Dołącz do czytelników
Brak wyników

Elementy integracji sensorycznej

10 września 2018

NR 39 (Wrzesień 2018)

Kręci się, spada, buja w obłokach...

451

Częsta zmiana pozycji, garbienie się, zsuwanie się z krzesła, pokładanie się na stoliku, bujanie się na krześle, spadanie z niego, kopanie nóg stołu, kopanie osób, które siedzą przy stole – to tylko przykłady zachowań prezentowanych przez dzieci z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego. Co robić w takich sytuacjach? 

Chociaż edukacja przedszkolna raczej nie powinna kojarzyć się z siedzeniem przy stoliku, to jednak w ciągu dnia jest wiele okazji i sytuacji, w których dzieci siadają na krzesłach i wykonują pracę stolikową. Również pory posiłku nieodzownie kojarzą się z siedzeniem przy stole. Dla dzieci z zaburzeniami integracji sensorycznej (czy z niskim poziomem integracji sensorycznej) zarówno siedzenie na krześle, jak i utrzymanie odpowiedniej pozycji w czasie zabaw dywanowych bywa trudne. Przyjęcie pozycji, o którą prosi nauczyciel, częsta zmiana pozycji, garbienie się, zsuwanie się z krzesła, pokładanie się na stoliku, bujanie się na krześle, spadanie z niego, utrzymanie jednej pozycji przez określony czas, kopanie nóg stołu, kopanie osób, które siedzą przy stole – to tylko przykłady zachowań prezentowanych przez dzieci z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego. Oczywiście te same trudności mogą dotyczyć dzieci bez zaburzeń integracji sensorycznej.
Co robić w takich sytuacjach? Czy reagować? Czy można jakoś pomóc? Czy należy korygować pozycje przyjmowane przez dziecko? Jak sprawić, by dziecko było w stanie spędzić czas przy stole do końca posiłku? To częste pytania kierowane do terapeutów.
Jak najbardziej warto wspierać dzieci i pomagać im przyjmować właściwą pozycję lub przygotowywać je, by były w stanie taką pozycję przyjąć i, co najważniejsze, utrzymać. Dzieci z zaburzeniami integracji sensorycznej bardzo często prezentują obniżone napięcie mięśniowe, co sprawia, że trudniej jest im opierać się sile grawitacji. Dlatego też, chociaż czasami siadają prosto, bardzo szybko ich pozycja ulega zmianie, garbią się, pokładają na stoliku, zsuwają się z krzesełka. W wyniku rozluźnienia zapadają się, prostują nogi, a miednicę odchylają ku tyłowi. Nauczyciel przyglądający się temu z boku, dodatkowo nieznający problemu, może odebrać taką pozycję jako zachowanie niegrzeczne, może ocenić jako niedbałą, może też wykazać się mniejszym zrozumieniem na częste zmiany pozycji dziecka. Dodatkowo dzieci z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego mogą mieć słabe czucie ciała. Słaba świadomość własnego ciała nie tylko wpływa na jakość ruchu, lecz także powoduje, że pozycja przyjęta przez dziecko jest przygarbiona. Dzieci z małą świadomością sensoryczną nie potrafią spokojnie siedzieć, czego oczekuje się od nich w przedszkolu czy w późniejszych latach w szkole. Dzieci mające zaburzenia posturalne nie potrafią przyjmować i utrzymywać właściwej pozycji czy kontroli głowy, co w konsekwencji przyczynia się do złego ustawienia odcinka szyjnego kręgosłupa. Nieprawidłowa pozycja może też ograniczać ruchomość kończyn górnych, zaburzając tym samym chwyt czy koordynację wzrokowo-ruchową. A zatem pozycja dziecka powinna być priorytetem, jeśli chcemy, by prawidłowo trzymało kredkę i stosowało odpowiedni nacisk na kartkę.
Niewątpliwie grupą dzieci, które również nie będą mogły usiedzieć spokojnie i prosto, będą dzieci poszukujące i nadmiernie pobudzone. Dla nich różnorodny ruch jest próbą samoregulacji.
Oczywiście najprościej byłoby zostawić takie dzieci w spokoju, przecież one się tylko kręcą, są jeszcze małe, nie muszą tyle siedzieć przy stole. I oczywiście, jest to prawda, ale taka niedbała pozycja w konsekwencji powoduje chociażby problemy z przyjmowaniem pokarmów, oddychaniem oraz uwagą, dlatego warto nad nią popracować nie tylko przez pryzmat zdrowego kręgosłupa.

POLECAMY

Co możemy zrobić?

Przede wszystkim w ciągu dnia dostarczajmy całej grupie duże dawki stymulacji proprioceptywnej, która poprawia czucie własnego ciała, obniża poziom pobudzenia, pomaga w samoregulacji. Stymulacja proprioceptywna to różnego rodzaju aktywności związane z wysiłkiem fizycznym: siłowanie, boksowanie, zabawy z oporowaniem, czołganie, masaż z mocnym dociskiem. Aktywności nie powinny wyłącznie poprzedzać momentu siedzenia w kręgu czy przy stoliku, powinny być sukcesywnie dozowane w ciągu całego dnia. Również w trakcie samego siedzenia warto zaproponować dzieciom aktywności, które będą pomocne w utrzymaniu poprawnej i aktywnej pozycji. To może być zwykła taśma elastyczna zawiązana między nogami krzesła, na której dziecko opiera swoje stopy. Napieranie stopami na taśmę będzie stymulacją czucia głębokiego. Niekiedy pomocne bywa oferowanie przedmiotów zajmujących dłonie, które można ściskać lub ugniatać – mogą to być piłki antystresowe, gluty, zabawki do rozciągania lub ściskania, a także gniotki, które dzieci w ramach zajęć same mogą wykonać z balonu i mąki lub kaszy. Dziecku siedzącemu na krześle można również dać dysk sensoryczny pod pupę, który będzie po trosze wymuszał bardziej poprawną pozycję, dodatkowo spowoduje lekkie balansowanie ciałem, a taka dynamiczna pozycja pomoże wydłużyć skupienie uwagi dziecka. Taki dysk można również wykorzystać w trakcie zabaw na dywanie. Na podłodze przed krzesełkiem warto przykleić kawałek szorstkiej, wyrazistej wykładziny. Dziecko, pocierając stopami o taki materiał, będzie otrzymywało dodatkowe bodźce dotykowe i proprioceptywne.
Oczywiście zanim posadzimy dzieci na krzesełkach, musimy zadbać, aby ich wysokość była dopasowana do wzrostu dzieci. Dzięki temu ich stopy będą swobodnie oparte na podłożu, a biodra, kolana i kostki będą ustawione pod kątem 90 stopni. Dziecko, które siedzi przy stoliku, nie powinno mieć nienaturalnie uniesionych rąk do góry, ramiona powinny mieć możliwość swobodnego opadania na blacik, dlatego też stolik, przy którym siedzi, je lub pracuje dziecko, powinien mieć właściwe wymiary, dopasowane zawsze indywidualnie. Nie bójmy się eksperymentować: jeśli krzesła, którymi dysponujemy, są niewłaściwych rozmiarów i nie da się skorygować ich wysokości, posłużmy się pudełkami, książkami, podnóżkami czy klockami do jogi, na których dzieci będą mogły oprzeć swoje stopy. Stabilne stopy to lepsza mobilność aparatu artykulacyjnego, a zatem opisana powyżej pozycja powinna być uwzględniana w trakcie posiłków i ćwiczeń...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy