Dołącz do czytelników
Brak wyników

Mali ekolodzy

11 grudnia 2018

NR 42 (Grudzień 2018)

„Woda – źródło życia”
Co „Mali odkrywcy” wiedzieć powinni?

0 271

Bez wody nie można żyć – o tym wiedzą wszyscy. Jest ona niezbędna do życia człowiekowi, zwierzętom i roślinom. Korzystamy z wody codziennie i jest to dla nas fakt tak oczywisty, że nie zastanawiamy się nad nim, np. idąc rano do łazienki.

Rozpoczynając z dziećmi zabawy w obrębie kręgu tematycznego – WODA – warto usystematyzować sobie pewne wybrane zagadnienia i treści, które pozwolą nam w atrakcyjny sposób przygotować zrozumiałe zabawy dla dzieci. Z pewnością ułatwieniem w zrozumieniu zagadnień związanych z wodą będzie ich pogrupowanie na tematy.

„Woda jest tuż, tuż” – najbliższym miejscem (tu i teraz) do zobaczenia i dotknięcia wody jest oczywiście przedszkolna łazienka. Możemy dzieciom przypomnieć zasady korzystania z wody: gdy myjemy zęby, woda nie musi płynąć z kranu; jeżeli jest możliwość regulacji siły strumienia wody, kran nie musi być odkręcony „do końca”; po umyciu rąk zakręcamy kran i dopiero idziemy wycierać ręce. Kontynuując działania z wodą, proponuję zabawy badawcze na temat: „Co pływa – co tonie?”, „Co się w wodzie rozpuszcza?”, „Co zmienia barwę wody i na jaki kolor?”. Zabawy takie cieszą się ogromnym zainteresowaniem wśród dzieci, a odpowiednio ciekawy dobór pomocy rozbudzi ich ciekawość poznawczą.

„Wokół nas jest woda” – możemy zacząć od przybliżenia dzieciom miejsc znajdujących się blisko nas, w których są zbiorniki wody, np. pobliska rzeka, staw, jezioro, morze, górski strumyk itp. Taka „wyprawa nad wodę” stanowi doskonałą okazję do zebrania materiału przyrodniczego, który później możemy wykorzystać do zrobienia makiety pt. „Nad rzeką”, „Nad jeziorem” itp. Doskonale jest podkreślić, jak duże znaczenie dla piękna przyrody ma położenie danego zbiornika wody, jaką daje to możliwość wypoczynku latem. Pamiętajmy o podkreśleniu konieczności dbania o przyrodę i wspólnego szanowania miejsc, w których żyją zwierzęta oraz rośnie i rozkwita piękna flora.

„Do czego człowiek potrzebuje wody?” – samo pytanie wydaje się być proste, jednak odpowiedzi na nie może być wiele. Najczęściej spotykana odpowiedź brzmi: „do życia”. Dzieci z pewnością zaczną wymieniać sytuacje życia codziennego, w których korzystamy z wody: picie wody, gotowanie posiłków, mycie ciała, zmywanie naczyń, pranie itp. Uwagę „Małych odkrywców” kierujmy więc w stronę konieczności oszczędnego gospodarowania wodą. Odpowiednim pomysłem jest poproszenie dzieci i rodziców o wspólne wykonanie pracy plastycznej czy technicznej na temat „Jak w moim domu oszczędzamy wodę.” Z otrzymanych prac można przygotować wystawę i uświadomić dzieciom, że takie postępowanie w kierunku dbałości o zasoby wodne jest przejawem ekologicznego stylu życia. Podkreślić należy i wyróżnić przykłady zachowań przyczyniających się do oszczędzania wody w codziennych czynnościach ludzi.

„Jaka brudna woda!” – to temat, w którym dzieci poznają przyczyny zanieczyszczania wody. Istotną pomocą będą ilustracje oraz plansze przedstawiające cały cykl, w jakim woda zanieczyszczana jest przez odprowadzanie do niej ścieków, wyrzucanie nieczystości itp. Doskonałą formą przybliżenia tematu dbałości o czystość wody jest zorganizowanie wycieczki do elektrowni wodnej czy młyna wodnego. Warto powiedzieć o roli oczyszczalni ścieków, zarówno tych powstałych na obrzeżach miast, jak i małych – przydomowych. Można także zaprosić na spotkanie osobę, która taką małą oczyszczalnię posiada w przydomowym gospodarstwie. Podczas omawiania tematu „brudna woda” zaznaczmy, jak ważne jest dbanie o czystość rzek, jezior i innych zbiorników wodnych dla zdrowia ludzi i zwierząt. Formą dbałości o zdrowie nas wszystkich jest stosowanie filtrów do oczyszczania wody oraz saszetek ze specjalnym środkiem uzdatniającym wodę (te ostatnie wykorzystywane są np. po huraganach, trzęsieniach ziemi). Temat dbałości o czystość wody oraz jej oszczędzania wplatajmy w nasze codzienne działania edukacyjne z dziećmi.

„Magiczna woda” – intrygujące podejście do tematu związanego ze stanami skupienia wody. Dzieciom w przedszkolu każdy temat, który nawiązuje do zagadnień z zakresu chemii, fizyki itp., przekazujmy w sposób jak najbardziej przystępny i zrozumiały. „Woda” jest bardzo wdzięcznym tematem ze względu na możliwość bezpośrednich eksploracji, obserwacji i doświadczeń. Sformułowanie „stan skupienia wody” będzie dla dzieci abstrakcją. Postać rzeczy zmieni zupełnie zaproszenie naszych „ekologów” do doświadczeń, obserwacji i zabaw z wodą. Któż nie lubi puszczać papierowych okrętów w misce z wodą, wspaniale się przy tym bawiąc. To idealne doświadczanie kontaktu z wodą w jej ciekłym stanie skupienia. Para wodna unosząca się z czajnika lub innego naczynia z gorącą wodą (tu prośba o wyjątkową ostrożność) spotyka się niespodziewanie z powierzchnią lusterka umieszczonego wyżej – i tu zaskoczenie. Co unosi się z czajnika i w co się zamienia? Co zauważamy na powierzchni lusterka? I nasza „magiczna woda” w trzeciej odsłonie: do przygotowanych foremek na kostki lodu dzieci wlewają wodę. Foremki zostają umieszczone w zamrażalniku przedszkolnej lodówki (robimy to rano – po kilku godzinach sprawdzamy, co stało się z wodą). W tym przypadku dzieci widzą wodę w stanie ciekłym, a w efekcie końcowym kostki lodu. Inna wersja obserwowania procesu zamarzania wody jest następująca: każde dziecko wlewa wodę do kubeczka plastikowego lub papierowego, a kubeczki umieszczamy na zewnątrz (warunek to niska temperatura powietrza). Ta metoda daje dzieciom możliwość obserwowania co pewien czas, jak wygląd powierzchni wody w kubeczku ulega zmianie. Lekkie dotknięcie kubeczka upewnia dziecko, że choć na wierzchu wygląd wody ulega zmianie, to kubek jest „miękki”. Oznacza to, że woda jeszcze nie zamarzła w całym kubku. Doskonały przykład do uświadomienia dzieciom, jak niebezpieczne jest wchodzenie na zamarznięte z pozoru zbiorniki wodne. Po zamarznięciu wody w kubkach ich zawartość, czyli lód, umieszczamy w misce i co pewien czas obserwujemy, w co zmienia się lód. 

Propozycja kulinarna: kolorowe owocowe kostki lodu. Pojemniki na kostki lodu dzieci wypełniają kolorowymi sokami owocowymi. Wkładają do każdej przegródki małe kawałki owoców, a pojemniki zostają włożone do zamrażarki. Gotowe kolorowe owocowe kostki lodu możemy dodawać np. do herbaty, napoju owocowego.

„Woda słodka – woda słona” – na naszej planecie znajdują się oceany, morza, rzeki, jeziora i inne zbiorniki wodne. Oceanów i mórz jest o wiele więcej niż lądów. Lądy (kontynenty) otoczone są właśnie przez oceany. Woda w oceanach i morzach jest słona, natomiast w zbiornikach wodnych znajdujących się na lądzie woda jest słodka. Wody słodkie mogą płynąć lub stać. Rzeki, strumienie i potoki to wody słodkie płynące. Natomiast bagna, stawy i jeziora to wody słodkie stojące. Wody te stanowią środowisko, w którym żyją rośliny i zwierzęta słodkowodne oraz są niezbędne do życia roślinom i zwierzętom lądowym. Zasoby wody słodkiej są używane przez człowieka do celów spożywczych, gospodarczych oraz rekreacyjnych. Woda słodka wykorzystywana jest także w przemyśle. Opady deszczu i śniegu, wody gruntowe oraz rzeki to główne źródła wody do picia dla ludzi i innych organizmów. Ponieważ wody słodkiej jest o wiele mniej niż słonej, należy ją oszczędnie użytkować, dbać o jej czystość oraz gromadzić jej zapasy. Zapasy wody słodkiej powstają poprzez np. budowanie sztucznych jezior, oszczędne wykorzystywanie wody do celów przemysłowych. Wody słone to morza i oceany. Wody te zawierają dużo składników mineralnych, zwłaszcza soli kuchennej; są także środowiskiem życia zwierząt morskich i roślin. Woda słona nie nadaje się do spożycia przez człowieka. Oceany i morza są środowiskiem życia roślin i zwierząt słonowodnych. Nadmorskie okolice są natomiast doskonałym miejscem wypoczynku. Takie ogólne, ale bardzo konkretne informacje pozwolą dzieciom na zapoznanie się z tematem i dostrzeżenie znaczących różnic w obszarze „woda słodka – woda słona”. Każdy temat oczywiście można wzbogacać o szczegóły, należy jednak pamiętać, aby temat był cały czas atrakcyjny poznawczo i zachęcał do poszukiwań. Zawsze miejmy na uwadze wiek dzieci i ich stopień zainteresowania danym zagadnieniem. Uatrakcyjniajmy zajęcia różnorodnymi materiałami dydaktycznymi, zachęcajmy naszych „Małych odkrywców” do przynoszenia zdjęć, ilustracji, opowiadań lub albumów zgodnych z omawianą tematyką. Jeżeli istnieje taka możliwość, wzbogacajmy nasze zajęcia o wyjścia, wycieczki, spotkania z osobami, które posiadają bogatą wiedzę oraz doświadczenie zawodowe w omawianym temacie. 

„Nad wodą i w wodzie” – dla uzyskania kompletności naszych rozważań nadszedł czas na przekazanie „Małym ekologom” informacji o zwierzętach żyjących w wodzie i nad wodą. Ta grupa tematyczna jest wielowątkowa i bardzo szczegółowa. I od razu okazuje się, że to podział nie na dwie, lecz na trzy grupy zwierząt. Zwierzęta żyjące tylko w wodzie, zwierzęta wodno-lądowe oraz zwierzęta żyjące w pobliżu zbiorników wodnych. Zwierzęta wodne mogą przebywać tylko w wodzie. Zajmują strefę przybrzeżną, żyją w toni wodnej lub przy dnie. Pływają przy roślinach bądź żyją na nich. Ryby to zwierzęta wodne i mogą występować w każdej z wymienionych stref stawu czy jeziora. Do zwierząt żyjących w wodzie należą przykładowo: karp, szczupak, ukleja, rak, pijawka, larwy niektórych owadów. W wodzie znajdziemy także plankton – 
to drobne organizmy roślinne i zwierzęce, które swobodnie unoszą się w wodzie (rozwielitka). Owady, które mogą się nieruchomo unosić lub poruszać się w...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy