Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praca z dzieckiem

21 marca 2018

NR 34 (Luty 2018)

Przedszkolak ze spektrum autyzmu

0 149

Dzieci autystycznych przybywa. Statystki podają różne dane: 1 dziecko na 150, 1 na 120, a nawet 1 na 88 urodzonych to dzieci, u których diagnozuje się zaburzenia ze spektrum autyzmu. Mówi się nawet, że jest to epidemia XXI wieku. Dwa lata temu (wg SIO, stan na 10 marca 2015 r.) w polskich przedszkolach i szkołach ponad 17 tysięcy dzieci miało orzeczenie autyzmu, w tym zespołu Aspergera. Ponieważ z roku na rok przybywa takich dzieci, to dzisiaj liczba ta jest jeszcze większa.
 

Zgodnie z obecnym stanem wiedzy, specjaliści twierdzą, że nie ma czegoś takiego jak autyzm. Można jedynie mówić  o spektrum autystycznym (ASD – Autism Spectrum Disorder), czyli obszarze, w którym wyodrębnia się różne typy osób o cechach autystycznych, wykazujących odmienne mechanizmy lub przyczyny powodujące trudności rozwojowe, a także mające często odrębne wymagania wobec środowiska. Autyzm ma wiele barw i odcieni, dlatego według klasyfikacji DSM-V z 2013r. termin ASD zawiera w sobie zaburzenia sklasyfikowane wcześniej, jako Zespół Aspergera, wysoko funkcjonujący autyzm, autyzm atypowy,  dziecięce zaburzenie dezintegracyjne oraz PDD-NOS – całościowe zaburzenie rozwoju nie zdiagnozowane inaczej.

Autyzm jest zaburzeniem rozwojowym, charakteryzującym się dużą dysharmonią. To oznacza, że w niektórych sferach funkcjonowania poznawczego dzieci ze spektrum autystyzmu, w tym z zespołem Aspergera, mogą osiągać bardzo wysokie wyniki, w innych średnie, a w jeszcze innych – niskie. Wśród nich bowiem znajdują się zarówno dzieci z nasilonymi zaburzeniami w zachowaniu lub z umiarkowaną czy znaczną niepełnosprawnością intelektualną, jak i dzieci z niewielkim poziomem nieprawidłowości w funkcjonowaniu, z normą intelektualną lub z inteligencją ponadprzeciętną (osoby z zespołem Aspergera lub tzw. wysoko funkcjonujące osoby z autyzmem). Cechą charakterystyczną większości autystyków są małe możliwości generalizowania, poważne trudności z myśleniem werbalnym oraz rozumieniem pojęć abstrakcyjnych, a także bogaty „repertuar” tzw. zachowań trudnych, np.: fiksacje na określonej stymulacji, połączone z wyłączeniem informacji płynących ze środowiska,  problemy z samokontrolą (obsesje, odczuwanie wewnętrznego przymusu i lęki), trudności związane z tolerancją na bodźce, takie jak nadwrażliwość zmysłowa i emocjonalna, nadpobudliwość lub bierność. Zwykle też mają oni ukryte potencjały poznawcze i nie przejawiają świadomości co do własnych możliwości oraz umiejętności. 

Istota usprawniania dzieci autystycznych polega na kierunkowej stymulacji wszystkich zaburzonych sfer rozwojowych. Podstawowym założeniem każdej terapii jest usprawnianie i rozwijanie tych funkcji, które zostały zaburzone na skutek rozmaitych endogennych lub egzogennych czynników. Jest to proces pewnych systematycznie zorganizowanych oddziaływań, podporządkowanych odpowiedniej strategii: 

  • poprawienie własnego wizerunku i świadomości własnego ciała,
  • polepszenie umiejętności komunikacyjnych,
  • polepszenie umiejętności celowego wykorzystywania energii, 
  • redukowanie zachowań niepożądanych: stereotypowych, kompulsywnych, impulsywnych, samookaleczających, agresywnych, destrukcyjnych,
  • poprawianie emocjonalnej ekspresji i przystosowania,
  • polepszenie koncentracji,
  • polepszenie małej i dużej motoryki,
  • poprawianie percepcji,
  • zwiększenie niezależności i autonomii,
  • stymulowanie kreatywności i wyobraźni,
  • zintensyfikowanie interakcji z rówieśnikami i innymi ludźmi. 

W chwili obecnej nie ma jednolitego, wypracowanego systemu umożliwiającego zapewnienie dobrego wsparcia w edukacji dzieci z zaburzeniami autystycznymi. Rozmaitość technik i podejść terapeutycznych w tym zakresie jest olbrzymia. Oczywiście różne metody stosuje się w różnym stopniu.  Niektóre są wykorzystywane jako podstawowe metody terapii, inne jako wyłącznie jej uzupełnienie. Ponieważ nie ma dwóch jednakowych dzieci z autyzmem, dlatego nie ma i nie będzie jakiegokolwiek standardu odnośnie do doboru terapii. Są jednak pewne podstawowe zasady pracy z dzieckiem autystycznym, które nauczyciel powinien znać.

  • Postaraj się zobaczyć świat takim, jak widzi go twój podopieczny.
  • Stwarzaj mu zawsze poczucie bezpieczeństwa. 
  • Wierz w możliwości dziecka
  • Staraj się wykorzystać indywidualne predyspozycje dziecka. 
  • Nie zmuszaj dziecka do niczego, to ono wie najlepiej czy jest gotowe do pokonania przeszkody. 
  • Polegaj na własnej intuicji, czasami uda ci się dotrzeć do dziecka metodą, jakiej nie ma w książkach. 
  • Unikaj stawiania dziecka w sytuacjach zadaniowych, wymagających zaangażowania „teorii umysłu”, czyli zrozumienia stanu umysłu innej osoby. 
  • Pamiętaj o tym, żeby nie nudzić dziecka monotonnymi ćwiczeniami. 
  • Staraj się, żeby przestrzeń, w której pracujesz była uporządkowana. 
  • Szukaj pomocy u ludzi bardziej doświadczonych, kiedy czujesz się bezradny
  • Próbuj dopatrzyć się w niepożądanych zachowaniach dziecka pewnej treści, którą w ten sposób ci przekazuje. 

 

Co należy się dziecku z ASD w przedszkolu

Dziecko ze spektrum autyzmu ma prawo do korzystania z pobytu w przedszkolu, niezależnie od char...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy