Dołącz do czytelników
Brak wyników

Egzamin nauczyciela kontraktowego

Artykuły z czasopisma | 20 listopada 2017 | NR 26
744

W poprzednim numerze omówiliśmy prawno-formalne aspekty związane z realizacją stażu na stopień nauczyciela mianowanego, koncentrując się głównie na warunkach jego odbywania, przerwach w stażu, zasadach jego przedłużania oraz możliwości kontynuacji stażu po zmianie placówki przedszkolnej. W tej odsłonie przedstawimy specyfikę egzaminu na stopień nauczyciela mianowanego, a ponadto zaproponujemy sposób na przygotowanie się do jednego z najtrudniejszych egzaminów w życiu nauczyciela. Aby go zdać, wystarczy dobrze przygotowana prezentacja dorobku zawodowego oraz umiejętność radzenia sobie z pytaniami dociekliwych ekspertów.

Pięć wymagań egzaminacyjnych

Komisja egzaminacyjna przeprowadza egzamin, w czasie którego nauczyciel dokonuje prezentacji dorobku zawodowego oraz odpowiada na pytania członków komisji. Prezentacja oraz pytania dotyczą wymagań określonych w §7 ust. 2 rozporządzenia w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli1, do których zaliczono:

POLECAMY

  • umiejętność organizacji i doskonalenia warsztatu pracy, dokonywania ewaluacji własnych działań, a także oceniania ich skuteczności i dokonywania zmian w tych działaniach,
  • umiejętność uwzględniania w pracy potrzeb rozwojowych uczniów, problematyki środowiska lokalnego oraz współczesnych problemów społecznych i cywilizacyjnych,
  • umiejętność wykorzystywania w pracy technologii informacyjnej i komunikacyjnej,
  • umiejętność zastosowania wiedzy z zakresu psychologii, pedagogiki i dydaktyki oraz ogólnych zagadnieńz zakresu oświaty w rozwiązywaniu problemów związanych z zakresem realizowanych przez nauczyciela zadań,
  • umiejętność posługiwania się przepisami dotyczącymi systemu oświaty w zakresie funkcjonowania przedszkola, w którym nauczyciel odbywał staż.

Dorobek zawodowy a sprawozdanie z realizacji planu rozwoju zawodowego

Zadaniem nauczyciela kontraktowego ubiegającego się o nadanie stopnia nauczyciela mianowanego jest przedstawienie dorobku zawodowego (tak wynika wprost z przepisu rozporządzenia), a nie przedstawienie sprawozdania z realizacji planu rozwoju zawodowego za okres odbytego stażu (jak często, niestety, dzieje się w praktyce). Oznacza to, iż wystąpienie (prezentacja) nie powinno być w żadnym razie powieleniem sprawozdania. A już z całą pewnością nie może przedstawiać działań i przedsięwzięć, które nie zostały przyporządkowane określonym wymaganiom i są chronologiczną relacją z okresu całego stażu. Ze sprawozdania najlepiej wybrać te zadania oraz przedsięwzięcia, których realizacja, a przede wszystkim efekty przekonają członków komisji o spełnieniu wymagań niezbędnych, a zatem działania o charakterze ponadstandardowym, posiadające cechy oryginalności, innowacyjności lub nowatorstwa, działania, które będą potwierdzeniem osiągnięć. Od sposobu, w jaki zostanie przedstawiony dorobek zawodowy oraz udzielone odpowiedzi na egzaminie, zależeć będzie zdanie egzaminu. Komisja ocenia stan realizacji wymagań niezbędnych i podejmuje decyzję o udzieleniu (lub nie) akceptacji na stopień nauczyciela mianowanego. Stąd tak ważne są dwie kwestie: dokonanie wyboru formy prezentacji i postawa podczas egzaminu.

Formy prezentacji

Istnieje kilka form prezentacji. Wybór jednej z nich będzie zależeć przede wszystkim od indywidualnych predyspozycji i możliwości zdającego egzamin. Może to być:

  • swobodna wypowiedź ustna z ewentualnym wykorzystaniem własnych notatek,
  • przedstawienie dorobku zawodowego z wykorzystaniem przygotowanych dla komisji materiałów,
  • omówienie dokonań z pomocą prezentacji multimedialnej,
  • prezentacja dorobku zawodowego na podstawie materiałów wyselekcjonowanych przez nauczyciela (m.in. publikacje, programy własne, scenariusze zajęć, prace dzieci, zaświadczenia, podziękowania, dyplomy). 

Dokonując wyboru formy prezentacji i decydując się na prezentację multimedialną, należy wziąć pod uwagę, iż forma ta kryje w sobie wiele pułapek – od technicznych aż po merytoryczne. Nie ma pewności, że w pomieszczeniu, w którym będzie odbywał się egzamin, są odpowiednie warunki techniczne do przeprowadzenia prezentacji multimedialnej. Poza tym przygotowanie dobrej prezentacji nie jest zadaniem łatwym. Projekt nie może być nadmiernie rozbudowany. Pożądany jest jedynie krótki zapis dotyczący określonego działania, który następnie jest rozszerzany podczas wypowiedzi ustnej. Slajdy w żadnym razie nie mogą zastąpić przekazu ustnego. Wykorzystywane są tylko do jego wzmocnienia. Ponadto muszą być spójne z wypowiedzią, a integracja przekazu wizualnego z wypowiedzią wymaga dużych umiejętności. 

Język i czas wypowiedzi

Przygotowując prezentację (niezależnie od jej formy), należy pamiętać o jej charakterystycznych cechach, do których zalicza się język i czas wypowiedzi oraz jej strukturę i zawartość.
Język wypowiedzi powinien być poprawny, odwołujący się do specjalistycznych pojęć i terminów, a czas wypowiedzi – nie dłuższy niż 15–20 min (optymalny nie tylko dla mówiącego, ale także dla słuchających). Czas wystąpienia jest w zasadzie możliwy do ustalenia. Jeśli nie zostało to określone w regulaminie komisji, to można (i należy) uzyskać taką informację w organie prowadzącym jeszcze przed przygotowaniem ostatecznej wersji prezentacji. Omówienie działań w jednym wymaganiu (przy 5 obowiązujących) powinno zająć nie więcej niż kilka minut, a podczas egzaminu trzeba koniecznie potwierdzić przed komisją spełnienie wszystkich wymagań (niespełnienie jakiegokolwiek wymagania powoduje niezdanie egzaminu). Przygotowanie wypowiedzi, która nie jest możliwa do przedstawienia w wyznaczonym czasie może doprowadzić do niekomfortowej dla zdającego nauczyciela sytuacji. Komisja po upływie wyznaczonego czasu może domagać się rezygnacji z dotychczasowego sposobu przedstawiania dorobku zawodowego na rzecz wyartykułowania konkretnych działań potwierdzających spełnienie wymagań (i z reguły komisja tak postępuje). Reakcja musi być natychmiastowa, a dla zdającego jest to niełatwe zadanie.

Struktura i zawartość wystąpienia

Struktura wystąpienia powinna składać się z 3 części: wstępu, rozwinięcia i zakończenia. Wstęp to dobra okazja do przedstawienie siebie. Można przykładowo podać poziom wykształcenia, dodatkowe kwalifikacje, zajmowane stanowisko, wspomnieć o sytuacji zawodowej, specyfice przedszkola (eksperci tego raczej nie wiedzą) lub wyeksponować te obszary, które wyraźnie dominowały w okresie stażu lub wskazać na te umiejętności, które były szczególnie rozwijane w tym czasie. Ta część wypowiedzi ma skupić uwagę członków komisji, zaciekawić i wzbudzić sympatię. Opinia o nas formułowana jest na ogół w tzw. „pierwszych trzech dziesiątkach”, czyli pierwsze dziesięć sekund, pierwsze dziesięć elementów stroju, pierwsze dziesięć wypowiadanych słów. 

Rozwinięcie to zasadnicza, ale zarazem najważniejsza część wystąpienia. To ten element wystąpienia, od którego zależy przeko...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy