Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praca z dzieckiem

10 czerwca 2019

NR 48 (Czerwiec 2019)

Przedszkolak a ryzyko dysleksji

0 5

Nauczycielom przedszkoli i rodzicom dysleksja rozwojowa kojarzy się głównie z nauką, a więc z dziećmi w wieku szkolnym. Niesłusznie, gdyż pierwsze symptomy zapowiadające ewentualne trudności dziecka w czytaniu i pisaniu zaobserwować możemy już w wieku 3–7 lat. Chodzi o objawy dysharmonii rozwoju psychoruchowego, czyli opóźnienia rozwoju niektórych funkcji poznawczych i ruchowych leżących właśnie u podstaw uczenia się czynności czytania i pisania. Istnieje też szereg objawów w zachowaniu przedszkolaka, których przeoczenie może przyczynić się do rozwoju dysleksji w późniejszym okresie jego życia.

Za prawidłowe rozumienie i zapamiętywanie czytanego tekstu oraz pisanie odpowiadają funkcje wzrokowe, słuchowo-językowe i motoryczne. Jeśli któraś z nich rozwija się u przedszkolaka wyraźnie wolniej w stosunku do pozostałych, możemy mówić o ryzyku dysleksji, czyli o możliwości wystąpienia specyficznych trudności w uczeniu się,  ale pod warunkiem, że:

  • wykryte dysfunkcje są zaburzeniami parcjalnymi lub fragmentarycznymi, a więc nie wynikają z globalnego opóźnienia w rozwoju; 
  • wykluczone są: niepełnosprawność intelektualna, zaniedbanie środowiskowe oraz zaburzenia w zakresie funkcjonowania narządów zmysłu.

Symptomy ryzyka dysleksji u przedszkolaka

Rozpoznanie ryzyka specyficznych trudności w uczeniu się jest obligatoryjnym zadaniem nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej. Zgodnie z przyjętymi w Polsce przepisami, specjalistyczną diagnozę dysleksji można przeprowadzić dopiero u dziecka po skończeniu przez nie 10. roku życia (przełom klasy III/IV). 

Niemniej istnieją pewne objawy, których znajomość jest bardzo ważna, ponieważ pozwala na wczesne zdiagnozowanie ryzyka dysleksji rozwojowej i objęcie już przedszkolaka specjalistyczną opieką. Nie trzeba więc czekać aż do chwili, kiedy rozpocznie on szkolną edukację. To bardzo ważne. Profesor Marta Bogdanowicz kilka lat temu skompletowała listę objawów charakterystycznych dla kolejnych etapów rozwoju dziecka, które zapowiadają możliwość wystąpienia specyficznych trudności w uczeniu się. Zestawienie objawów prezentuje tabela 1.
 

Tabela 1. Objawy, które zapowiadają możliwość wystąpienia specyficznych trudności w uczeniu się dzieci
W wieku 3–5 lat
Motoryka duża niska sprawność w zakresie ruchów całego ciała, dziecko słabo biega, ma kłopoty z utrzymaniem równowagi podczas chodzenia po linii krawężnika, z trudem uczy się jeździć na rowerku trzykołowym, hulajnodze, jest niezdarne w ruchach 
Motoryka mała słaba sprawność ruchowa rąk, dziecko niechętnie wykonuje czynności samoobsługowe (zapinanie guzików, sznurowanie butów), podejmuje zabawy manipulacyjne (nawlekanie korali, rysowanie)
Koordynacja wzrokowo-ruchowa trudności z budowaniem z klocków, niechęć do rysowania, wykonywanie bardzo uproszczonych rysunków, nieprawidłowy sposób trzymania ołówka w palcach – dziecko, rysując, za mocno lub 
za słabo go przyciska, brak umiejętności rysowania koła – w wieku 3 lat, kwadratu i krzyża – w wieku 4 lat, trójkąta i kwadratu opartego na kącie – w wieku 5 lat
Funkcje wzrokowe nieporadność w rysowaniu (rysunki bogate treściowo, lecz prymitywne w formie), trudności w składaniu według wzoru obrazków pociętych na części, puzzli, wykonywaniu układanek, mozaiki
Funkcje językowe opóźniony rozwój mowy, nieprawidłowa artykulacja wielu głosek, trudności z wypowiadaniem nawet złożonych wyrazów (częste przekręcanie wyrazów), wydłużony okres posługiwania się neologizmami, trudności z zapamiętywaniem i przypominaniem nazw (szczególnie sekwencji nazw, takich jak pory dnia, nazwy posiłków) oraz krótkich wierszyków i piosenek, z budowaniem wypowiedzi, używanie głównie równoważników zdań i zdań prostych, mały zasób słownictwa
Lateralizacja opóźniony rozwój, brak przejawów preferencji jednej ręki
Orientacja w schemacie 
ciała i przestrzeni
dziecko nie potrafi wskazać prawej ręki (myli się)
W wieku 6–7 lat dziecko nadal ma określone trudności
Motoryka duża słabo biega, skacze, ma trudności z wykonywaniem ćwiczeń równoważnych (chodzenie po linii, stanie na jednej nodze), z uczeniem się jazdy na nartach, łyżwach, rowerze, hulajnodze
Motoryka mała mała sprawność manualna, trudności z wykonywaniem precyzyjnych ruchów w zakresie samoobsługi (zawiązywanie sznurowadeł na kokardkę, używanie widelca, nożyczek), trudności z opanowaniem prawidłowych nawyków ruchowych – podczas rysowania i pisania dziecko pomimo wielu ćwiczeń niewłaściwie trzyma ołówek w palcach, w niewłaściwym kie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy