Dołącz do czytelników
Brak wyników

Edukacja przyrodnicza

20 marca 2018

NR 33 (Styczeń 2018)

Porozmawiajmy o kosmosie

633

O kosmosie można opowiedzieć dzieciom na wiele sposobów. Atrakcyjna będzie pogadanka wciągająca je do rozmowy o tym, co potrafią zaobserwować nocą. Wartościowe będzie także zaprezentowanie im filmów, zdjęć lub rysunków. My natomiast proponujemy opisanie przestrzeni pozaziemskiej z wykorzystaniem zabaw.
 

Uczestnicząc w nich, będzie można przypomnieć sobie, jak migocą gwiazdy. Dzieci ponadto zobrazują kometę. Nie zabraknie również motywu gwiazdozbiorów, zapamiętywania wyglądu wybranych ciał niebieskich oraz budowania rakiety i podróżowania nią ku odległym planetom. Później przyjdzie czas na poznawanie ich ukształtowania dzięki łazikowi. Musi to nieuchronnie doprowadzić do spotkania z kosmitami, którzy będą poruszali się w zaskakujący sposób oraz wydawali intrygujące odgłosy.
Przy okazji poznawania tajemnic wszechświata przedszkolaki będą usprawniać dłonie, kształtować swą orientację przestrzenną i zdolność różnicowania ruchów, a także rozwijać wyobraźnię i doskonalić umiejętność wykonywania dzieł plastycznych.

POLECAMY

„Gwiazdy”

Fabuła/narracja: Gdy patrzy się na niebo w nocy, można zobaczyć wiele gwiazd. Przypominają one niewielkie światełka, które delikatnie drgają. Pomyślcie, że leżycie na trawie! Spójrzcie w górę! Wyciągnijcie przed siebie dłonie! Wyobraźcie sobie, że są one gwiazdami. Poruszajcie palcami! Czy nie stały się one podobne do gwiazd? Czy nie wydaje się, że one migocą?

Przebieg: Dzieci układają się tyłem („na plecach”) na całej powierzchni sali. Patrząc na sufit, wyobrażają sobie, że jest on nocnym niebem. Każdy, delikatnie poruszając palcami, naśladuje migotanie gwiazd.

Cele:

  • wychowawczy: inspirowanie do samodzielnego obserwowania nieba nocą,
  • dydaktyczny: zapoznanie ze słownictwem opisującym wygląd gwiazd na firmamencie,
  • w sferze umiejętności ruchowych: uplastycznianie umiejętności wykonywania ruchów precyzyjnych dłońmi,
  • w sferze zdolności motorycznych: rozwijanie orientacji przestrzennej, kształtowanie zdolności różnicowania ruchów.

Pogadanka końcowa: Doskonale naśladowaliście gwiazdki! One rzeczywiście wspaniale migotały. Popatrzcie dziś wieczorem na niebo! Przekonajcie się, czy gwiazdy naprawdę wyglądają tak, jak drgające światełka!

Przybory/przyrządy: Zbędne.

„Spadająca gwiazda”

Fabuła/narracja: Podobno, jeśli ktoś zobaczy spadającą gwiazdę, może liczyć na to, że spełni się jego życzenie. Wy na pewno też. Czy zdążylibyście wypowiedzieć życzenie, zanim gwiazda spadnie na Ziemię? Przekonajmy się!

Przebieg: Każdy z uczestników otrzymuje niewielką piłkę. Wyobraża ona gwiazdę. Zadaniem dziecka jest takie podrzucenie przedmiotu, by łatwo było go schwycić, zanim spadnie na podłogę. Między wyrzuceniem piłeczki a jej złapaniem każdy powinien wypowiedzieć życzenie. Powinno być ono przy tym na tyle „małe”, by w trakcie jego wymawiania przedmiot nie upadł. Życzenia, których wypowiadanie trwa zbyt długo, utrudniają łapanie piłki. Czynnik ten stanie się punktem wyjścia do pogadanki końcowej.

Cele:

  • wychowawczy: motywowanie do zachowywania umiaru w snuciu życzeń,
  • dydaktyczny: omówienie czynników utrudniających łapanie niewielkiego przedmiotu,
  • w sferze umiejętności ruchowych: uplastycznianie umiejętności wykonywania rzutów i chwytów,
  • w sferze zdolności motorycznych: doskonalenie poczucia rytmu, rozwijanie orientacji przestrzennej.

Pogadanka końcowa: Czy zdołaliście wypowiedzieć każde z życzeń, zanim gwiazda spadła na Ziemię? Może chcieliście za dużo? Lepiej nie być zbyt zachłannym. Gdy chce się mieć zbyt wiele, można nie dostać nic. Za chwilę powtórzymy zabawę. Pomyślcie o jakimś malutkim życzeniu! Może ono się spełni? Jak należy podrzucać piłkę, by łatwiej było ją złapać? Jak trzeba przygotować ręce do jej schwycenia?

Przybory/przyrządy: Niewielka piłka dla każdego ćwiczącego.

„Fantastyczny gwiazdozbiór”

Fabuła/narracja: Wyobraźcie sobie, co stałoby się, gdyby niektóre gwiazdy połączono liniami! Tak! Wtedy na niebie powstałyby rysunki. Ludzie od dawna wyobrażali sobie coś takiego. Zobaczcie, jak to wygląda! (Tu prezentuje się dzieciom rysunki nieba z wyodrębnionymi gwiazdozbiorami). Podłoga to niebo! Wy jesteście gwiazdami. Za chwilę połączę was w gwiazdozbiór. Jaki wtedy powstanie rysunek?

Przebieg: Uczestnicy ustawiają się w okręgu, chwytając oburącz linkę, której końce są związane. W ten sposób powstaje „gwiazdozbiór” o kształcie okręgu. Dzieci przemieszczają się w dowolnych kierunkach, cały czas trzymając sznurek. Dzięki temu rysunek, tworzony przez linkę łączącą „gwiazdy”, podlega nieustanym zmianom. Wspólnie z wychowankami w kolejnych fazach zabawy można oceniać, co on przypomina.

Cele:

  • wychowawczy: motywowanie do samodzielnego obserwowania nocnego nieba,
  • dydaktyczny: zwizualizowanie pojęcia gwiazdozbioru,
  • w sferze umiejętności ruchowych: doskonalenie umiejętności wykonywania ruchów precyzyjnych dłońmi,
  • w sferze zdolności motorycznych: rozwijanie orientacji przestrzennej.

Pogadanka końcowa: Jak wiele gwiazdozbiorów potrafiliście utworzyć! Który z nich podobał się wam najbardziej? Popatrzcie dziś wieczorem na niebo! Spróbujcie wyobrazić sobie, jakie rysunki powstałyby, gdybyście połączyli niektóre gwiazdy liniami! Może narysujemy je w czasie jutrzejszych zajęć?

Przybory/przyrządy: Kilkumetrowa linka, rysunki przedstawiające niebo z wyodrębnionymi gwiazdozbiorami.

Uwagi: Kontynuacją tej fabuły jest zabawa „Nowe gwiazdozbiory”.

„Nowe gwiazdozbiory”

Fabuła/narracja: Jak pamiętacie, niektóre gwiazdy połączone są w grupy. Nazywa się je gwiazdozbiorami. Gdyby tworzące je gwiazdy połączono liniami, na niebie pojawiłyby się obrazki. Badacze nieba zaobserwowali wiele takich gwiazdozbiorów. Spróbujcie sami ułożyć jakiś całkiem nowy! Co on będzie przedstawiał?

Przebieg: Za pomocą dziurkaczy wycina się błyszczące gwiazdki ze srebrnego lub złotego papieru. Znajdą one zastosowanie w ostatniej części zabawy. Przedszkolakom prezentuje się zdjęcia (rysunki) nieba przedstawiające gwiazdozbiory. Dzieci otrzymują czarne kartony wyobrażające nocne niebo. Na każdym z nich rysuje się żółtą kredką dowolny gwiazdozbiór (np. w kształcie jabłuszka, misia, kwiatka). Następnie, na żółtej linii, przykleja się gwiazdki, które mocno kontrastują z ciemnym podłożem. Gdy prace są gotowe, rozkłada się je na podłodze, tworząc z nich mapę nieba.

Cele:

  • wychowawczy: pobudzanie do entuzjazmu i zachowań ekspresyjnych,
  • dydaktyczny: poznawanie różnorodności gwiazdozbiorów (dzięki zdjęciom i rysunkom nieba), uwrażliwianie na kształty, tworzenie kompozycji płaskiej, 
  • w sferze umiejętności ruchowych: doskonalenie umiejętności wykonywania ruchów precyzyjnych dłońmi,
  • w sferze zdolności motorycznych: rozwijanie orientacji przestrzennej.

Pogadanka końcowa: Zmrużcie oczy! Czy widzicie, jak wasze gwiazdy mocno świecą? Tak samo, jak te na prawdziwym niebie! Jesteście odkrywcami! Wypatrzyliście tyle nowych gwiazdozbiorów. Może zgłosimy to naukowcom, którzy badają niebo? Który z waszych gwiazdozbiorów podoba się wam najbardziej?

Przybory/przyrządy: Zdjęcia nieba przedstawiające gwiazdozbiory, czarne lub grantowe kartony, dziurkacze kreacyjne (umożliwiające wycinanie wielorakich kształtów, w tym gwiazdek), srebrny i złoty papier, klej, żółta kredka.

Uwaga: W pracy z młodszymi uczestnikami można wykorzystać gotowe zestawy błyszczących gwiazdek.

„Kometa”

Fabuła/narracja: Czasem na niebie pojawia się kometa. Jej przednia część przypomina gwiazdę. Za nią ciągnie się długi, srebrzystoniebieski ogon. Za chwilę sami utworzycie taką kometę. Przekonamy się wtedy, czy ogon zawsze potrafi poruszać się tak, jak robiła to chwilę wcześniej gwiazda znajdująca się na początku komety.

Przebieg: Uczestnicy ustawieni są w rzędzie. Każdy chwyta za biodra poprzednika. Osoba stojąca na początku jest „gwiazdą”. To ona prowadzi „kometę” w dowolnych kierunkach. „Ogon” podąża za początkiem komety. Wielokrotnie zmienia się dziecko stojące z przodu rzędu, by każdy choć na moment stał się „gwiazdą”.

Cele:

  • wychowawczy: wprowadzenie do zajęć atmosfery beztroskiej zabawy,
  • dydaktyczny: syntetyczne opisanie dzieciom wyglądu komety,
  • w sferze umiejętności ruchowych: nauczanie umiejętności zmieniania kierunku przemieszczania się w zwartej grupie,
  • w sferze zdolności motorycznych: kształtowanie zdolności dostosowywania się do zmiennych okoliczności, rozwijanie orientacji przestrzennej.

Pogadanka końcowa: Komety bardzo rzadko pojawiają się na niebie. Gdybyście jednak kiedyś jakąś zobaczyli, na pewno od razu przypomni się wam dzisiejsza zabawa. Czy trudno było ogonowi trzymać się trasy, którą wyznaczała gwiazda znajdująca się na początku komety? Co trzeba było robić, żeby nie zgubić się po drodze?

Przybory/przyrządy: Zbędne.

„Rakiety”

Fabuła/narracja: Czy chcielibyście dolecieć do dalekich planet, gwiazd lub na Księżyc? Niestety, dzieli nas od nich ogromna odległość. Jest jednak sposób, żeby tam dotrzeć. Potrzebne będą nam do tego rakiety. Może zbudujemy je sami?

Przebieg: Wychowawczyni rozdaje przedszkolakom małe plastikowe butelki. Każde z dzieci owija szczelnie swój przybór folią aluminiową. Należy przy tym starannie wygładzić jej powierzchnię. Teraz można już wyciąć z papieru kolorowe okienko i przykleić je na rakiecie. Dzięki niemu będzie można przyglądać się mijanym planetom i gwiazdom. Statek kosmiczny jest gotowy do drogi.

Cele:

  • wychowawczy: pobudzanie do entuzjazmu i zachowań ekspresyjnych,
  • dydaktyczny: doskonalenie umiejętności łączenia elementów w całość,
  • w sferze umiejętności ruchowych: rozwijanie umiejętności wykonywania ruchów precyzyjnych dłońmi,
  • w sferze zdolności motorycznych: kształtowanie orientacji przestrzennej.

Pogadanka końcowa: Spisaliście się wspaniale! Wasze rakiety prezentują się imponująco. Nie zapomnieliście nawet o okienkach. Dzięki nim będziecie mogli obserwować mijane planety i gwiazdy. Czy wasze statki kosmiczne potrafią szybko latać? Może je wypróbujemy?

Przybory/przyrządy: Małe plastikowe butelki, spożywcza folia aluminiowa, klej, nożyczki, papiery kolorowe.

Uwagi: Rakiety wykonane w tej zabawie wykorzystamy w czasie „Lotu w kosmos”.

„Lot w kosmos”

Fabuła/narracja: Rakiety gotowe! Czas na podróż w kosmos. Za chwilę przekonamy się, czy da się nimi dotrzeć na Księżyc. A może dolecicie do odległych planet? Czy zdołacie obejrzeć z bliska kometę? Przed startem musimy jeszcze rozgrzać silniki rakiet. (Dzieci chwytają swoje statki kosmiczne w dłonie i ustawiają je bezpośrednio przed ustami; mrucząc i wydając z siebie niskie dźwięki, wprawia się przybory w drżenie – puste butelki są znakomitymi rezonatorami; drganie rakiet sprawia wrażenie, że ich silniki pracują). Uwaga! Raz, dwa, trzy, zaczynamy lot!

Przebieg: Na wstępie przypomina się wychowankom wygląd kilku wybranych ciał niebieskich: srebrzystego Księżyca, Saturna rozpoznawalnego dzięki charakterystycznym pierścieniom, czerwonego Marsa, a także komety Halleya z długim warkoczem. Przedstawia się je przedszkolakom na schematycznych rysunkach, które będą rozłożone w różnych punktach sali. Każde z dzieci trzyma w dłoni statek kosmiczny, który wykonało w czasie zabawy „Rakiety”. 

Nauczyciel głośno wypowiada, jaki jest cel lotu (Mars, Saturn, Księżyc, kometa Halleya). Uczestnicy reagują na to, przemiesz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy