Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

28 maja 2018

NR 36 (Kwiecień 2018)

Przedszkolak czyta liniaturę

0 59

Przygotowanie do nauki pisania, oprócz ćwiczeń związanych z usprawnianiem małej motoryki, dotyczy także procesu przygotowania do samego widzenia, rozumienia i czytania liniatury, zanim dziecko napisze pierwsze znaki czy litery. Jest to bardzo ważne, ponieważ pomaga realizować sam proces nauki pisania jako aktywność opartą na twórczości i samodzielnym budowaniu zapisu liter, a nie odtwarzaniu ich po wzorze czy śladzie.

Nauka pisania rozpoczyna się w przedszkolu od pierwszych prób rysowania, malowania oraz każdej aktywności plastycznej czy technicznej. Usprawnianie motoryki małej jest procesem długofalowym, bardzo złożonym, któremu poświęcamy dużo czasu. Oczywiście, nie pomijamy także aktywności związanych z samoobsługą czy manipulacją obiektami w zabawach konstrukcyjnych. Gdy dzieci są sprawne na tyle, że potrafią trzymać kredkę, ołówek czy długopis stosownym chwytem, umieją kreślić różnorodne linie i znaki na białej, gładkiej kartce papieru, przychodzi czas na wpisanie znaków w przestrzeń liniatury, co najczęściej okazuje się pierwszym bardzo trudnym zadaniem. Zadanie to jest dlatego trudne, że nagle pewna swoboda ruchów dziecka zostaje ograniczona, a samo działanie zmieścić się musi w określonym polu spostrzeżeniowym, co wymaga samodzielnego jego wyznaczenia. Zatem czytanie liniatury powinno posłużyć do zdobycia umiejętności wyznaczania pola spostrzeżeniowego na kartce z liniaturą oraz określaniu rodzaju linii i ich położenia względem siebie.

Pierwszy krok. Zabawy z linią1

W systemie Edukacja przez ruch wprowadzamy dzieci w zagadnienie czytania liniatury, pracując w oparciu o proste ćwiczenia grafomotoryczne wykonywane przy muzyce – przy czym można je wykonywać na większej płaszczyźnie, 
angażując w ruch także motorykę dużą. Uczestnicy zabawy sami wyznaczają sobie linie do czytania, określając ich rodzaj: linia gruba oraz linia cienka.

Przykład

Dzieci chodzą w rytm muzyki wokół stołu, do którego przylepiony jest duży arkusz papieru. Przy pomocy krawędzi zagiętej małej kartki i kredki kreślą na nim grube linie.
Pomiędzy zaznaczonymi przez dzieci liniami podczas kolejnego spaceru (w rytm muzyki) uczestnicy zabawy wykreślają drugą linię – tym razem cienką. Ważnym aspektem drugiej części zabawy jest fakt użycia kolejnego pojęcia matematycznego „cienka i pomiędzy”. Kreślenie linii utrwala przytoczone pojęcie w sposób praktyczny, co jest generalną funkcją zaproponowanych zabaw.

Gotowe linie stają się obiektami do czytania i zagospodarowania, a do realizacji tych procesów nauczyciel może wykorzystać różne techniki plastyczne, warto wybrać się z dziećmi na spacer z muzyką, która tym razem może być bardziej rytmiczna i skoczna. Raz na grubej, raz na cienkiej linii (przy ich końcach) dzieci umieszczają kółka – większe i mniejsze. Tak powstaje karta pracy – zabawy, nazwanej przez dzieci Rozsypane szpilki.

Obrazek 1. Karta pracy – zabawy: linia gruba

 

Obrazek 2. Karta pracy – zabawy: linia cienka i gruba

Drugi krok. Zabawy z liniaturą poza zeszytem

Ważnym elementem systemu jest konstrukcyjne zbudowanie w oparciu o składanie papieru pierwszej liniatury, która przedstawia rzeczywiste trzy linie zeszytu (kolejno: jedną cienką i dwie grube. Ta papierowa składanka z klasycznej kartki A4 szybko zamienia się w kartę pracy – zabawy, którą można wykorzystać na różne sposoby. W przedszkolu dzieci wykonują na niej i z niej obrazki, nazywając i osadzając konkretne ich elementy na stosownych liniach. Wszystkie wykonywane przez dzieci czynności w praktyce utrwalają wiedzę dziecka o układzie trzech linii w zeszycie. Aby wykonać obrazek na konstrukcyjnej karcie pracy – zabawy, prezentującej liniaturę, wykorzystujemy klasyczne ćwiczenia grafomotoryczne rytmiczne z muzyką lub ćwiczenia graficzne o charakterze matematycznym. Według zasad dydaktycznych ERP zawsze w zabawie przychodzi taki czas, iż karta pracy – zabawy ulega przekształceniu, aby nadać jej w praktyce nowe, odkryte przez dzieci znaczenie. Konstrukcyjna karta pracy – zabawy po przekształceniu także przedstawia układ, ale już węższej liniatury.

Dlaczego taka zabawa?

Oswajanie dzieci z liniaturą jest potrzebnym elementem przygotowania do nauki pisania, aby proces ten od samego początku wiązał się z samodzielną aktywnością twórczą, a nie jedynie z odtwarzaniem znaków czy liter po śladach otrzymanego wzoru. Dziecko, tworząc linie i wykonując na nich ćwiczenia, najczęściej wykorzystujące pojęcia matematyczne dotyczące relacji pomiędzy obiektami wpisywanymi w linie (przy liniach grubych, na linii cienkiej, dosuń do linii grubej, kropka na linii cienkiej), uczy się tych relacji, tworzy odniesienia, zapamiętuje funkcje linii i znaków, czyta obraz. Zabawa taka prowadzi do rozumienia znaczenia samej liniatury jako narzędzia, którym dziecko będzie się posługiwało w procesie tworzenia i formowania własnego pisma. Przyzwyczailiśmy się, iż proces przygotowawczy do pisania, realizowany w przedszkolach, opiera się na gotowych materiałach produkowanych przez wydawnictwa. Materiały w postaci kart pracy zawierają przede wszystkim ćwiczenia pisania po śladzie różnorodnych znaków większych lub mniejszych, wpisanych j...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy