Dołącz do czytelników
Brak wyników

Pisanie i czytanie w przedszkolu

16 listopada 2017

NR 22 (Grudzień 2016)

Lateralizacja czynności ruchowych, czyli którą ręką?

0 86

Co to jest lateralizacja i dlaczego jest tak ważna na etapie edukacji elementarnej? Co trzeba wiedzieć, aby wspomagać rozwój czynności ruchowych małego dziecka? Jak zaplanować „dobrą zabawę”, dzięki której dziecko będzie mogło z powodzeniem podjąć naukę w szkole?

Wedukacji elementarnej zawsze istnieje grupa dzieci, które – w trakcie nauki – napotykają na trudności w nabywaniu wiadomości i umiejętności. Powody mogą być różne – od społecznych po rozwojowe. Zaburzenia percepcji wzrokowej, zaburzenia percepcji słuchowej, zaburzenia dynamiki procesów nerwowych zdiagnozowane już w przedszkolu i poddane terapii, mogą zniwelować te trudności i być podstawą przyszłych sukcesów szkolnych. Działania edukacyjne i oddziaływania wychowawcze, mające na celu stymulowanie rozwoju psychomotorycznego: intelektualnego, społecznego i ruchowego dziecka, są szczególnie istotne właśnie w okresie przedszkolnym. Jest to też najlepszy czas na zapobieganie ewentualnym trudnościom w nauce – niwelowanie dysharmonii rozwojowych, terapię zaburzeń, wyrównywanie zaniedbań środowiskowych. Postawy i umiejętności, które małe dzieci wynoszą z przedszkola, procentują w szkole lepszymi wynikami w nauce, a w dorosłym życiu – lepszym funkcjonowaniem społecznym i zawodowym.

Lateralizacja czynności ruchowych

Jednym z aspektów, a zarazem czynników rozwoju psychoruchowego dziecka jest postępujący proces lateralizacji czynności ruchowych, czyli dominacji stronnej. Przejawia się ona dominacją czynności organów ruchu (ręki, nogi) oraz ruchu oka, które wybieramy spontanicznie, gdy musimy wykonać precyzyjny ruch, wymagający siły, zagrażający zdrowiu w razie niepoprawnego wykonania, umożliwiający ostre, dokładne widzenie (Bogdanowicz, Bala, Klima 2012). Z rozwojem lateralizacji czynności ruchowych kształtuje się lateralizacja funkcji mowy oraz lateralizacja w zakresie percepcji słuchowej i wzrokowej (Bogdanowicz 1989). Pierwsze objawy dominacji ręki można zaobserwować już u niemowlęcia, począwszy od ok. 6.–7. miesiąca życia dziecka. Przewaga jednej ręki nad drugą staje się wyraźna u wielu dzieci około 4. r.ż. Rozpoczyna się proces dominacji jednej z rąk. Zaczynają się ustalać ośrodki mowy w obrębie jednej z półkul mózgowych. W percepcji wzrokowej i słuchowej przejawia się dominacja jednej z półkul dla odbioru materiału werbalnego oraz dominacja związanego z nią ucha i pola widzenia (Bogdanowicz 1989). Zazwyczaj na przełomie wieku przedszkolnego i szkolnego ustala się lateralizacja czynności ruchowych rąk. Ostatecznego kształtu nabiera ona w wieku 12–14 lat. Ustala się ręka dominująca, stabilizują się ośrodki mowy w jednej z półkul, która również zaczyna dominować dla percepcji wzrokowej i słuchowej materiału werbalnego.

Oprócz asymetrycznej przewagi funkcjonalnej jednej z półkul mózgowych może wystąpić sytuacja jej braku, gdy żadna z półkul nie wykazuje wyraźnej przewagi. Dominacja wówczas nie występuje, obie półkule działają jakby ekwiwalentnie. Skutkuje to swoistymi konsekwencjami obserwowanymi w zachowaniu dziecka (Bogdanowicz 1989). Z badań Haliny Spionek wynika, że ,,wśród uczniów, którzy bo...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy