Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdrowy przedszkolak

15 listopada 2017

NR 21 (Listopad 2016)

O problemie dużej wagi,
czyli skąd nadwaga i otyłość

443

Mimo wielu kampanii medialnych, a także pozornego wzrostu świadomości społeczeństwa na temat przyczyn zwiększania się masy ciała, polskie dzieci charakteryzuje najszybszy wzrost wskaźnika BMI. Co zatem mogą zrobić nauczyciele i opiekunowie przedszkolni, aby zapobiec rozprzestrzenianiu groźnej epidemii otyłości?

Z każdym rokiem w naszym kraju przybywa osób z nadwagą i otyłością. Dane dotyczące wzrostu masy ciała polskich dzieci są przerażające. Wyniki badań prowadzonych przez Instytut Żywności i Żywienia dowodzą, że wśród dzieci w wieku przedszkolnym nadwaga występuje u 7–11% dziewcząt i u 8–16% chłopców, natomiast otyłość u 3,5–5% dziewcząt i u 4–5% chłopców.

POLECAMY

Nadmierna masa ciała a zdrowie najmłodszych

Niestety, ale nadwaga czy otyłość to nie tylko problem estetyczny. Nadmierna masa ciała przede wszystkim ogranicza dzieci ruchowo, w wyniku czego charakteryzują się one niższą wydolnością, a ich rozwój fizyczny wiąże się także często z poważnymi wadami postawy. Wraz ze wzrostem nadwagi i otyłości w tej najmłodszej grupie wiekowej wzrasta też częstość występowania zaburzeń gospodarki węglowodanowej. Dochodzi do zaburzeń biochemicznych, mogących wyprzedzać wystąpienie cukrzycy typu 2, takich jak insulinooporność z towarzyszącą hiperinsulinemią oraz nieprawidłowa krzywa glikemii w teście doustnego obciążenia glukozą (OGTT). Przy nadwadze, występowanie insulinooporności szacuje się na 11–16%, a przy BMI < 85 percentyla na 4%.
Warto podkreślić, że cukrzyca typu 2 rozpoczynająca się w wieku rozwojowym jest silniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju miażdżycy naczyń niż cukrzyca pojawiająca się w wieku dorosłym. Co więcej, nadwaga i otyłość w dzieciństwie niosą za sobą ryzyko jej utrzymania w wieku dorosłym, a przez to zwiększoną częstość rozwoju takich schorzeń jak: nadciśnienie, cukrzyca, choroba niedokrwienna serca.

„Przecież dziecko z tego wyrośnie” – czy na pewno?

Niestety, mimo że nietrudno zauważyć otyłe dziecko w naszym otoczeniu, niezwykle często zdarza się, iż nadmierna masa ciała dziecka nie budzi u rodziców i opiekunów należnego niepokoju. Nieustannie żywy jest mit, iż nadwaga bądź otyłość u malucha to synonim zdrowia i właściwego apetytu, a ryzyko przeniesienia otyłości do wieku dorosłego jest bagatelizowane błędnym przekonaniem, że „przecież dziecko 
z tego wyrośnie”. 

Nadmierna masa ciała wynikająca z niewłaściwie skomponowanej diety, wbrew utartemu stereotypowi o dobrze odżywionym dziecku, bardzo często wiąże się z niedożywieniem. Wielu badaczy, skupiających się właśnie na analizie stanu zdrowia dzieci otyłych, zgodnie donosi, iż w wyniku niewłaściwie skomponowanego jadłospisu zawierającego nadmierną ilość cukrów prostych oraz tłuszczów trans dzieci te znacznie częściej miewają niedobory magnezu, wapnia czy witamin antyoksydacyjnych. 

Niedobory witaminy D

Co więcej, w wyniku zwiększonej ilości tkanki tłuszczowej stwierdza się u nich także niedobory witaminy D. Jest ona odpowiedzialna za właściwy rozwój kośćca oraz budowanie tzw. szczytowej masy kostnej, natomiast jej niedobory wiążą się ze spadkiem odporności dziecka, większym ryzykiem nowotworów w przyszłości czy zaburzeniami glikemii.

Analizując omawiany problem, pojawia się też pytanie, dlaczego mimo coraz bardziej popularnego trendu zdrowego stylu życia nasze dzieci w dalszym ciągu jedzą za dużą i tyją? Niestety, ale główny problem wśród najmłodszych to nadmierna konsumpcja słodyczy i słodkich napojów, które to, niestety, nierzadko zajmują także miejsce głównych posiłków. Kolorowe opakowania, najczęściej z bohaterami ulubionych bajek, intensywne kolory, reklamy w mediach oraz na bilbordach sprawiają, że produkty te stają się niezwykle atrakcyjne dla dzieci. 

Co mogą zrobić nauczyciele i opiekunowie przedszkolni, aby zapobiec rozprzestrzenianiu epidemii otyłości?

Wiadomym jest, że podstawową odpowiedzialność za stan zdrowia dzieci, jak również za ich nawyki żywieniowe, ponoszą rodzice. Jednak biorąc pod uwagę, że dziecko w wieku od 3 do 5 lat przeważającą część dnia spędza w przedszkolu, placówka w bardzo istotnym stopniu może wpływać na kształtowanie nawyków i przyzwyczajeń żywieniowych dzieci. Ważnym ułatwieniem w kwestii właściwej diety w przedszkolu okazało się rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015 r., w którym opisano dokładnie wytyczne odnoszące się do komponowania diety przedszkolaka. Mimo początkowego sprzeciwu i niechęci ze strony rodziców oraz obaw, że posiłki będą niesmaczne i nieakceptowane przez dzieci, zmiany w jadłospisie przedszkolnym zostały przyjęte bardzo pozytywnie. 

Kontrola porcji posiłków – ważne?

Oprócz poprawy jakości żywienia w przedszkolach, ważne jest, by pedagodzy kontrolowali także ilość jedzenia spożywanego podczas posiłku przez dziecko otyłe. Coraz częściej (szczególnie w starszych grupach) zdarza się, że dzieci, nakładając sobie porcje jedzenia, uczą się samodzielności. Jest to jednak moment, gdzie kontrola nauczyciela powinna dotyczyć porcji poszczególnych produktów wybieranych przez dziecko. Nieustannie należy zwracać uwagę na to, by największą część talerza zajmowały warzywa. Tu także nauczyciel powinien stanowić dla przedszkolaka wzór. Jak wiadomo, duża część zachowań dzieci wynika z próby naśladowania innych. Pedagog powinien dawać podopiecznym przykład i, prezentując...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy