Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praca z dzieckiem

20 marca 2018

NR 33 (Styczeń 2018)

Kształcenie polisensoryczne

0 125

Człowiek zapamiętuje 10% tego, co usłyszy, 20% tego, co przeczyta, 80% tego, co zobaczy bądź zrobi. Wszystko to, czego doświadczamy, dociera do nas zatem dzięki zmysłom. Zmysły dostarczają nam różnych wrażeń zarówno o świecie, jak i o nas samych. To za ich pomocą człowiek zdobywa wiedzę i rozwija się.

Człowiek odbiera docierające do niego informacje oraz reaguje na nie we właściwy dla siebie sposób – wykorzystuje do tego systemy sensoryczne: wzrokowy, słuchowy i kinestetyczny. To, który system jest mu najbliższy, wpływa na to, w jaki sposób uczy się, a także rozumie innych (Borkowska, 2006). 

Aby czegokolwiek nauczyć się efektywnie, muszę to widzieć, słyszeć i czuć.
Tony Stockwell

Dominacja półkulowa

Założenia idei asymetrii półkul mózgowych zostały sformułowane w XIX wieku. Przez długi czas utrzymywał się pogląd, że lewa półkula mózgu pełni funkcję dominującą w stosunku do półkuli prawej. W latach 60. XX wieku R. Sperry udowodnił, że półkule mózgu stanowią samodzielne układy oraz każda z nich posiada swój zakres specjalizacji. Dynamiczny rozwój badań nad asymetrycznością mózgu miał miejsce w latach 70. i 80. XX wieku. W tym okresie zaproponowano następujące koncepcje, idee: 

  • koncepcja specjalizacji półkulowej, która opisuje dychotomiczny podział kompetencji między półkulą lewą a prawą,
  • koncepcja zakładająca, że lewa półkula mózgu analizuje bodźce werbalne, a prawa półkula bodźce niewerbalne i wzrokowo-przestrzenne,
  • koncepcja zakładająca, że lewa półkula w sposób analityczny przetwarza wszystkie bodźce, a prawa półkula analizuje bodźce w sposób całościowy.

Obecnie uważa się, że różnic półkulowych nie można odnosić do jednego wymiaru. Zakłada się, że obie półkule tworzą dynamiczny układ, a każda z nich pełni istotną rolę w życiu i funkcjonowaniu człowieka. Półkule mózgu posiadają podsystemy, które wyspecjalizowane są w określonych funkcjach. Podsystemy te są pobudzane w momencie wykonywania przez człowieka różnych zadań. Zakłada się również, że balans między pobudzaniem struktur znajdujących się półkulach mózgu zmienia się (Górska, Grabowska, Zagrodzka, 1997). 

Półkulowość mózgu to cecha indywidualna każdego człowieka. Wyróżnia się osoby, które wykorzystują styl poznawczy typowy dla jednej z półkul mózgu, tj.: 

  • osoby stosujące lewopółkulowy styl poznawczy,
  • osoby stosujące prawopółkulowy styl poznawczy,
  • osoby wykorzystujące obupółkulowy styl poznawczy (Borkowska, 2006).

W literaturze odnaleźć można dwa nurty związane z koncepcją asymetryczności mózgu. Według pierwszego nurtu funkcje mózgu rozwijają się równolegle w obu półkulach. Zakłada się tutaj, że w chwili urodzenia obie półkule mózgu są takie same, pełnią te same funkcje. Dopiero wraz z wiekiem dziecka następuje stopniowa lateralizacja, która dokonuje się w pełni w okresie dojrzewania. Zwolennicy drugiego nurtu zakładają, że funkcjonalne różnice półkulowe pojawiają się już na wczesnym etapie rozwoju – dziecko posiada zatem taki sam wzorzec asymetrii półkul mózgu, jak osoba dorosła (Borkowska, 2006). 
Dawniej sądzono, iż półkule odpowiadają za różne procesy myślowe. Obecnie uważa się, że za przetwarzanie informacji odpowiadają obie półkule, ale w odmienny sposób. Półkula lewa (nazywana logiczną) odpowiada za myślenie logiczno-racjonale, posługiwanie się liczbami, mowę. Z kolei półkula prawa (zwana kreatywną) odpowiedzialna jest za świadomość przestrzeni, rozwój wyobraźni, fantazjowanie. Dominacja półkulowa nie oznacza jednak, że ludzie nie wykorzystują obu półkul mózgu – jesteśmy zdolni np. do jednoczesnego mówienia i odbierania doznań sensorycznych (Hannaford, 2003). Sposoby przetwarzania informacji przez półkule mózgowe przedstawia tabela 1.

 

Tabela 1. Sposoby przetwarzania informacji przez półkule mózgowe
Półkula logiczna
(najczęściej lewa półkula mózgu)
Półkula kreatywna
(najczęściej prawa półkula mózgu)
•     kontrola prawej strony ciała
•     mowa i operowanie słowami
•     myślenie logiczne, abstrakcyjne, analiza
•     dostrzeganie szczegółów
•     operowanie liczbami
•     systematyzowanie, porządek, kolejność
•     czas i planowanie
•     dosłowność
•     kontrola lewej strony ciała
•     wizualizacja, tworzenie obrazów
•     myślenie intuicyjne, wyobraźnia
•     synteza, koncentracja na ogólnym zarysie problemu
•     kreatywność, twórczość, spontaniczność
•     muzyka, rytm, taniec
•     świadomość przestrzenna
•     dostrzeganie kolorów
•     rozumienie uczuć, emocji

 

W procesie zapamiętywania informacji powinno wykorzystywać się obie półkule mózgu. W przypadku kiedy staramy się, aby półkule mózgu pracowały równolegle, maksymalnie wykorzystujemy potencjał naszego mózgu. Integracja półkul mózgu sprzyja nauce czytania oraz pisania, umożliwia tworzenie i rozumienie rzeczywistości (Hannaford, 2003). 

 

Dysfunkcje integracji sensorycznej w wieku przedszkolnym dostrzegane u dzieci, które: 
-    nie nadążają w podobnym tempie w rozwoju umiejętności motorycznych, jak grupa;
-    prezentują problem z koordynacją wzrokowo-ruchowo-słuchowo- -przestrzenną;
-    prezentują  pewną niezborność ruchów i niez...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy