Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa

17 listopada 2017

NR 24 (Luty 2017)

Bardzo ważna sprawa, aby umieć czytać i pisać!

0 308

W bieżącym numerze prezentujemy kształcenie umiejętności opisanej w czternastym obszarze działalności edukacyjnej przedszkola, określonej w podstawie programowej wychowania przedszkolnego, jako: Tworzenie warunków do doświadczeń językowych i komunikacyjnych w zakresie reprezentatywnej i komunikatywnej funkcji języka (ze szczególnym uwzględnieniem nabywania umiejętności czytania). Propozycja kształcenia umiejętności: dziecko rozumie znaczenie umiejętności czytania i pisania.
 

Stymulowanie motywacji dziecka do samodzielnego czytania i pisania to długotrwały i powolny proces, który rozpoczyna się z chwilą zetknięcia się dziecka ze słowem pisanym. Kształtowanie tej motywacji powinno być punktem wyjścia w nauce czytania i pisania przedszkolaków i przybierać różne formy w zależności od potrzeb i oczekiwań maluchów. Niezbędnym elementem tego procesu jest uświadomienie sobie przez dzieci wartości tych umiejętności. Przedszkolak, który zrozumie znaczenie umiejętności czytania i pisania oraz tego, co można dzięki nim osiągnąć, będzie pozytywnie zmotywowany do uczenia się tych skomplikowanych umiejętności. Rola nauczyciela polega na kształtowaniu ogólnego i pozytywnego nastawienia dziecka wobec własnej aktywności, wobec siebie samego i poznawanej rzeczywistości. W im większym stopniu będzie to nastawienie na samodzielne poznawanie, odkrywanie, badanie, poszukiwanie, rozwiązywanie trudności, tym lepsze będą warunki do odkrycia wartości czytania i pisania jako narzędzi poznawania świata i stawania się niezależnymi w tej przygodzie odkrywania wiedzy.

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności trzylatka

Czy trzylatek rozumie znaczenie umiejętności czytania i pisania? Trudno zaprzeczyć, gdy obserwujemy, jak „czyta” książki. Robi to po swojemu, opowiadając treść, którą wcześniej usłyszało, albo po prostu mówiąc o tym, co widzi na ilustracjach. Już samo zainteresowanie książką można wykorzystać do umiejętnego kierowania długotrwałym procesem nabywania złożonych umiejętności, jakimi są czytanie i pisanie. Uświadamianie wartości tych umiejętności, przy różnych okazjach odczytywania, zapisywania informacji, to wstęp, aby rozbudzać zainteresowanie zarówno słowem drukowanym, jak i pisanym. Okazji w przedszkolu jest niemało i powinny one mieć charakter naturalny, spontaniczny. Pokazujemy dzieciom napisy oznakowujące pomieszczenia przedszkolne, imiona dzieci, którymi oznaczone są ich indywidualne szafki w szatni, wieszaki na ręczniki, czytamy jadłospis, ogłoszenia dotyczące imprez i uroczystości... Na spacerach czytamy szyldy, reklamy… Jednocześnie zachęcamy rodziców, aby robili dokładnie to samo przy różnych okazjach.

Rozwijanie umiejętności w praktyce 
Scenariusz dla dzieci trzyletnich

Temat zajęć: Zima w książkach

Cele zajęć: 
Dziecko:

  • rozumie znaczenie umiejętności czytania i pisania, 
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zadaniach,
  • aktywnie uczestniczy w rozmowach zespołowych,
  • nabywa umiejętność globalnego czytania swojego imienia.

Metody:

  • czynne: udział w zabawie ruchowej ze śpiewem, kolorowanie,
  • oglądowe: oglądanie wystawy książek, 
  • słowne: słuchanie treści utworu literackiego, uczestniczenie w rozmowie na temat określony.

Środki i pomoce dydaktyczne: ekspozycja książek o zimie, wyrazy – imiona do globalnego czytania, kontury wyrazów – imion dzieci, kredki, nagranie piosenki Zima, zima.

Sytuacja wyjściowa: Często zdarza się w najstarszych grupach przedszkolnych, że uczęszczają do nich dzieci, które umieją czytać. Zwłaszcza w tym roku szkolnym, w związku z pozostaniem dzieci sześcioletnich w przedszkolach, pomimo osiągnięcia przez nie gotowości szkolnej, jest to zjawisko wcale nierzadkie (na podstawie opinii nauczycieli przedszkoli pracujących w najstarszych grupach). Może warto wykorzystać umiejętności sześciolatków do zorganizowania wspólnych działań, których uczestnikami będą ich najmłodsi koledzy? Chodzi o zajęcia związane z rozwijaniem zainteresowania książką, umiejętności czytania. Spróbujmy!

Forma pracy: grupowa.

Przebieg zajęć:

  • Zaproszenie maluchów na wystawę książek  o zimie zorganizowanej przez najstarszych przedszkolaków.
  • Oglądanie ekspozycji książek u starszaków. 
  • Słuchanie wiersza Tadeusza Kubiaka Zima, przeczytanego przez starszego kolegę.
  • Zabawa w parach ze starszakami przy piosence Zima, zima – dzieci w parach (maluch ze starszakiem) tworzą zaprzęgi i poruszają się po całej sali w rytm odtwarzanej muzyki. 
  • Po powrocie do sali dzielenie się wrażeniami z wizyty u starszych kolegów; uwypuklenie przez nauczycielkę sytuacji przeczytania utworu przez starszaka, tego, że umie czytać i nie musi nikogo prosić o przeczytanie czegokolwiek, bo potrafi sam to zrobić.
  • Zaproponowanie dzieciom nauki czytania. Nauczycielka pokazuje każdemu maluchowi obraz jego imienia, który zostanie umocowany na krzesełku i indywidualnej szufladzie w sali. 
  • Kolorowanie konturu wyrazu stanowiącego imię dziecka.


Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności czterolatka 

A czy czterolatki rozumieją znaczenie umiejętności czytania i pisania? Spora ich część pyta, co jest napisane, prosi o odczytanie danego słowa czy zdania. Jeśli będziemy podkreślać, jak ważna jest to umiejętność, jak wiele ułatwia w życiu, to z pewnością zainteresowanie jej nabywaniem będzie wzrastać pomimo tak młodego wieku. Z praktyki wiemy, jak wiele dzieci kończących edukacją przedszkolną nie tylko ma rozwinięte umiejętności do czytania i pisania, ale po prostu czyta, kreśli litery, podpisuje wyrazami np. swoje rysunki. Oczywiście, niezmiernie wiele zależy od środowiska, w jakim dziecko się wychowuje, od jego zaangażowania w stymulowanie rozwoju malucha. Jeśli do tego dojdzie oddziaływanie przedszkola, to i tę umiejętność, opisaną w podstawie programowej wychowania przedszkolnego, będzie można rozwinąć.

Rozwijanie umiejętności w praktyce 
Scenariusz dla dzieci czteroletnich

Temat zajęć: Kto przeczyta list?

Cele zajęć: 
Dziecko:

  • rozumie znaczenie umiejętności czytania i pisania, 
  • potrafi znaleźć rozwiązanie dla zaistniałego problemu,
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zadaniach,
  • aktywnie uczestniczy w rozmowach zespołowych,
  • poznaje elementy życia dzieci żyjących w innych strefach klimatycznych,
  • rozumie zasadę nie czytania cudzych listów.

Metody:

  • czynne: udział w zabawie ruchowej ze śpiewem i w zabawie plastycznej,
  • oglądowe: oglądanie prezentacji multimedialnej, 
  • słowne: słuchanie treści listu otrzymanego i odpowiedzi na jego treść, uczestniczenie w rozmowie na temat określony, określanie rozwiązania zaistniałego problemu.

Środki i pomoce dydaktyczne: koperta z listem zaadresowana do dzieci z grupy I, prezentacja multimedialna o życiu Eskimosów, laptop, arkusze niebieskiego papieru, biała farba (inne kolory także), pędzle, pojemniki na wodę, szmatki, fartuszki, koperta, nagranie piosenki Eskimosek.

Formy pracy: grupowa.

Przebieg zajęć:

  • Nauczycielka eksponuje list, którego adresatem są dzieci z grupy I, a nadawcą – mały Eskimosek Nanuk.
  • Obejrzenie prezentacji multimedialnej na laptopie – krótkiego filmu o życiu Eskimosów.
  • Przekazanie listu dzieciom. Nauczycielka informuje, że: skoro list jest do dzieci, to przekazuje go im, bo nie czyta się cudzych listów.
  • Rozmowa na temat sytuacji, jaka zaistniała; poszukiwanie rozwiązania: Co zrobić z otrzymanym listem?
  • Odczytanie treści listu przez nauczycielkę: dzieci zapewne znajdą takie rozwiązanie i przekażą list nauczycielce, która potrafi odczytać jego treść. 
  • Ustalenie, o co prosi nadawca listu (mały Eskimosek Nanuk) – udzielenie odpowiedzi na podany temat (np. czy spadł śnieg, czy dzieci jeżdżą na sankach, jakie inne zimowe zabawy urządzają itp.) i kto zredaguje odpowiedź na jego list: Pani napisze list do Eskimoska (taka jest oczekiwana odpowiedź od dzieci).
  • Zabawa ruchowa przy piosence Eskimosek.
  • Malowanie białą farbą na niebieskim arkuszu Zimowej ilustracji (np. bałwana, gwiazdek śniegowych…).
  • Odczytanie listu napisanego przez nauczycielkę do Eskimoska. Rozmowa na temat jego treści – akceptacja dzieci. 
  • Swobodne wypowiedzi dzieci na temat: Dlaczego warto umieć czytać i pisać?
  • Oglądanie ekspozycji książek w kąciku książki na temat życia w zimnej strefie klimatycznej. Wybór jednej książeczki do przeczytania prze nauczycielkę.

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności pięciolatka

Wiek przedszkolny, a szczególnie piąty rok życia jest określany w psychologii jako okres pytań. Pozytywne nastawienie do książki, zainteresowanie słowem drukowanym, ukształtowane w młodszych grupach przedszkolnych, będzie procentować pozytywną motywacją do poznawania tajników czytania i pisania, która u pięciolatka będzie się objawiać próbami samodzielnych poszukiwań źródeł wiedzy, zadawaniem pytań otoczeniu oraz staraniami zgłębiania tajemnic języka pisanego. Proces ten wspomoże udział w ciekawych lekcjach bibliotecznych, codzienne sesje czytelnicze (np. „Czytanie na dywanie”), kąciki czytelnicze, popularne akcje typu „Cała Polska czyta dzieciom”. Codzienny kontakt ze słowem pisanym oraz walory estetyczne i poznawcze książek przybliżą pięciolatkowi wartości, których nośnikiem jest słowo pisane, a tym samym
przyczynią się do zrozumienia znaczenia tych ważnych w edukacji umiejętności.

Rozwijanie umiejętności w praktyce
Scenariusz dla dzieci pięcioletnich

Temat zajęć: Po co są książki?

Cele zajęć:
Dziecko:

  • interesuje się czytaniem, zna jego wartość,
  • z uwagą słucha utworów literackich czytanych przez nauczycielkę, potrafi się do nich ustosunkować w wypowiedziach ustnych,
  • wyszukuje w tekście wskazane wyrazy,
  • czyta globalnie wyrazy i tekst lub jego fragmenty,
  • dostrzega różnice i podobieństwa w zapisie formalnym różnych tekstów: wiersz – opowiadanie,
  • potrafi ułożyć wyrazy według wzoru,
  • potrafi dokonać syntezy słuchowej (sylabowej, fonemowej lub logotomowej),
  • wzbogaca wiadomości na temat warunków życia pingwinów,
  • poznaje małą i wielką literę „p”,
  • rozwija motorykę dużą i małą, orientację przestrzenną i pamięć ruchową.

Metody:

  • czynne: układanie rozsypanek literowych, zabawa ruchowa „pingwiny”,
  • słowne: rozmowa kierowana na temat książek, ich znaczenia jako źródła wiedzy; rozmowa na temat wysłuchanych utworów literackich; słuchanie zagadki, wiersza i rozdziału opowiadania Pan Popper;
  • oglądowe: oglądanie ilustracji w książkach oraz ich obwolut; oglądanie historyjki z serii słoneczna biblioteka; rozwiązywanie rebusów obrazkowo-literowych oraz obrazkowo-wyrazowych,
  • naturalna nauka języka,
  • metoda B. Rocławskiego.

Formy pracy: zbiorowa, zespołowa, indywidualna.

Środki i pomoce dydaktyczne: treść wiersza Anny Kamieńskiej Książka (za: H. Kruk, Z ludźmi i przyrodą, s. 34); rebusy do tytułów popularnych bajek i utworów literatury dla dzieci; książka Pan Popper i jego pingwiny Richard i Florence Atwater obłożona szarym papierem; rolki po papierze toaletowym, arkusze czarnego i białego papieru, klej, nożyczki, ruchome oczy, kawałki drucików kreatywnych w kolorze żółtym lub pomarańczowym; rozsypanki literowe „pingwiny”, „Antarktyka”; regał na książki; kolekcja książek popularno-naukowych na temat Antarktyki, pingwinów; etykiety do globalnego czytania „pingwiny”, „orki”, „ryby”; seria ośmiu obrazków do książeczki z serii Słoneczna Biblioteka: Pingwiny Jillian Cutting; nagranie piosenki O jak przyjemnie i jak wesoło w pingwina bawić się.

Przebieg zajęć:

  • Wspólne rozwiązanie zagadki przeczytanej przez nauczycielkę:

Na swych kartkach liter wiele zmieści, 
a w nich skrywa wiedzę, 
piękne wiersze, bajki i opowieści.

  • Wysłuchanie wiersza A. Kamieńskiej Książka czytanego przez nauczycielkę.
  • Rozmowa kierowana na temat wiersza: Kiedy książki są smutne, nieme? Co zrobić, żeby do nas przemówiły? O czym mogą opowiadać książki? Czego można się z nich jeszcze dowiedzieć, nauczyć? Co trzeba umieć, żeby się dowiedzieć, o czym jest książka?
  • „Dlaczego lubię czytanie książek?” – rundka w kole. Dzieci próbują własnymi słowami odpowiedzieć na pytanie nauczycielki, podając sobie z rąk do rąk książkę obłożoną szarym papierem.
  • „Znamy wiele książeczek!” – wspólne rozwiązanie rebusów obrazkowo-literowych, sylabowych, logotomowych lub obrazkowo-wyrazowych, w których są ukryte tytuły znanych dzieciom utworów literatury dziecięcej, np. Czerwony Kapturek, O rybaku i złotej rybce, Na jagody, Słoń Trąbalski – wyrazy podkreślone w tytułach należy zastąpić obrazkiem.
  • „Moja ulubiona książka” – swobodne wypowiedzi dzieci na temat ich czytelniczych upodobań.
  • Nauczycielka zastanawia się głośno, czy książka, którą dzieci przed ch...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy