Dołącz do czytelników
Brak wyników

Elementy integracji sensorycznej

7 stycznia 2019

NR 43 (Styczeń 2019)

Nadmierne ślinienie się a niska świadomość sensoryczna

0 287

Problem ślinienia się wiązany jest zazwyczaj z okresem niemowlęcym, jednak są dzieci, które mimo 2 – 3, a nawet więcej lat nadal mają problem z kontrolą śliny. Ślina, która w 99% składa się z wody, dzieli się na ślinę właściwą i mieszaną. To, co produkują ślinianki, nazywamy śliną właściwą, a mieszanina śliny właściwej, bakterii, złuszczonego nabłonka, wydzielin z nosa, gardła czy resztek pokarmowych to ślina mieszana.

Ślina odgrywa bardzo ważną rolę z życiu człowieka. Przede wszystkim rozcieńcza pokarmy, pomaga tworzyć bolus pokarmowy, który za sprawą otuliny śluzowej łatwiej nam się połyka. Dodatkowo za sprawą enzymu ślina bierze udział w trawieniu, to właśnie w jamie ustnej ma miejsce pierwszy etap trawienia. Dodatkowo za sprawą zapobiegania działaniu szkodliwych bakterii kwasowych pełni funkcję ochronną. Pomaga w odczuwaniu smaku, ułatwia artykulację i pełni funkcję przeciwbólową. U dzieci cierpiących na refluks neutralizuje kwaśną treść w przełyku.
Kontrola ślinienia rozwija się stopniowo. To, w jaki sposób niemowlę sobie z nią radzi, zależy od wieku, pozycji, w jakiej przebywa, aktywności i kontroli motoryki oralnej, jak również od aktualnego etapu rozwoju ruchowego. Lepszą kontrolę zaobserwujemy u niemowląt w pozycji leżącej i półleżącej, ponieważ tam działa również siła grawitacji. Kiedy siła grawitacji przestaje pomagać, a dzieje się tak np. w trakcie zmiany pozycji, zaobserwujemy nadmierne ślinienie się. Ślinienie pojawia się zwykle, kiedy niemowlę uczy się nowej umiejętności motorycznej i może utrzymywać się, dopóki czynność ta nie ulegnie automatyzacji. Jednak niemowlę do 3. miesiąca życia produkuje bardzo małe ilości śliny. Dzieje się tak z kilku powodów. Kiedy podstawą diety dziecka jest mleko mamy lub mieszanka mleka modyfikowanego, ilość produkowanej śliny jest niska. To dlatego, że organizm wytwarza tylko taką ilość śliny, jaka jest niezbędna do utrzymania wilgotności jamy ustnej. W tym czasie mamy też intensywną pracę ślinianek, natomiast samo dziecko coraz więcej czasu spędza na eksplorowaniu swojej jamy ustnej, wkładając do niej dłonie, paluszki czy gryzaki, co sprzyja ślinieniu się. Badania potwierdzają, że wiązanie ślinienia się z ząbkowaniem jest jak najbardziej słuszne. W tym okresie ślina po prostu koi ból dziąseł.
U starszych dzieci wykazujących zaburzenia lękowe ślinienie się może być jednym z objawów zachowań w sferze wegetatywnej. Istnieje jednak wiele innych przyczyn, które powodują wyciekanie śliny z jamy ustnej. Stopień ślinienia się może być różny i może wahać się od minimalnego, kiedy widzimy tylko małą ilość śliny, do częstego i obfitego lub nawet stałego ślinotoku, gdzie ubrania dziecka są zazwyczaj zawilgocone.

Najczęstsze przyczyny 

Wśród przyczyn powodujących nadmierne ślinienie się u dzieci starszych, np. w wieku przedszkolnym, wymienia się nieprawidłowy tor oddechowy (ustny), brak umiejętności cofania śliny, nienormatywny sposób połykania, obniżone napięcie mięśniowe oraz niską świadomość sensoryczną. I właśnie tej grupie dzieci poświęcony jest niniejszy artykuł.
Dzieci z niską świadomością sensoryczną, czyli takie, które nie czują tego, co  dla nas jest przyjemne, na co my reagujemy lub odpowiadamy, i nie zwracają na to uwagi, nazywamy dziećmi podreaktywnymi sensorycznie. Zwykle nie czują, że mają pokarm na buzi, jedzą dość niechlujnie, robiąc bałagan w trakcie przyjmowania pokarmów. Z tego samego powodu występuje u nich problem ślinienia się, ponieważ nie czują nadmiaru śliny w buzi; nie czują, że ślina wycieka im z buzi, nie mają nawet potrzeby wytarcia swojej buzi. Niska świadomość sensoryczna powoduje, że słabiej radzą sobie z planowaniem motorycznym, gorzej radzą sobie z kontrolowaniem aparatu artykulacyjnego. To, co można jeszcze u nich zaobserwować, to tendencja do wręcz łapczywego jedzenia, napychania sobie buzi i przedwczesnego połykania. W związku ze słabszym czuciem, nie potrafią dostosować siły do zadania, pewne czynności robią zbyt mocno, inne zbyt lekko. Nie wiedzą, czy dany pokarm należy połknąć, pogryźć, czy może przeżuć, a jeśli żuć, to jak długo. Mogą się oblewać, ponieważ mają trudności z gradacją ruchu. Ich pozycja na krześle pozostawia wiele do życzenia, zsuwają się, kręcą. Należy pamiętać, że pozycja ciała ma ogromny wpływ na kontrolę aparatu artykulacyjnego, w tym na połykanie i kontrolowanie śliny.

Dlaczego ślinienie się jest problemem? 

Po pierwsze, ślinienie się jest frustrujące zarówno dla dziecka, jak i rodziców czy całego otoczenia dziecka. Po drugie, nieustanne działanie wilgotnego środowiska może powodować uszkodzenie i pękanie skóry, wysypkę i suchość. Po trzecie, u dzieci, które ślinią się naprawdę mocno, a ślina jest nie tylko na ich brodzie, lecz także na ubraniu, dłoniach czy sprzętach, ślinienie się stanowi barierę w edukacji (pomoce edukacyjne ulegają zniszczeniu). Po czwarte, nadmierne ślinienie się powoduje również odwodnienie organizmu, dlatego to ważne, aby zanim zniweluje się problem, dbać o regularne nawadnianie dziecka.
Jeżeli dostrzeżemy, iż w naszej grupie znajduje sie dziecko o niskiej świadomości sensorycznej, warto, aby znało się ono  pod opieką nie tylko logopedy, ale też, a może nawet przede wszystkim terapeuty integracji sensorycznej. 
Ponieważ ślinienie jako problem lokujemy częściej w obszarze pracy logopedy, to jednak w przypadku niskiej świadomości sensorycznej najważniejsza jest praca z całym ciałem i dostarczanie stymulacji wszystkim partiom ciała dziecka. Takie dzieci potrzebują zazwyczaj mocnej i intensywnej stymulacji; zwykły, delik...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy