Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

6 grudnia 2021

NR 71 (Grudzień 2021)

Odkrywamy świat przyrody. Projekt „Smog”

0 54

Czyste powietrze jest niezbędne do życia ludzi, zwierząt i roślin. To właśnie ono sprawia, że możemy swobodnie oddychać i cieszyć się pięknem otaczającej nas przyrody. Wszyscy wiemy i rozumiemy, że dobra jakość powietrza jest bezcenna dla całej planety. W projekcie „Smog” chciałabym zapoznać dzieci ze źródłami pochodzenia smogu oraz sposobami zapobiegania dalszemu pogarszaniu się jakości powietrza. Będziemy sprawdzać, czy powietrze wokół nas jest czyste, i obserwować widoczność obranego obiektu przez kilka kolejnych dni. Założymy album fotograficzny, tak więc… będzie ciekawie.

Etap I – rozpoczęcie projektu

  • Wybór tematu „Smog”. 
    Zrobiło się naprawdę zimno. Temperatura powietrza zdecydowanie spada, a to oznacza, że ogrzewanie mieszkań i przedszkola jest konieczne. Nasze codzienne spacery i zabawy w ogrodzie sprawiły, że dzieci zainteresowały się tym, iż z wielu kominów unosi się dym. Czasem zapach jest intensywny i nieprzyjemny. Tak rozpoczęły się nasze rozmowy o zanieczyszczanym powietrzu. 
    Z każdym dniem temat powracał i tak podjęliśmy decyzję o dokładniejszym zbadaniu tematu. Nazwa smog nie była dzieciom obca, więc dokładnie wiedziały, co będziemy obserwować i na miarę naszych możliwości poznawać. O rozpoczęciu projektu „Smog” poinformowaliśmy rodziców, których zaprosiliśmy do współtowarzyszenia pociechom w ich działaniach.
  • Wędrówka tematyczna.
    Poszukując wiadomości na temat naszego projektu, na początek działań poprosiłam dzieci o obserwowanie w drodze do przedszkola, czy widziały kominy, z kominów których się ciemny dym. Zadanie okazało się bardzo ciekawe, ponieważ już następnego dnia dzieci przyniosły zdjęcia wykonane przez rodziców z balkonów lub z okien mieszkań. 
    Oto niektóre z wypowiedzi dzieci:
    –    Z naszego domu to z każdej strony z kominów leci dym.
    –    A my mamy jakiś filtr, który tata kupił, i z naszego komina czarny dym nie leci.
    –    Z mojego pokoju to widzę taki wysoki komin pomalowany w białe i czerwone pasy, z niego leci dużo dymu białego. 
    –    Na moim osiedlu to jest dużo domów i z niektórych kominów leci prawie czarny dym. Mama mówi, że niektórzy palą różne śmieci i butelki plastikowe, to dlatego ten dym jest czarny.
  • Tworzenie siatki wiedzy „Co już wiemy?”. 
    Wszystkie wiadomości przekazane przez dzieci zapisaliśmy na siatce wiedzy. Tam również umieściliśmy przyniesione przez dzieci zdjęcia. Dzieci wysłuchały opowiadania o smogu, które przybliżyło im temat projektu i zachęciło do dyskusji. Opowiadając o smogu, pokazywałam dzieciom wydrukowane ilustracje. 
    Zaproponowałam zabawę „Nadciąga smog” (pantomima). Ekspresja ruchowa przedszkolaków okazała się wspaniałą formą wyrazu emocji i zrozumienia tematu. 
    Oto przykładowe wypowiedzi dzieci na temat smogu:
    –    Smog to takie brudne powietrze.
    –    Najwięcej smogu jest jesienią i zimą, wiem to od taty.
    –    Jak jest duży smog, to nawet widać to brudne powietrze.
    –    Mama sprawdza w telefonie, jakie jest powietrze, i jak jest złe, to zakładamy maseczki.
    –    Żeby nie robić smogu, nie wolno spalać w piecu śmieci.
    –    I samochodowe spaliny też bardzo zanieczyszczają powietrze.
    –    Tak, bo jak idziemy gdzieś blisko do sklepu, to wcale nie trzeba jechać samochodem.
    –    Niektóre fabryki też bardzo zanieczyszczają powietrze i z kominów tych fabryk leci bardzo ciemny dym.
  • Tworzenie siatki pytań: „Czego chcemy się dowiedzieć?”.
    W siatce zapiszemy pytania, na które będziemy poszukiwać odpowiedzi w czasie realizacji projektu. Dzięki pytaniom ustalimy kierunek naszej działalności badawczej. Planujemy wycieczkę do Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, wizyty ekspertów, obserwacje podczas wypraw w teren i codziennych pobytów na powietrzu. Będziemy także monitorować jakość powietrza w najbliższej okolicy, korzystając z aplikacji w telefonie. 
    Oto przykłady pytań postawionych przez dzieci:
    –    Co to jest smog?
    –    Jak powstaje smog?
    –    Jak smog wpływa na nasze zdrowie?
    –    Alergia na smog?
    –    W jaki sposób pomaga nam aplikacja smogowa?
     
Zdj. 1. Smog – zakłady przemysłowe

 

  • Kącik projektowy. 
    W wybranym miejscu sali znalazł miejsce nasz kącik projektowy, do którego dzieci przynosiły ciekawe materiały. Dużo było bogato ilustrowanych książek, dających dzieciom możliwości porównania różnego typu smogu. Drugą kolekcją wzbogacającą nasz kącik okazała się seria kolorowanek, która od razu zaskarbiła sobie grono entuzjastów. 
    Nasze wizytówki informacyjne dla rodziców również umieściliśmy w kąciku. Po namyśle całej grupy kącik otrzymał nazwę „Smog i my”. Temat jest poważny i dotykający każdego człowieka, dlatego ten pomysł nazwy kącika dzieci uznały za najbardziej odpowiedni. Wszyscy zaangażowali się w realizację projektu i chętnie przynosili materiały do kącika. 

Etap II – realizacja projektu

  • Wspólne tworzenie siatki tematycznej.
    W siatce zapiszemy wiadomości już przez dzieci posiadane oraz pytania, na które odpowiedzi będziemy poszukiwać.
  • Nasi eksperci. 
    Naszą stałą ekspertką, która zawsze gromadzi dla nas bardzo ciekawe informacje, jest pani z biblioteki. Jedna z mam naszych przedszkolaków zgłosiła się do wystąpienia w roli eksperta, ponieważ jej pasją jest klimat i wszystkie tematy z nim związane. Mamy nadzieję, że wycieczka do Instytutu Meteorologii dojdzie do skutku. Gdyby jednak nie udało się jej zorganizować, zaprosimy eksperta do przedszkola lub odbędziemy spotkanie online. Jako grupa będziemy także samodzielnie poszukiwać informacji o smogu, oglądając filmy edukacyjne, zdobywając wiedzę z książek, obserwując środowisko i prowadząc działania badawcze. 
  • Wyprawa w teren. 
    Przed każdym wyjściem zadbajmy o odpowiednie ubranie dzieci z uwagi na dłuższy czas trwania wyjścia i niską temperaturę. Dokładnie określmy cel badawczy i sposób wykonania niezbędnych czynności. Sprawdźmy, czy zabraliśmy wszystkie pomoce. Przed zbieraniem materiału do badań, podzielmy dzieci na mniejsze zespoły i przydzielmy każdemu zespołowi konkretne zadanie. Dobrze by było, gdyby każdy zespół swój materiał badawczy wkładał do otrzymanej wcześniej torebki lub woreczka. Dokumentujmy każde podjęte działania, np. robiąc zdjęcia. 
  • Szkic z natury. 
    Dzieci mogą go wykonać podczas wyjścia w teren, ponieważ w szerszej perspektywie lepiej zauważą smog i łatwiej go będzie naszkicować. Zdjęcia szkicowane w plenerze to wspaniały materiał do kolekcji działań badawczych. 
    Pamiętajmy, aby wyjść na zewnątrz po uprzednim sprawdzeniu jakości powietrza!
     
Ważne! Na bieżąco aktualizujemy siatkę tematyczną, umieszczając na niej zdobyte odpowiedzi na pytania, szkice, zdjęcia. Personalizujemy wszystkie prace dzieci, podkreślając ich zaangażowanie w działania projektowe i tym samym motywując je do dalszej aktywności. 

 

Zdj. 2. Miejski smog – Kraków


Przykładowe pytania i odpowiedzi

  • Co to jest smog?
    Smog to unosząca się „chmura” szkodliwych związków chemicznych, pyłów i mgły. Jest on zarówno efektem działań ludzi, jak i niesprzyjających okoliczności przyrody.
  • Jak powstaje smog?
    Na powstawanie smogu w Polsce mają wpływ: niewłaściwy sposób ogrzewania budynków, fabryki i transport drogowy. Głównym problemem palenia w domowych piecach jest spalanie dosłownie wszystkiego. Ważne jest także, aby rozpowszechniać wiedzę o szkodliwości takiego postępowania. Większość zanieczyszczeń powietrza pochodzi z ogrzewania domów i pojazdów, a znacznie mniejsza część z przemysłu. Coraz więcej zakładów przemysłowych stosuje nowoczesne techniki, a elektrociepłownie mają instalacje do odpylania. Chociaż wiele osób korzysta z komunikacji miejskiej, to jednak samochodami osobowymi porusza się zdecydowana większość ludzi. Do powstawania smogu przyczynia się także transport drogowy. I tak właśnie wzrasta poziom zanieczyszczenia powietrza.
  • Jak smog wpływa na nasze zdrowie?
    Jakość powietrza, którym oddychamy, wpływa na cały nasz organizm. Substancje szkodliwe znajdujące się w powietrzu mają wpływ na pogorszenie naszego snu, a czasem powodują infekcje. Skóra chroni nasz organizm, smog niestety osadza się na jej powierzchni. Dbając o higienę skóry i włosów, usuwamy zanieczyszczenia. Dobry stan naszej skóry i włosów poprawia nasz wygląd, a tym samym także nasze samopoczucie. 
  • Alergia na smog?
    Tak! Krakowscy badacze udowodnili, że smog może wywołać alergię, a także wzmacniać już tę istniejącą. To oznacza, że smog może sam w sobie być alergenem. W dni o dużym nasileniu smogu najlepiej zrezygnować z wychodzenia na zewnątrz, gdy wychodzimy (jeżeli musimy wyjść), włożyć maseczkę antysmogową, korzystać z oczyszczaczy powietrza. Dobrze też mieć w domu rośliny filtrujące powietrze. 
  • W jaki sposób pomaga nam aplikacja smogowa?
    Przed wyjściem na zewnątrz już od dawna korzystamy z aplikacji smogowej i dzieciom nie jest ona obca. Odczyt jakości powietrza podaje nam indeks i kolor. My skupimy się na kolorze. Jakość powietrza określana jest w sześciu kolorach, i tak:
  • bardzo dobry – ciemnozielony,
  • dobry – zielony,
  • umiarkowany – żółty,
  • dostateczny – pomarańczowy, 
  • zły – czerwony,
  • bardzo zły – bordowy.

    Dane będziemy zaznaczać na wydrukowanym kalendarzu – dzieci wykonają symbole w postaci kolorowych chmurek. Ułatwieniem w odczytywaniu wyników jest oznaczenie ww. kolorem. 

    Propozycja. Jeżeli projekt trwa dwa tygodnie, drukujemy dane dwa tygodnie z kalendarza. Oprócz tego, że kalendarz znajduje się w sali, każde dziecko otrzymuje kalendarz dla siebie i zaznacza samodzielnie stan powietrza danego dnia (używając wykonanych symboli).
     
Zdj. 3. Smog komunikacyjny


Działania badawcze

  • Obserwujemy bloki znajdujące się po przeciwnej stronie placu zabaw, zwracając uwagę na to, jak wyraźnie je widać. Robimy zdjęcia, przyklejamy je i wpisujemy pod nimi datę. Obserwacja odbywa się codziennie o tej samej porze z tego samego miejsca. Dzieci porównują zdjęcia, omawiają je i wyciągają wnioski.
     
  • Analiza materiału badawczego znajdującego się na ...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy