Dołącz do czytelników
Brak wyników

Cykl z ekspertem PWN

22 listopada 2017

NR 30 (Październik 2017)

Matematyka w przedszkolnym ogrodzie
Odkrywanie świata

0 292

Kilkuletnie dziecko uczy się właściwie przez cały czas. Wiedzione wrodzoną ciekawością świata z zapałem poznaje otoczenie. Robi to zgodnie ze swoimi możliwościami i potrzebami – emocjonalnie, wielozmysłowo, w ciągłym ruchu.
 

Środowisko naturalne jest bogate w bodźce pobudzajace aktywność. Otwiera przed dziećmi nieograniczone możliwości odkrywania nieznanych zjawisk i miejsc, samodzielnego gromadzenia doświadczeń. Poznawanie przyrody powinno być dla przedszkolaka procesem stopniowego oswajania i zaprzyjaźniania się z nią. Służą temu zabawy angażujące dziecięce emocje, wyobraźnię i kreatywność. 

 

Warunkiem przeprowadzenia atrakcyjnej dla dziecka zabawy terenowej jest stworzenie wokół niej atmosfery przygody, na którą składają się: badanie tajemnic, samodzielne dokonywanie odkryć, tropienie nieznanego.

 

Wyprawy w różnych kierunkach

Codzienne rutynowe obserwacje przyrodnicze można zmienić w ekscytujące wyprawy badawcze, które łatwo zrealizować w ogrodzie. Żeby zainteresować dzieci przyrodniczymi szczegółami, warto zastosować metodę zaskoczenia na przedszkolnej „łące rozmaitości”. Każde dziecko lubi niespodzianki, a ogrodowy dziki trawnik to doskonały teren do dokonania wielu intrygujących, indywidualnych odkryć. Wystarczy, żeby przedszkolaki wykonały dowolne, swobodne rzuty kółkami do ćwiczeń gimnastycznych, dyskami frisbee lub zakrętkami od słoików, a potem odsłoniły to, co zostało zakryte krążkami. Badanie małego, losowo wydzielonego skrawka podłoża dostarczy dziecku wielu emocji i sporej dawki nowych spostrzeżeń, a także wiadomości o otaczającym nas środowisku naturalnym.

Obserwacje natury będą miały twórczy charakter, kiedy dzieci za pomocą obręczy lub sznurowych pętli wyznaczą wybrane fragmenty podłoża i ustanowią na nich obszary „bezludnych wysp”. Poznawanie wysp to śledzenie z bliska elementów i zjawisk przyrodniczych. Ograniczone pole obserwacji ułatwia koncentrację uwagi na szczegółach. Niejeden mały odkrywca zechce „zasiedlić” swoją wyspę i zaaranżować ją, np. wzbogacając jej teren zebranymi dodatkowo okazami roślinnymi i innymi niewielkimi przedmiotami. Starsze dzieci chętnie zrobią to w zespołach. Twórcza zabawa badawcza może się stopniowo przerodzić w ciekawą zabawę tematyczną z rozwijającą się fabułą.

 

Aktywny kontakt dziecka z przyrodą stwarza wiele możliwości edukacyjnych. Terenowe zabawy badawcze:
■    są źródłem praktycznej wiedzy przyrodniczej i ogólnych wiadomości o świecie,
■    wzbogacają słownictwo i zasób pojęć,
■    w każdej z nich pojawiają się elementy matematyki.

 

Odmierzanie kroków i pokonywanie tras

Dziecko poznaje matematykę w różnych sytuacjach życia codziennego. Zapamiętuje kierunki i punkty orientacyjne na często pokonywanych trasach. Liczy kroki na różnych dystansach, stopnie schodów, słupki przy ulicy, ławki w parku. Porównuje wielkości budynków, pojazdów czy zwierząt. Ocenia odległości między obiektami, szacuje liczbę zgromadzonych przedmiotów. 

Zabawy przyrodnicze dostarczają wielu naturalnych okazji do przyswajania treści i zdobywania umiejętności matematycznych. I tak, np. na „łące rozmaitości” dzieci mogą określić kierunki, w jakich wykonują rzuty, oceniać ich długości lub mierzyć krokami odległości do ww. krążków. Na „bezludnych wyspach” mają okazję do policzenia wybranych obiektów przyrodniczych i sklasyfikowania ich według pochodzenia, kształtu lub koloru. Podobne działania często nie są w całości prowokowane przez wychowawcę czy opiekuna, bo dziecko naturalnie i na miarę własnych możliwości dąży do porządkowania rzeczywistości, w której chce się poczuć pewnie i bezpiecznie.

 

 

Przygotowanie przedszkolaka do myślenia analitycznego i przyswajania pojęć matematycznych zaczyna się od kształtowania świadomości własnego ciała, jego schematu i możliwości ruchowych. W przestrzeni otwartej dzieci swobodnie przemierzają teren, pokonują różne dystanse i przeszkody. To dobra okazja do nauki orientacji w przestrzeni, określania pozycji własnego ciała oraz wskazywania kierunków.

 

Dzieci chętnie oddają się zabawom polegajacym na pokonywaniu wyznaczonych tras. Ten rodzaj aktywności jest doskonałym treningiem orientacji w przestrzeni. Rozwija samodzielność i wzmacnia wiarę we własne siły. Dziecięce marsze na orientację powinny obejmować znajomy teren i charakterystyczne obiekty. Należy pamietać, żeby polecenia były proste, czytelne i dostosowane do wieku uczestników zabawy. Młodszemu przedszkolakowi można najpierw zaprezentować sposób przebycia trasy lub przejść ją razem z nim. Czterolatek bez większego trudu samodzielnie wykona dwa, trzy wyznaczone zadania. Przykładowo, pobiegnie do wyznaczonego drzewa, okrąży je i wróci na miejsce startu spokojnym krokiem. Starsze dziecko, biegnąc do drzewa, może otrzymać polecenie skręcenia w lewo, przeskoczenia przez kałużę, okrążenia drzewa, a dodatkowym utrudnieniem może być wykonanie tej czynności np. z prawej strony. 

Ciekawym doświadczeniem dla starszych przedszkolaków może być odnajdywanie tras w najbliższym otoczeniu jedynie na podstawie opisu topografii terenu lub chrakterystycznych obiektów np.: Podejdź do drzewa z dziuplą i nisko zwisajacą gałęzią, skręć w prawo i wejdź na pień drzewa. Zanim dziecko wykona zadanie, musi najpierw zlokalizować właściwe miejsce w ogrodzie.

Duże wrażenie wywrze na dzieciach zabawa w parach, w której uczestnicy wcielą się w role przewodnika i podopiecznego. Osoba z zasłoniętymi oczami jest prowadzona przez opiekuna. Odpowiedzialne zadanie przewodnika polega na troskliwym prowadzeniu i podtrzymywaniu podopi...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy