Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odbiór dziecka z przedszkola przy separacji, rozwodzie lub ograniczeniu władzy rodzicielskiej

Artykuły z czasopisma | 8 listopada 2017 | NR 13
60

Nauczyciele i dyrektorzy mają w praktyce wiele wątpliwości dotyczących opieki nad dzieckiem w sytuacji separacji, rozwodu lub ograniczenia władzy rodzicielskiej jednego z rodziców. Nie ma bowiem jasnych wytycznych oraz procedur, na których można by się oprzeć.
 

Stąd też prezentujemy tu zwięzłe omówienie zasad dotyczących przyprowadzania i odbierania dzieci z przedszkola ze szczególnym uwzględnieniem uprawnień rodzicielskich oraz postępowania w sytuacji, kiedy po dziecko zgłasza się rodzic mający ograniczone lub odebrane prawa rodzicielskie. Poruszone są tu również kwestie prawa do kontaktów z dzieckiem tego rodzica, który z nim nie mieszka.

Władza rodzicielska i obowiązki rodziców 

Zasady sprawowania władzy rodzicielskiej określa ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r., Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) – zwany dalej k.r.o. Mimo że k.r.o. nie zawiera definicji zakresu władzy rodzicielskiej, analiza jego przepisów pozwala na sformułowanie treści władzy rodzicielskiej, na którą składają się następujące elementy:

  • obowiązek i prawo wychowywania dziecka,
  • reprezentacja, czyli przedstawicielstwo ustawowe, 
  • piecza nad majątkiem dziecka oraz zarządzanie nim.

Władza rodzicielska powstaje w chwili narodzin dziecka i ustaje w momencie uzyskania pełnoletności, czyli ukończenia 18. roku życia. Przysługuje ona obojgu rodzicom. Od tej zasady są wyjątki. Władza rodzicielska przynależy tylko jednemu z rodziców, gdy jedno z nich nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych (jest częściowo lub całkowicie ubezwłasnowolnione), gdy jedno z rodziców zostało jej pozbawione albo gdy jego władza rodzicielska uległa zawieszeniu czy ograniczeniu. 

W sprawach mało istotnych każdy z rodziców może działać bez potrzeby porozumiewania się z drugim rodzicem. W przypadku spraw istotnych potrzebne jest jednak ich współdziałanie. Niestety, przepisy k.r.o. nie określają, co należy do tzw. istotnych spraw dziecka. Można jednak do nich zaliczyć przede wszystkim: wybór imienia, zmianę nazwiska, określenie miejsca zamieszkania, wybór szkoły, przedszkola, przyszłego zawodu, wyjazd dziecka za granicę, określenie sposobu i miejsca jego leczenia itp. O sprawach istotnych dziecka rodzice są obowiązani rozstrzygać wspólnie, zarówno gdy są małżeństwem i pozostają we wspólnym pożyciu, jak i wówczas, gdy wspólne pożycie nie istnieje, a także gdy nie zawarli małżeństwa.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej

Jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swoje obowiązki względem dziecka, wówczas sąd rodzinny może pozbawić ich władzy rodzicielskiej. Pozbawienie jej jest najsurowszym sposobem ingerencji sądu opiekuńczego w sferę sprawowania władzy rodzicielskiej i może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców. Jeżeli jedno z rodziców zostało pozbawione tej władzy, traci ono prawa, które z niej wynikają. Oznacza to, że od tej pory nie będzie mogło uczestniczyć w wychowywaniu dziecka, zarządzać jego majątkiem, występować w jego imieniu, a drugie z rodziców nie musi uzgadniać z nim żadnych decyzji dotyczących tegoż dziecka.

Ograniczenie władzy rodzicielskiej

W przypadku, gdy władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, którzy nie są małżeństwem lub żyją oddzielnie (np. w separacji), sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z nich, ograniczając władzę drugiego rodzica. Musi jednak w takim rozstrzygnięciu wskazać konkretnie, do jakiego rodzaju praw i obowiązków ogranicza tę władzę. Najczęściej obejmują one decyzje dotyczące: zmiany miejsca pobytu dziecka, organizowania dla niego wypoczynku i wakacji, leczenia, wyboru szkoły, dodatkowych zajęć, zasad wychowania, kierunku wykształcenia itp.

Powierzenie opieki nad dzieckiem przedszkolu

Tylko rodzice (lub opiekunowie prawni) mają prawo wychowywać dziecko w zakresie swojej władzy rodzicielskiej i w zakresie uregulowanym przepisami prawa, w szczególności ustawy o systemie oświaty. Mogą oni, oczywiście, powierzyć dziecko instytucji oświatowej, jaką jest przedszkole. W ten sposób część wykonywania władzy rodzicielskiej przekazują odpowiednio przygotowanym nauczycielom. 

Z momentem oddania dziecka do przedszkola placówka ta poprzez nauczycieli i dyrektora staje się podmiotem zobowiązanym do nadzoru nad małoletnim. Ponosi zatem odpowiedzialność za należytą pieczę nad nim w czasie pobytu w przedszkolu. Wyrazem tego jest również obowiązek wydania dziecka tylko rodzicom lub osobie przez nich upoważnionej.

Upoważnienie do odbioru dziecka

Kwestie związane z przyprowadzaniem i odbieraniem dzieci z przedszkola powinny być szczegółowo uregulowane w treści statutu. Jeżeli zgodnie z zasadami określonymi w statucie rodzice pisemnie upoważniają określone osob...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy