Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdrowy przedszkolak

15 listopada 2017

NR 21 (Listopad 2016)

O problemie dużej wagi,
czyli skąd nadwaga i otyłość

0 277

Mimo wielu kampanii medialnych, a także pozornego wzrostu świadomości społeczeństwa na temat przyczyn zwiększania się masy ciała, polskie dzieci charakteryzuje najszybszy wzrost wskaźnika BMI. Co zatem mogą zrobić nauczyciele i opiekunowie przedszkolni, aby zapobiec rozprzestrzenianiu groźnej epidemii otyłości?

Z każdym rokiem w naszym kraju przybywa osób z nadwagą i otyłością. Dane dotyczące wzrostu masy ciała polskich dzieci są przerażające. Wyniki badań prowadzonych przez Instytut Żywności i Żywienia dowodzą, że wśród dzieci w wieku przedszkolnym nadwaga występuje u 7–11% dziewcząt i u 8–16% chłopców, natomiast otyłość u 3,5–5% dziewcząt i u 4–5% chłopców.

Nadmierna masa ciała a zdrowie najmłodszych

Niestety, ale nadwaga czy otyłość to nie tylko problem estetyczny. Nadmierna masa ciała przede wszystkim ogranicza dzieci ruchowo, w wyniku czego charakteryzują się one niższą wydolnością, a ich rozwój fizyczny wiąże się także często z poważnymi wadami postawy. Wraz ze wzrostem nadwagi i otyłości w tej najmłodszej grupie wiekowej wzrasta też częstość występowania zaburzeń gospodarki węglowodanowej. Dochodzi do zaburzeń biochemicznych, mogących wyprzedzać wystąpienie cukrzycy typu 2, takich jak insulinooporność z towarzyszącą hiperinsulinemią oraz nieprawidłowa krzywa glikemii w teście doustnego obciążenia glukozą (OGTT). Przy nadwadze, występowanie insulinooporności szacuje się na 11–16%, a przy BMI < 85 percentyla na 4%.
Warto podkreślić, że cukrzyca typu 2 rozpoczynająca się w wieku rozwojowym jest silniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju miażdżycy naczyń niż cukrzyca pojawiająca się w wieku dorosłym. Co więcej, nadwaga i otyłość w dzieciństwie niosą za sobą ryzyko jej utrzymania w wieku dorosłym, a przez to zwiększoną częstość rozwoju takich schorzeń jak: nadciśnienie, cukrzyca, choroba niedokrwienna serca.

„Przecież dziecko z tego wyrośnie” – czy na pewno?

Niestety, mimo że nietrudno zauważyć otyłe dziecko w naszym otoczeniu, niezwykle często zdarza się, iż nadmierna masa ciała dziecka nie budzi u rodziców i opiekunów należnego niepokoju. Nieustannie żywy jest mit, iż nadwaga bądź otyłość u malucha to synonim zdrowia i właściwego apetytu, a ryzyko przeniesienia otyłości do wieku dorosłego jest bagatelizowane błędnym przekonaniem, że „przecież dziecko 
z tego wyrośnie”. 

Nadmierna masa ciała wynikająca z niewłaściwie skomponowanej diety, wbrew utartemu stereotypowi o dobrze odżywionym dziecku, bardzo często wiąże się z niedożywieniem. Wielu badaczy, skupiających się właśnie na analizie stanu zdrowia dzieci otyłych, zgodnie donosi, iż w wyniku niewłaściwie skomponowanego jadłospisu zawierającego nadmierną ilość cukrów prostych oraz tłuszczów trans dzieci te znacznie częściej miewają niedobory magnezu, wapnia czy witamin antyoksydacyjnych. 

Niedobory witaminy D

Co więcej, w wyniku zwiększonej ilości tkanki tłuszczowej stwierdza się u nich także niedobory witaminy D. Jest ona odpowiedzialna za właściwy rozwój kośćca oraz budowanie tzw. szczytowej masy kostnej, natomiast jej niedobory wiążą się ze spadkiem odporności dziecka, większym ryzykiem nowotworów w przyszłości czy zaburzeniami glikemii.

Analizując omawiany problem, pojawia się też pytanie, dlaczego mimo coraz bardziej popularnego trendu zdrowego stylu życia nasze dzieci w dalszym ciągu jedzą za dużą i tyją? Niestety, ale główny problem wśród najmłodszych to nadmierna konsumpcja słodyczy i słodkich napojów, które to, niestety, nierzadko zajmują także miejsce głównych posiłków. Kolorowe opakowania, najczęściej z bohaterami ulubionych bajek, intensywne kolory, reklamy w mediach oraz na bilbordach sprawiają, że produkty te stają się niezwykle atrakcyjne dla dzieci. 

Co mogą zrobić nauczyciele i opiekunowie przedszkolni, aby zapobiec rozprzestrzenianiu epidemii otyłości?

Wiadomym jest, że podstawową odpowiedzialność za stan zdrowia dzieci, jak również za ich nawyki żywieniowe, ponoszą rodzice. Jednak biorąc pod uwagę, że dziecko w wieku od 3 do 5 lat przeważającą część dnia spędza w przedszkolu, placówka w bardzo istotnym stopniu może wpływać na kształtowanie nawyków i przyzwyczajeń żywieniowych dzieci. Ważnym ułatwieniem w kwestii właściwej diety w przedszkolu okazało się rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015 r., w którym opisano dokładnie wytyczne odnoszące się do komponowania diety przedszkolaka. Mimo początkowego sprzeciwu i niechęci ze strony rodziców oraz obaw, że posiłki będą niesmaczne i nieakceptowane przez dzieci, zmiany w jadłospis...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy