Dołącz do czytelników
Brak wyników

Okiem specjalisty , Otwarty dostęp

31 maja 2022

NR 77 (Czerwiec 2022)

Woda wokół nas

Do tej pory, mówiąc o zdrowym odżywianiu dzieci, zwracaliśmy uwagę przede wszystkim na to, jakie produkty dzieci spożywają na co dzień. Na podstawie Piramidy Zdrowego Stylu Życia nie możemy jednak zapominać o prawidłowym nawodnieniu, o świadomym wyborze napojów, o ich dobrym składzie i kształtowaniu właściwych nawyków, takich jak m.in. systematyczne picie wody. Dorosły człowiek może przeżyć bez jedzenia ponad miesiąc, ale bez wody (zależnie od tempa jej utraty) czas ten skraca się do maksymalnie kilku dni. Zapotrzebowanie na wodę zaraz po zapotrzebowaniu na tlen to warunek naszego życia. Dlatego, aby żyć, musimy pić!

Dzieci w wieku 4–6 lat powinny wypijać w ciągu dnia średnio 1,5 litra wody. Wydaje się, że to dużo w stosunku do zaleceń dla osoby dorosłej, natomiast wysoki poziom zawartości wody w organizmie dziecka (ok. 75%) wpływa równocześnie na jego większe zapotrzebowanie i tym samym może wpłynąć zarówno korzystnie, jak i negatywnie na zachowanie dziecka. Niedostateczne spożycie płynów prowadzi do odwodnienia, którego skutkiem są zaburzenia w pracy całego organizmu. U dzieci skutki odwodnienia mogą się pojawić bardzo szybko. Pierwsze objawy to uczucie zmęczenia, rozdrażnienie, bóle i zawroty głowy, ogólne osłabienie, przegrzanie ciała. 

POLECAMY

Pić trzeba regularnie, ponieważ nasz organizm nie potrafi magazynować wody na zapas. W codziennej praktyce w pracy z dziećmi należy o tym pamiętać, nie tylko dodatkowo podając płyny w okresie cieplejszych dni. Gdy obserwujemy u dzieci niepokój, słabszy nastrój, zwróćmy uwagę, kiedy i ile piły wody. 

Co piją dzieci?

Źródłem wody dla człowieka są nie tylko płyny, ale też produkty żywnościowe. Zawartość wody zależy od ich rodzaju, np. warzywa czy owoce zawierają nawet 95% wody, a pieczywo pszenno-żytnie – ok. 35%. Niestety, często, gdy mówię o napojach, dostrzegam, że dzieci i rodzice promują picie słodkich napojów, kolorowych wód smakowych, sugerując się reklamą. Tymczasem jakość wyrobów do picia jest bardzo różna. Nawet sok naturalny 100% nie powinien stanowić zamiennika dla wody, a jedynie być porcją owoców podawaną w zastępstwie świeżych owoców np. w okresie zimowym. Najlepiej również w formie rozcieńczonej w wodzie. 

Zwróćmy uwagę, że małe, 200-mililitrowe opakowanie tzw. soczku owocowego 100%, z rurką, zawiera aż cztery łyżeczki cukru! Mimo że to cukier naturalny, to jednak taki soczek u dziecka w wieku przedszkolnym, szczególnie gdy zostanie wypity przed posiłkiem, skutecznie obniży chęć zjedzenia przez malca posiłku podstawowego. Popularna wśród dzieci woda smakowa w butelce o pojemności 500 ml zawiera w swoim składzie aż pięć łyżeczek cukru!

Jak w takim razie wspierać świadomość dzieci dotyczącą znaczenia wody w naszym życiu? Jak kształtować zdrowy nawyk codziennego sięgania po wodę zamiast po inne wysokosłodzone napoje? Poniżej propozycje ćwiczeń i zabaw do wykorzystania z grupą przedszkolną. 

KONSPEKT ZAJĘĆ

Temat zajęć: Nie ma życia bez wody – zabawy z wodą
Cele ogólne
  • zdobycie wiedzy na temat znaczenia wody dla życia ludzi, zwierząt i roślin,
  • rozumienie wpływu wody na zdrowie
Cele szczegółowe
  • poznanie właściwości wody,
  • podniesienie poziomu wiedzy dzieci o pochodzeniu i występowaniu wody,
  • uzmysłowienie dzieciom znaczenia wody dla ludzi, roślin i zwierząt,
  • poznanie sposobów wykorzystania wody w codziennym życiu,
  • zwiększenie świadomości o potrzebie regularnego picia wody,
  • kształtowanie zdrowych nawyków żywieniowych, w tym picia wody,
  • zwiększenie świadomości konsumenckiej dotyczącej wyboru zdrowych napojów w sklepie, 
  • poznanie zasad zdrowego odżywiania

 

Uwaga do realizacji

W dniu, w którym będzie omawiany scenariusz zajęć, warto zaproponować dzieciom, aby ubrały się w kolorze niebieskim. 

Wstęp do zajęć 

1. Nauczyciel rozpoczyna zajęcia od wprowadzenia dzieci do omawianych zagadnień. 

  • Nauczyciel prosi dzieci, aby zastanowiły się, co jest tematem dzisiejszych zajęć. [woda, napoje]
  • Dzieci rozpoznają temat po zagadkach: 
  • Służy do picia, służy do mycia, bez niej na Ziemi nie byłoby życia. [WODA]
  • Może mieć wiśniowy, malinowy smak. Kiedy go odwrócisz, to pofrunie ptak. [SOK]
  • Zasuszone listki, a smakują wszystkim. W imbryku je zaparzamy i napój z nich smaczny mamy. [HERBATA]
  • Czy kwaśne, czy słodkie, to zawsze jest białe, pijcie je co dzień, bo jest doskonałe. [MLEKO]
  • Płynem życia nazywana, pij ją od samego rana. Zamiast napojów niezdrowych – radę tę wbij dziś do głowy! [WODA]
  • Latem w niej pływamy, zimą po niej się ślizgamy. [WODA]
  • Wartko płynie w lecie, a twardnieje w zimie. Kiedy kran odkręcisz, to rurami płynie. [WODA]
  • Mieszkam wysoko na niebie, ale na Ziemi, tam w dole, gdy tylko mnie zobaczą, chwytają za parasole. [CHMURA]
  • Zimny, biały, z nieba leci, bardzo go lubicie, dzieci. A gdy słońce mocniej grzeje, to się woda z niego leje. [ŚNIEG]

2. Porozmawiajmy o… wodzie!

Nauczyciel pyta, czy wszyscy domyślają się, o czym będą dzisiejsze zajęcia.

Tematem dzisiejszych zajęć będzie woda, ale z uwagi na okres wiosenny i wysokie temperatury zastanowimy się również, dlaczego szczególnie w ciepłe dni woda jest tak ważna dla naszego organizmu, dla roślin, dla zwierząt, i dlaczego powinniśmy zadbać o ilość wody w przyrodzie (starsze grupy przedszkolne).

3."Woda do picia, woda do mycia, bez niej na świecie nie byłoby życia”.

Nauczyciel rozpoczyna zajęcia od przybliżenia roli wody dla żywych organizmów.

Michał Jankowiak
Woda, czyli wszystko zaczyna się 
w chmurach

Mała chmurka zapłakała,
Kropelkami świat zalała,
Zasiliła rzeki w wodę,
Ożywiła nam przyrodę.

Dzięki wodzie wszystko żyje,
Każdy ją na świecie pije,
Mały kwiatek, wielkie drzewo,
Które pnie się aż pod niebo.
Wodę piją także dzieci,
Taką, co ze źródła leci,
Bo by rosnąć, aby żyć,
Trzeba czystą wodę pić.

Agata Dziechciarczyk 
Woda

Woda – to bardzo cenna ciecz
Z niej człowiek zbudowany jest
Zwierzętom, roślinom bardzo potrzebna
Do życia ludziom po prostu niezbędna
 
Bez niej nie byłoby życia na Ziemi
Dlatego wodę co dzień pijemy
Wodą myjemy się dokładnie
By poczuć się świeżo i pachnieć ładnie
 
Woda gasi pragnienie tym, co na upale
Bez niej mama zupy nie nastawi wcale
W wodzie możesz pływać jak srebrzysta ryba
Do kąpieli w wannie także ci się przyda

Kwiaty nią podlejesz i ogród warzywny
By był urodzajny oraz bardziej żyzny
Napoisz zwierzęta, gdy mają pragnienie
I schłodzisz ich skórę, gdy świecą promienie
 
Woda gasi pożar w domu, sadzie, lesie
Gdy ogień po wszystkim dokoła się niesie
Jest potrzebna także w pracach różnych wielu
Na budowie, w przemyśle, drogi przyjacielu
 
Lecz tak jak potrzebna woda jest dla wszystkich
Może się okazać zagrożeniem bliskim
Gdy jest jej za dużo, też niedobrze przecież
I na pewno z wiadomości dobrze o tym wiecie
 
Może być ogromną falą jak tsunami
Co zabiera wszystko, pogrąża w otchłani
Wirem groźnym w rzece lub na morzu sztormem
Gdy wiatr targa wodą, fale są ogromne
 
Gdy za dużo pada deszczu na ulice
Ulewny deszcz z nieba zalewa piwnice
Woda, żywioł z nieba, w ilości zebrana
Wychodzi za brzegi i jest rozlewana
Rozmywa stoki, osuwa domy
Zabiera ludzi i samochody
Porywa z prądem i ławki, drzewa
Gdy deszcz za długo leje z nieba
 
Czasem, gdy zimno, zamienia się w lód
I kostki lodu padają na bruk
Niszczą auta, kwiaty i drzewa
Gradu na głowy nam nie potrzeba
 
Gdy pływasz w wodzie, też bywa zdradliwa
Wystarczy jedna nieuwagi chwila
Więc choć wodę lubisz i jest nam potrzebna
Trzeba z nią uważać – 
to rzecz bardzo pewna
 

Nauczyciel inicjuje rozmowę na temat wody:

  • Do czego potrzebna jest na świecie woda?
  • Do czego ludzie potrzebują wody?
  • Gdzie możemy znaleźć wodę?
  • Skąd ludzie mają wodę?

Wnioski: woda potrzebna jest do życia. Bez wody nie byłoby roślin, zwierząt, ludzi. Woda jest bardzo potrzebna człowiekowi w codziennym życiu.

4. Rozmowa wprowadzająca do tematu wody na świecie i jej znaczenia dla organizmu.

Pomocne przedmioty: globus i mapy świata. Kolor niebieski oznacza wodę, kolor zielony – lądy.

Nauczyciel pyta dzieci:

Dlaczego mamy oszczędzać wodę, skoro na Ziemi jest jej tak dużo? 

Wyjaśnienie: Niestety, większość wody na Ziemi to woda słona, a tylko 3% to woda słodka, której używamy w codziennym życiu i z której korzystają zwierzęta. Wykorzystują ją również rolnicy do nawadniania pól oraz przemysł do produkcji. Woda słodka na powierzchni lądów występuje więc w niedostatecznej ilości. W 68% zmagazynowana jest w lodach i lodowcach. Pozostałe 30% wód słodkich znajduje się pod ziemią. Jedynie 1% zasobów wodnych świata to woda pitna. 

Jak sądzicie, dlaczego woda jest dla nas taka ważna?

Wyjaśnienie: Woda jest bardzo ważnym składnikiem naszego organizmu, stanowi aż 60–70% masy ciała człowieka. Zawartość wody w organizmie zmienia się wraz z wiekiem. Przeciętnie ciało dorosłego człowieka składa się w 60% z wody. U dzieci zawartość wody jest większa niż u dorosłych – u noworodków zawartość wody sięga prawie 90%, potem zmniejsza się wraz z wiekiem dziecka i wynosi ok. 75%.

Nasz mózg w 90% również stanowi woda. W chwili stresu lub intensywnej pracy umysłowej gwałtownie wzrasta zapotrzebowanie organizmu na wodę, nawodnienie decyduje o szybkości i sprawności myślenia. Ważne jest, aby dzieci miały dostęp do wody. Dzieci piją mało, ale za to często.

5. Czy istnieje życie bez wody?
Wybór i grupowanie obrazków, które przedstawiają kogoś (lub coś), komu do życia potrzebna jest woda (ludzie, zwierzęta, rośliny). Uzasadnienie wyboru. Przykładowo:

  • ludziom – do picia, gotowania, prania, sprzątania, mycia zębów, do spłukiwania toalety,
  • do gaszenia pożaru,
  • zwierzętom – do picia, kąpania, pływania,
  • roślinom – do podlewania, do wzrostu kwiatów, drzew.

Nauczyciel zwraca się do dzieci: Skoro potrzebujemy tak dużo wody do różnych czynności, zastanówmy się, w jaki sposób możemy ją oszczędzać.

Dzieci wspólnie szukają propozycji takich zachowań. Nauczyciel wspiera podpowiedzią na bazie codziennych czynności. Przykładowo:

  • kąpiel pod prysznicem zamiast w wannie,
  • dokręcanie kranów,
  • mycie naczyń w zmywarce, a nie pod bieżącą wodą,
  • naprawianie uszczelek, dbanie o to, by woda nie kapała,
  • dbanie o czystość rzek.

6. Zabawa słuchowa – „Odgłosy wody”.

Rozpoznawanie odgłosów z nagrań, m.in. potok, burza, ulewa, deszcz, prysznic, woda z kranu.

7. Zabawa ruchowo-naśladowcza. 

Dzieci poruszają się w rytmie wystukiwanym przez nauczyciela na tamburynie. Podczas przerwy w grze wykonują polecenia nauczyciela – naśladują pływanie w wodzie, opryskiwanie się wodą, picie wody, podlewanie kwiatków, skaczące żabki w wodzie.

8.Woda w różnych stanach skupienia.

Nauczyciel przedstawia dzieciom różne ilustracje związane z tematem wody. Prosi dzieci o wskazanie obrazków, na których występuje woda. Ustalanie roli przedmiotów i zjawisk. Przykładowo: burza, lód, mgła, owoce, warzywa, jezioro, kran, czajnik z gotującą się wodą. 

9.Zabawa plastyczna rozwijająca wyobraźnię – Wodne stworki

Każde dziecko otrzymuje kartkę papieru i kapie na nią kilkoma kroplami niebieskiej farby rozrobionej w dużej ilości wody. Następnie rozdmuchuje krople za pomocą słomki do napojów, tworząc fantazyjne kleksy. Po wyschnięciu dzieci dorysowują swoim stworkom flamastrami różne elementy (oczy, uszy, łapki itp.). Następnie umieszczają swoje prace na wystawie i kolejno je omawiają.

Młodsze dzieci otrzymują karteczki z konturem kropli wody, kolorują ją i ozdabiają. 

10. Woda w owocach i warzywach.

Nauczyciel pyta dzieci, jak się czują, gdy piją za mało wody.    

Wyjaśnienie: Zmęczone, senne, rozdrażnione.

Nauczyciel podkreśla, jak wiele jest owoców i warzyw składających się w przeważającej ilości z wody. Włączając je do swojego codziennego menu, sprawiamy, że zawarta w nich woda wraz z innymi składnikami odżywczymi szybko trafi dokładnie tam, gdzie nasze...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy