Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Psychologia dla nauczyciela

20 listopada 2018

NR 41 (Listopad 2018)

Chcę! Mogę! Potrafię! - samodzielność przedszkolaka

0 175

Przedszkole to miejsce, w którym nauka towarzyszy zabawie na każdym kroku. Dzieci rozwijają swoje umiejętności, nabywają nowe kompetencje, zdobywają wiedzę i czerpią olbrzymią radość z zalążków samodzielności. 
Samodzielność to coś więcej niż jedynie kolejny proces rozwojowy. Odpowiednio rozwinięta, poparta wsparciem dorosłych oraz stymulowana rozmaitymi szansami na jej „doświadczenie i przećwiczenie” staje się istotnym zasobem osobistym, który później wpływa na poczucie własnej wartości, poczucie własnej skuteczności oraz motywację. 

Samodzielność to zasób osobisty, który może być „prawdziwym skarbem” w przyszłości i który, jak to skarb, warto odszukać, dbać o niego i pielęgnować. Pojawia się jednak pytanie: czy zawsze wiemy jak?

Samodzielnośc to wybór?

Wspieranie samodzielności dziecka jest bardzo ważne. To zadanie jednak nie tylko jest istotne, ale też niekiedy staje się wręcz wyzwaniem i dla dziecka, i… dla jego otoczenia. Spowodowane jest to faktem, że z jednej strony dziecko pragnie jak najszybciej opanować wykonywanie kolejnych czynności i naturalnie dąży do poczucia niezależności. Popularne zwroty znane każdemu wychowawcy i opiekunowi, które świadczą o tego typu zachowaniu, to: „Ja sam!”, „Daj mi to zrobić”, „Ja wiem jak…”. Z drugiej strony początkowe próby samodzielnego wykonywania zadań często kończą się fiaskiem, które objawia się m.in. złością i rozdrażnieniem młodego człowieka oraz przykładowymi komunikatami: „O nie, znowu!”, „Nie mogę!”, „Już nie chcę”, „Ja nie umiem tego i nigdy nie będę umieć”. Odczuwanie irytacji czy frustracji z powodu nieudanych prób jest zachowaniem, które nierzadko pojawia się w przedszkolnych murach. Jest to związane z wiekiem rozwojowym dziecka, niemniej dorosły widząc kolejne niepowodzenia w wykonaniu czynności czy też słysząc rozdrażnienie w głosie dziecka, może m.in. mieć poczucie, że należy mu pomóc w jej wykonaniu lub też refleksję, że może jeszcze za wcześnie, aby opanował on dane zachowanie. O ile faktycznie opanowywanie konkretnych umiejętności przychodzi w różnych okresach rozwojowych i jest uwarunkowane także indywidualnymi czynnikami, o tyle dążące do niego, samodzielne próby dziecka mogą wystąpić znacznie wcześniej i na ich podejmowanie, jeśli tylko wynikają z potrzeby samego dziecka, NIGDY NIE JEST ZA WCZEŚNIE. 

Pierwsze podejmowane próby samodzielności pośród najmłodszych są bardzo ważne. Czemu więc piszę, że samodzielność to wybór, skoro jest ona przejawem rozwoju? 

To dość „przewrotne” hasło jest spowodowane tym, że zanim dziecko rozwinie wszystkie odpowiednie dla jego wieku samodzielne umiejętności, to potrzebuje wsparcia dorosłych, a konkretnie szans na rozwój i przećwiczenie swoich pierwszych i kolejnych samodzielnych prób. Samodzielność staje się więc niekiedy wyborem, przed jakim mogą czuć się postawieni nie tyle same dzieci, co dorośli… Pojawia się pytanie: Jak interpretujemy przejawy samodzielnościwśród najmłodszych?

Samodzielność – od swobody wykonania do wyręczania

To, co pomaga podjąć zachowanie, które będzie wspierać i rozwijać samodzielność wśród najmłodszych, to m.in. refleksja nad samym tym procesem. Powszechnie uważa się, że tak jak pierwszy człon wyrazu, samodzielność to forma wykonania danego zadania całkowicie przez dziecko. Tymczasem samodzielność to autonomia, możliwość podjęcia prób, ale z równoczesną możliwością poproszenia o wsparcie i pomoc. Samodzielność daje dziecku szansę na przejęcie inicjatywy, podjęcie działania oraz wykorzystanie odpowiedniego dla niego czasu na jego wykonanie przy równoczesnej możliwości i umiejętności poproszenia o pomoc. W ten sposób samodzielność to także forma zachowania, która opiera się na możliwości zarówno poproszenia o wsparcie, jak i jego odpowiedniego przyjmowania. 

 

PAMIĘTAJ!

Aby dzieci dobrze radziły sobie z wykonywaniem samodzielnych czynności, muszą rozwinąć motorykę oraz koordynację wzrokowo-ruchowo-słuchowo- -przestrzenną. Jeśli zachowanie dziecka w rozwijaniu tych umiejętności budzi Twój niepokój lub zaobserwowałaś pewne nieprawidłowości, warto zasięgnąć opinii specjalisty i np. opracować indywidualne ćwiczenia wspierające.


Dlaczego wyręc

...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy