Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pedagogika, psychologia, organizacja

8 listopada 2017

NR 13 (Styczeń 2016)

Zdolności twórcze
Czyli sposób na niekonwencjonalne myślenie i działanie

0 25

Dziś, w gwałtownie zmieniającej się rzeczywistości, pełnej nowych wyzwań, technologii, problemów do rozwiązywania, kreatywność i zdolność myślenia nieszablonowego, wychodzącego poza zgromadzony zbiór przesłanek, wydaje się szczególnie istotna. Dodatkowo, ćwiczenia doskonalące zdolności twórcze są bardzo proste, w przeciwieństwie do np. silnie zdeterminowanej genetycznie inteligencji. Oczywiście, dzieci różnią się potencjałem w zakresie myślenia twórczego, jednak, dzięki treningowi, każdy może osiągnąć dobre lub bardzo dobre rezultaty.
 

Wartykule przybliżę zagadnienia związanie z ćwiczeniem zdolności twórczych (kreatywności) u przedszkolaków. Zdolności twórczych rozumianych szerzej, czyli nie jako umiejętność ładnego rysowania czy lepienia z plasteliny – ale zdolności twórczych pojmowanych jako sposób myślenia i działania. 

Myślenie twórcze jest nieliniowe, wielowątkowe, pozwalające oderwać się od konkretu i utartych schematów. Zaskakujące skojarzenia, ciekawość świata, otwartość na nowe problemy, zadania i podejmowanie niekonwencjonalnych prób ich rozwiązania to cechy osoby twórczej.

Dlaczego ćwiczenie zdolności twórczych jest ważne?

Już w połowie zeszłego wieku badacze P.W. Getzels i J.W. Jackson wykazali, że dzieci o wyższym poziomie intelektualnym i gorzej rozwiniętych zdolnościach twórczych uzyskują w szkole podobne wyniki, jak dzieci o niższej inteligencji i lepiej rozwiniętych zdolnościach twórczych. Co to oznacza? Zdolności twórcze są dobrym predystynatorem późniejszych osiągnięć szkolnych, pomagają też uzyskiwać lepsze wyniki dzieciom o przeciętnej inteligencji. Czyli – de facto – przyczyniają się do wyrównywania szans edukacyjnych. 

Od ponad piętnastu lat zajmuję się kreatywnością oraz prowadzę warsztaty uczące myślenia twórczego. Najmłodsze dzieci, z którymi pracowałam, miały niespełna trzy lata, najstarsze osoby osiągnęły wiek emerytalny. Zaręczam: u każdego po treningu da się zaobserwować przyrost kompetencji w tej dziedzinie.

Dlaczego grupa przedszkolna jest dobrym miejscem do ćwiczenia myślenia twórczego?

Po pierwsze – jest grupą. Aby ćwiczyć kreatywność, niezbędna jest przestrzeń społeczna, odpowiedź i wsparcie ze strony innych, interakcja. Zdolności twórcze kształtują się w toku współdziałania, wzajemnej wymiany myśli i pomysłów, korzystania z doświadczeń i pomysłów innych osób. Grupa zawsze potrafi wypracować więcej niż pojedyncza osoba. Każdy jej członek, ze swoimi pomysłami jest zasobem dla grupy. 
Po drugie – małe dzieci (do 10. r.ż.) są w najlepszym rozwojowo czasie do doskonalenia zdolności twórczych. Mózg jest wtedy bardzo plastyczny, tworzą się nowe połączenia między neuronami. Dzieci najczęściej z natury są pomysłowe, otwarte, chętne do ciekawych wyzwań. Nie mają jeszcze wewnętrznych krytyków, którzy mówią im „E, nie warto się starać”, „To się na pewno nie uda”. Wierzą, że wszystko jest możliwe, nie czują ograniczeń. Dodatkowo, zwykle dysponują bogatą wyobraźnią, a przedszkolaki – rozwojowo ciągle jeszcze posługują się myśleniem magicznym. 
Po trzecie – zajęcie z myślenia twórczego są dla dzieci (oraz, co nie mniej ważne, dla osób prowadzących) bardzo atrakcyjne. Niosą dużo pozytywnej energii, radości, każdy ma szansę odnieść sukces, ponieważ nie ma oceniania, ani dobrych i złych odpowiedzi.
Po czwarte – zawsze, w czasie zajęć z myślenia twórczego, ćwiczy się kompetencje społeczne, takie jak: 

  • czekanie na swoją kolej,
  • słuchanie,
  • powstrzymywanie się od komentarzy,
  • współpracę i współdziałanie. 

I na koniec – w toku mojej współpracy z różnymi środowiskami przekonałam się, że nauczyciele przedszkola oraz nauczyciele nauczania początkowego to dwie najbardziej kreatywne grupy zawodowe. Być może kreatywność wymusza specyfika zawodu, być może osoby kreatywne wybierają taką ścieżkę zawodową – tego nie wiem. Wiem jednak, że szkoda marnować potencjał twórczy drzemiący w nauczycielach. A więc – do dzieła!

Myślenie twórcze w praktyce

Przedstawię kilka ćwiczeń do wykorzystania, ale ten tekst przede wszystkim ma umożliwić nauczycielowi samodzielne skonstruowanie scenariusza zajęć. Nie da się prowadzić zajęć z myślenia twórczego bez korzystania z własnych zasobów kreatywności!

Zasady

Ćwiczenie myślenia twórczego odbywa się codziennie, w każdej placówce, w czasie realizowania programu dydaktycznego czy swobodnej zabawy. Za każdym razem, kiedy zachęca się dzieci do eksperymentowania z wyobraźnią, wymyślania czegoś nowego, ćwiczy się myślenie twórcze. Tym niemniej zawsze zachęcam nauczycieli, aby wygospodarowali oddzielny czas,...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy