym lub znacznym.

W obszarze 3. Wspomaganie rozwoju mowy oraz innych umiejętności komunikacyjnych dzieci (…) został dodany zapis dotyczący dzieci, które mówią lub komunikują się w inny zrozumiały sposób, w tym z wykorzystaniem języka migowego lub innych alternatywnych metod komunikacji. Zmiana ta umożliwia posługiwanie się przez dzieci nie słyszące językiem migowym lub innymi alternatywnymi metodami komunikacji np. z wykorzystaniem systemu Braille´a, piktogramów. 

W związku z potrzebami dzieci niepełnosprawnych w części dotyczącej Zalecanych warunków i sposobu realizacji podstawy programowej wychowania przedszkolnego, określono zlecane proporcje zagospodarowania czasu przebywania dziecka w placówkach wychowania przedszkolnego (w rozliczeniu tygodniowym) wskazując, iż pozostały czas przebywania dziecka w przedszkolu przeznacza się, odpowiednio do potrzeb dzieci, na realizację pomocy psychologiczno-pedagogicznej lub zajęć rewalidacyjnych. 

Dzieci niepełnosprawne, posiadające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, które realizują wychowanie przedszkolne we wszystkich rodzajach przedszkoli (specjalne, integracyjne, ogólnodostępne), powinny być objęte zajęciami rewalidacyjnymi dostosowanymi do rodzaju ich niepełnosprawności oraz pomocą psychologiczno-pedagogiczną stosownie do rozpoznanych potrzeb. Rodzaje zajęć rewalidacyjnych oraz formy i zajęcia z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej określa się w IPET, opracowanym dla dziecka niepełnosprawnego posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego5. Dzieciom, które nie posiadają orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego pomocy psychologiczno-pedagogicznej udziela się w zależności od rozpoznanych potrzeb w tym zakresie.

W części dotyczącej Zalecanych warunków i sposobu realizacji podstawy programowej wychowania przedszkolnego rozszerzono także zapis związany z kształtowaniem u dzieci świadomości zdrowotnej oraz nawyków dbania o własne zdrowie w codziennych sytuacjach w przedszkolu i w domu o „kształtowanie właściwych nawyków żywieniowych”, we współpracy w tym zakresie z rodzicami. Powyższa zmiana ma przyczynić się do wsparcia rodzin dzieci przewlekle chorych we wspomaganiu ich rozwoju, w tym akceptacji ograniczeń wynikających z choroby przez samo dziecko, a także wzrostu świadomości w zakresie odmienności potrzeb osób chorych ze strony dzieci zdrowych.

Zmiany II etapu – wprowadzenie nowej podstawy programowej wychowania przedszkolnego

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego, określona w rozporządzeniu6 zgodnie z definicją zawartą w art.4, pkt 24 ustawy Prawo oświatowe, wskazuje cel wychowania przedszkolnego, zadania profilaktyczno-wychowawcze przedszkola, oddziałów przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych form wychowania przedszkolnego oraz efekty realizacji zadań w postaci celów osiąganych przez dzieci na zakończenie wychowania przedszkolnego.

Celem wychowania przedszkolnego jest wsparcie całościowego rozwoju dziecka, które jest realizowane poprzez proces opieki, wychowania i nauczania – uczenia się. Proces, który ma umożliwić dzieciom odkrywanie własnych możliwości, sensu działania oraz gromadzenie doświadczeń na drodze prowadzącej do prawdy, dobra i piękna. W efekcie takiego wsparcia dziecko osiąga dojrzałość do podjęcia nauki w zreformowanej ośmioletniej szkole podstawowej.

1. Nowe zadania przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w szkołach i innych form wychowania przedszkolnego.

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego będzie realizowana od dnia 1 września 2017 r. w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych oraz w innych formach wychowania przedszkolnego. 

2. Nowa koncepcja podstawy programowej.

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego określona w Załączniku nr 1 do rozporządzenia MEN z dnia 14 lutego 2017 r., w stosunku do obowiązującej to inna koncepcja opieki, wychowania i nauczania – uczenia się. Jej odmienność polega m.in. na:

  • ujęciu treści podstawy programowej we wspomnianych wcześniej czterech naturalnych obszarach...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy