Dołącz do czytelników
Brak wyników

Mali ekolodzy

20 listopada 2018

NR 41 (Listopad 2018)

Ziemia – nasze miejsce

0 233

Rozpoczynając cykl artykułów Mali ekolodzy, pragnę zaproponować obszary tematyczne, propozycje działań oraz podsunąć pomysły do ich realizacji. Cel główny naszego cyklu to rozwijanie zainteresowań przyrodniczych, budzenie myślenia ukierunkowanego na dbałość o otaczające nas środowisko oraz wskazywanie konkretnych sposobów działań uwzględniających możliwości dzieci.

 

Ziemia – planeta

Temat „Ziemia” można ująć w aspekcie „Ziemia – planeta” oraz „Ziemia – miejsce do życia dla ludzi, zwierząt i wzrostu roślin”.

Zawiera w sobie bardzo bogaty zakres pojęć: położenie w Układzie Słonecznym, kształt, wielkość w stosunku do innych planet. Dla dzieci z grup starszych są to bardzo ciekawe informacje i można tu poruszyć temat np. dziury ozonowej, niepokojący wszystkich ludzi problem smogu oraz ocieplania się klimatu (oczywiście przekazywane treści należy ująć w formie zrozumiałej dla dzieci, bez używania skomplikowanych zwrotów naukowych). Ja proszę dzieci o przyniesienie książek, ilustracji na dany temat, angażując w ten sposób także rodziców. Istotne jest też podkreślenie położenia Ziemi względem Słońca, co sprawia, że na naszej planecie panują odpowiednie warunki do życia ludzi, zwierząt i roślin. 

Zdecydowanie bliższe dzieciom będzie przedstawienie Ziemi z uwzględnieniem podziału na kontynenty – porównywanie wielkości kontynentów oraz odnalezienie na mapie kontynentów podobnych do siebie pod względem kształtu. Należy wyjaśnić dzieciom, że na mapie kolor niebieski oznacza wodę, a dokładniej morza i oceany. Dobrze też wspomnieć i pokazać, gdzie klimat jest cieplejszy, a gdzie panuje zimno.

Realizując temat „Ziemia – planeta”,  sugeruję podkreślić, jak ważna jest dbałość o środowisko naturalne. Nasze dzieci to „mali ekolodzy”, dlatego zagadnienia promujące zachowana związane z ochroną środowiska naturalnego starajmy się wplatać w tematykę codzienną.

Proponuję zacząć od tego, co nam najbliższe – Europa, a w Europie – Polska. Dzieci często podróżują z rodzicami i zapewne same chętnie będą opowiadały o tym, gdzie były; przywiozą pamiątki z podróży (muszelki, kamyczki, magnesy z miejsc pobytu). Po każdym powrocie z wyjazdu następuje dzielenie się wiadomościami: jakie zwierzęta lub ciekawe rośliny dzieci miały okazję zobaczyć. W odniesieniu do wakacji można uwzględnić wielkość Ziemi, porównując czas podróży (ustalamy środek transportu, np. samolot). Krócej będzie trwał lot w obrębie Europy (Polska – Niemcy). Jest to także doskonały moment do umieszczenia na tablicy mapy Polski lub Europy. W kolejnych etapach podróży po świecie można wprowadzać trasy dłuższe, np. Polska – USA, oraz umieścić w sali mapę świata. Doskonałą pomoc stanowi oczywiście globus. Proponuję tu zabawę „Dokąd doleciałem?” – dziecko wprawia globus w ruch i po chwili go zatrzymuje, przykładając palec w dowolnym miejscu. Spoglądamy, dokąd dziecko doleciało (kontynent, kraj, a może ocean?). Każdy z ciekawością będzie szukał odpowiedzi na pytanie: „A gdzie jest Polska?”. Z dziećmi młodszymi możemy „podróżować” palcem po mapie Polski. Do każdej wspólnej wyprawy warto wykonać pracę plastyczną – pomysłowość ma tu nieograniczone pole do popisu. 

Realizując temat „Ziemia – planeta”, sugeruję podkreślić, jak ważna jest dbałość o środowisko naturalne. Nasze dzieci to „mali ekolodzy”, dlatego wprowadzanie i utrwalanie treści promujących zachowania proekologiczne starajmy się wplatać w tematykę codzienną. Dzieci zapytane: „Co to znaczy dbać o środowisko?”, często odpowiadają: nie łamać gałęzi, nie zrywać kwiatów, nie deptać trawników, nie wyrzucać śmieci do lasu. Oczywiście to dobre odpowiedzi. Zadbajmy wspólnie, aby w odpowiedziach pojawiały się też treści dotyczące poszanowania wody i jej racjonalnego używania, oszczędzania energii elektrycznej czy segregowania odpadów. Czynności wykonywane przez nas każdego dnia ściśle związane są z korzystaniem z wody, prądu itp. Respektowanie ustalonej w grupie zasady typu: „myję ręce, zakręcam kran, wycieram ręce” jest oznaką kształtowania się zachowań proekologicznych. Wszelkie działania zawsze najlepiej zaczynać od sytuacji bliskich dziecku, ułatwi to zwłaszcza małym przedszkolakom funkcjonowanie w środowisku społeczno-przyrodniczym i usystematyzuje ich zdobytą wiedzę.

Ziemia – miejsce do życia dla ludzi, zwierząt i roślin

W tej części pojęcie „Ziemia” przedstawmy naszą planetę jako miejsce życia, nasz dom. 

Omawiając miejsca życia ludzi, zapoznajmy dzieci z cechami charakterystycznymi dla danych kontynentów, ich klimatem, położeniem (góry, morze). Można porównać z wielkością Polski lub Europy, jak duży jest dany kontynent czy kraj. Podkreślić warto nietypowe walory państwa, np. Brazylia – lasy deszczowe. Dobrze jest uaktualnić swoje wiadomości na temat kontynentu lub kraju, który będziemy omawiać. Ciekawym tematem jest także zapoznanie dzieci z różnego typu domami, w jakich mieszkają ludzie – wspominając jednocześnie o uwarunkowaniach klimatycznych mających wpływ na takie budowle. Interesujący będzie dla dzieci fakt, że na naszej planecie znajdują się obszary bardzo słabo zaludnione lub nawet zupełnie niezamieszkałe oraz bardzo duże aglomeracje miejskie. Przy okazji można wyjaśnić termin „gęsto zaludnione”. Zajęcia dotyczące życia ludzi na całym świecie dają dzieciom obraz tego, jak różnorodny jest styl życia ludzi. Dzieci spożywają różne pokarmy i tu można powiedzieć, gdzie są duże uprawy ryżu, bananów lub winogron, a gdzie sady drzew pomarańczy. W temacie „Ziemia – miejsce życia ludzi” jest naprawdę ogromna ilość wiadomości, które umiejętnie przeselekcjonowane będą źródłem wielu wartościowych informacji, wzbogacając jednocześnie słownik czynny dzieci. 

Działania „małych ekologów”:
  • porządkuje po sobie miejsca wykonywanej pracy plastycznej;
  • respektuje zasady: „myję ręce, zakręcam kran, wycieram ręce”, „w łazience światło się nie świeci, gdy nie ma w niej dzieci”;
  • wskazuje na mapie lub globusie lądy i rzeki, jeziora, morza, oceany;
  • konstruuje z tworzywa przyrodniczego (patyki, mech, kamyki itp.) wybrany dowolnie typ domu;
  • maluje lub wykonuje inną techniką plastyczną: góry, las deszczowy, zwierzęta zamieszkujące wybrany kontynent;
  • przygotowuje wspólnie z kolegami sałatkę z owoców południowych;
  • wysiewa do ziemi ziarna zboża, ryżu; pielęgnuje i obserwuje uprawę;
  • rozumie konieczność dbania o rośliny i zwierzęta;
  • potrafi powiedzieć, na jakim kontynencie żyją np. kangury, słonie, łosie;
  • obserwuje przez lupę liść, korę drzewa itp.; 
  • wie, co to jest Puszcza Kampinoska lub inny poznany obiekt przyrodniczy o podobnym charakterze;
  • współtworzy galerię obserwacji przyrody;
  • tworzy prace plastyczne, wykorzystując surowce wtórne;
  • przynosi np. rolki po papierze, kubeczki plastikowe, zakrętki, wzbogacając skrzynię skarbów;
  • uczy się wiersza związanego z tematem „Ziemia – nasze miejsce”;
  • uczestniczy w zabawie ruchowej „Małpki skaczą – małpki odpoczywają”;
  • bierze aktywny udział w opowieści ruchowo-naśladowczej „W krainie słonia i żyrafy”; 
  • współdziała z kolegami z zabawie pantomimicznej „Mieszkańcy lasu”, odtwarza ruchem treść wypowiadaną przez nauczycielkę;
  • dba o rośliny w kąciku przyrody;
  • wzbogaca kącik „Małych ekologów” o przyniesione znalezione skarby przyrody;
  • wykonuje z kolegami plakat „Rośliny chronione”.

Ziemia – miejsce dla zwierząt

Zapoznając dzieci ze zwierzętami jako mieszkańcami naszej planety, możemy to robić jednocześnie przy omawianiu kontynentu bądź rozpocząć osobny cykl zajęć „Zwierzęta świata”. Podział także może być dowolny: ptaki, zwierzęta leśne, organizmy żyjące w wodzie i na lądzie. Można też podzielić je na zwierzęta małe i duże. Prostym sposobem na zapamiętanie charakterystycznych zwierząt danego kontynentu jest przyczepianie ich sylwet na mapie świata. Dzieci łatwo identyfikują zwierzęta z kontynentem, co w konsekwencji ułatwia nam dalszą pracę z mapą. Bardzo często i z ogromną radością dzieci przynoszą albumy o zwierzętach. Chętnie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy