Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praca z dzieckiem

9 listopada 2017

NR 17 (Maj 2016)

Dziecko bierne społecznie

0 100

Dziecko bierne – na pierwszy rzut oka – to przeciwieństwo dziecka nadruchliwego. Nie przejawia skłonności do nadmiernej aktywności, wycofuje się z interakcji, unika ich lub nie podejmuje. Pracuje poprawnie, zwykle nie sprawia kłopotów wychowawczych. Jakie mogą być przyczyny bierności dzieci przedszkolnych? Jakie działania może podejmować nauczyciel, aby pomóc dziecku w sprawniejszym funkcjonowaniu?

Kiedyś prowadziłam grupę wyjątkowo żywiołowych, twórczych, przebojowych sześciolatków, pełnych pomysłów, energii, chęci do działania. Po zakończeniu pracy – zmęczona nieco ich aktywnością – powiedziałam żartem do osoby współprowadzącej „Wiesz, czasem to marzy mi się grupa złożona z samych wycofanych, nieśmiałych dziewczynek”. „To by dopiero była mordęga” – odpowiedziała mi koleżanka, przerażona wizją niereagującej, wycofanej grupy. Zgadzałam się z nią w pełni. 

Jak funkcjonuje dziecko bierne społecznie?

Dziecko bierne społecznie jest również określane jako wycofane, zahamowane, nieśmiałe, lękliwe, unikające kontaktu, jako „samotnik” lub „odludek”. Preferuje samodzielną zabawę i funkcjonuje jakby na obrzeżach grupy. Nowe sytuacje są dla niego szczególnie trudne, zwiększają lęk i nasilają tendencje do wycofywania. Dziecko bierne nie poszukuje kontaktu – ani z innymi dziećmi, ani z dorosłymi. Wciągane w interakcje przez inne przedszkolaki nie zawsze potrafi adekwatnie zareagować. Często wydaje się nieobecne, odchodzi, nie podejmuje współdziałania. Nie bywa agresywne ani napastliwe w relacjach z innymi, przeciwnie – często samo staje się przedmiotem agresji rówieśników. Przez inne dzieci bywa nielubiane, niezauważane, czasem ignorowane lub napastowane. 

W relacji z dorosłym jest posłuszne, podporządkowane, „grzeczne”, wypełnia polecenia. Stara się pracować jak najlepiej, ale nie potrafi np. poprosić o pomoc, czy doprecyzowanie polecenia, więc popełnia błędy. Preferuje prace pisemne, zwykle niechętnie wypowiada się głośno, szczególnie publicznie, w większej grupie. Niechętnie występuje, jeśli musi – stara się trzymać z tyłu grupy. Może sprawiać wrażenie osoby o niższych możliwościach intelektualnych – i często jest tak postrzegane. Zapytane, długo się namyśla, mówi cicho, niepewnie; wypowiedzi bywają nieskładne, nieuporządkowane, brak w nich logicznego ciągu. Wydaje się nie rozumieć (nie słyszeć) pytania, ale jeśli nauczyciel je powtórzy lub stara się doprecyzować – dziecko dodatkowo się peszy i odpowiada jeszcze gorzej lub milknie. 

 

W pracy z dzieckiem biernym społecznie szczególnie powinno się zwracać uwagę na następujące aspekty:

  • Wytworzenie umiejętności nawiązywania prawidłowych kontaktów społecznych – zaczynamy od najprostszych umiejętności typu przedstawienie się, pytanie innych o imię, podawanie ręki na przywitanie itp. W pracy z dzieckiem należy zaczynać od zadań prostych, które sprawią, że poczują się one pewniej. Podstawą pracy powinno być wzmacnianie wiary we własne siły, wskazywanie na pozytywne osiągnięcia, chwalenie, też w obecności grupy. O skuteczności działań będzie decydować w dużej mierze więź psychiczna, jaka zaistniała pomiędzy dzieckiem a wychowawcą, oparta przede wszystkim na zaufaniu. Jeśli dziecko nie lubi i nie ufa dorosłemu – szanse na osiągnięcie trwałej zmiany są niskie. 
  • Zachęcanie do aktywności (działania) – w każdych okolicznościach. Dziecko bierne wymaga więcej uwagi, trzeba mu poświęcać więcej czasu, doceniać nawet drobne osiągnięcia. Dziecko zwykle „nie sprawia kłopotu”, więc łatwo przeoczyć, że nie pracuje lub pracuje na ułamek swoich możliwości. 
  • Przeciwdziałanie skłonności do izolacji – zachęcanie do pracy w dwójce, potem w grupach, poprzez odpowiednią organizacje zajęć i zabaw. Zdecydowanie nie należy pozwalać dziecku siedzieć samemu przy stoliku, w kącie. Staramy się zaproponować innemu dziecku, aby dosiadło się do dziecka biernego i zachęcać do wspólnej aktywności. 
  • Zwracanie uwagi na zasoby, budowanie pozytywnej samooceny – każde dziecko ma sfery, w których...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy