Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa

13 marca 2018

NR 27 (Maj 2017)

Znam miejsce, w którym mieszkam!

740

W bieżącym numerze prezentujemy kształcenie umiejętności opisanej w 15. obszarze działalności edukacyjnej przedszkola, określonej w podstawie programowej wychowania przedszkolnego jako: Wychowanie rodzinne, obywatelskie i patriotyczne. Propozycja dotyczy kształcenia następujących umiejętności: znajomości nazwy miejscowości, w której mieszka dziecko, znajomości ważnych instytucji i orientacji w funkcjach społecznych pełnionych przez ważne osoby, np. policjanta, strażaka.

Dziecko w wieku przedszkolnym jest głównie członkiem rodziny i grupy przedszkolnej. Jest także członkiem społeczeństwa, chociaż w życiu społecznym uczestniczy jeszcze w sposób bardzo ograniczony. Z wiekiem jego zainteresowanie światem wykraczającym poza rodzinę i przedszkole, staje się coraz doroślejsze, dlatego instytucja przedszkola ma za zadanie kształtować postawy dziecka jako członka społeczeństwa, przygotowywać je do bycia obywatelem swojej małej ojczyzny, czyli miejsca, w którym żyje. Osoba wychowawcy odgrywa tu znaczącą rolę. Nie ma innego sposobu  przekazywania dzieciom widzenia i przeżywania świata, niż demonstrując własne zaangażowanie i zainteresowanie otaczającym światem. 

POLECAMY

Wrażliwość na zmiany, na piękno miejsca, w którym żyjemy – zarówno tego najbliższego, jakim jest nasza miejscowość, region, cały kraj stanowi bazę kształtowania poczucia wyjątkowości miejsca pochodzenia, a w konsekwencji – kształtowania postaw patriotycznych. Z biegiem lat granice ojczyzny przedszkolaka poszerzają się, ogarniają coraz większy obszar, kontakty z ludźmi, aby wreszcie w przyszłości mogło nastąpić zrozumienie i utożsamianie się z takimi pojęciami, jak „moja ojczyzna”, określeniami „moja Polska”, czy „jestem Polakiem”. Odpowiedzialność za kształtowanie postaw obywatelskich, patriotycznych spoczywa w ogromnej mierze na instytucjach wychowawczych, w tym na przedszkolu. 

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności trzylatka

Niewątpliwie większość z nas miała przyjemność poznać niejednego małego kandydata do zawodu strażaka. Nos przyklejony do szyby, gdy przejeżdża wóz strażacki, konieczność zajrzenia do remizy strażackiej, gdy przejeżdża się obok… to jedne z wielu zachowań maluchów, które są szczególnie zainteresowane (zwłaszcza chłopcy) tym, co robią „bohaterowie od gaszenia ognia”. Stąd łatwo mówić o tej profesji, przybliżać jej specyfikę, bo zainteresowanie nią budzi się w dzieciach zwykle bardzo wcześnie. Maj to miesiąc, w którym strażacy obchodzą swoje święto. Propozycja rozwijania orientacji w rolach społecznych takich jak strażacy, idealnie wpasowuje się w kalendarz świąt i uroczystości. 

Rozwijanie umiejętności w praktyce 

Scenariusz dla dzieci trzyletnich

Temat zajęć: Strażak to bardzo ważna osoba!

Cele zajęć: 

Dziecko:

  • zna miejsca użyteczności publicznej, takie jak straż pożarna,
  • zna rolę strażaków,
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zadaniach,
  • rozwija koordynację wzrokowo-ruchową podczas czynności zamalowywania powierzchni ograniczonej konturem,
  • rozpoznaje numer ratunkowy straży pożarnej,
  • zna zasady zachowania się pojazdów w ruchu drogowym, gdy pojawia się na drodze wóz strażacki podążający na akcję ratunkową,
  • doskonali słuch.

Metody:

  • czynne: udział w zabawie ruchowej, udział w spotkaniu ze strażakami, malowanie farbami plakatowymi, udział w zabawie słuchowej, układanie numeru alarmowego z rozsypanki cyfr,
  • oglądowe: oglądanie wozu strażackiego, ratunkowego osprzętu, oglądanie zdjęć z akcji ratowniczych, oglądanie arkusza z numerem ratowniczym straży pożarnej,
  • słowne: uczestniczenie w rozmowie zespołowej, słuchanie wypowiedzi gości – strażaków, nauczycielki

Środki i pomoce dydaktyczne: zdjęcia ze strażackich akcji ratunkowych, opaski z emblematami pojazdów, opaski z emblematami wozów strażackich, ilustracja płonącego domu, farby plakatowe, pędzelki, pojemniki na wodę, ceraty, sylwety wozów strażackich, arkusz z numerem ratowniczym straży pożarnej, rozsypanka cyfrowa.

Formy pracy: grupowa

Przebieg zajęć:

  • Uczestniczenie w spotkaniu ze strażakami, zorganizowanym w ogrodzie przedszkolnym; oglądanie wozu strażackiego, osprzętu, który wykorzystują strażacy w akcjach ratowniczych przy gaszeniu pożarów.
  • Dzielenie się wrażeniami ze spotkania z gośćmi.
  • Ćwiczenie słuchowe: rozróżnianie odgłosów ulicy; odgłosu jadących samochodów, motocykla, wozu strażackiego itp.
  • Oglądanie zdjęć z akcji ratunkowych prowadzonych przez strażaków niezwiązanych z gaszeniem pożarów, np. zdejmowanie zwierząt z miejsc niedostępnych, usytuowanych na wysokościach, wydobywanie ofiar wypadków komunikacyjnych z pojazdów, usuwanie gniazd np. os z siedzib zamieszkałych przez ludzi.
  • Pokaz numeru ratunkowego straży pożarnej, przestrzeganie przed niewłaściwym jego wykorzystaniem.
  • Prezentacja zachowania pojazdów na drodze w sytuacji, gdy jedzie wóz strażacki na akcję ratunkową. Wszystkie pojazdy powinny udrożnić drogę, aby strażacy mogli swobodnie przejechać. Jeśli jest taka konieczność, należy zjechać na pobocze, zatrzymać się.
  • Zabawa orientacyjno-porządkowa: „Uwaga! Jadą samochody strażackie!” – wszystkie dzieci otrzymują opaski na głowę z emblematami pojazdów. Dwoje dzieci ma opaski z emblematami samochodów strażackich. Wszystkie przedszkolaki poruszają się po sali w różnych kierunkach z zachowaniem zasady niepotrącania się i zachowania bezpiecznej odległości od siebie. Na hasło nauczycielki: „Uwaga! Jadą samochody strażackie!” dzieci z opaskami pojazdów zatrzymują się, aby dzieci z opaskami wozów strażackich mogły dojechać do oznakowanego miejsca – miejsca pożaru (ilustracja zdarzenia).
  • Pokrywanie farbą plakatową sylwety wozu strażackiego. 
  • Prezentacja prac.
  • Układanie numeru alarmowego do straży pożarnej z rozsypanki cyfr. 

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności czterolatka

Ciekawość świata pozwala czterolatkowi na wychodzenie poza krąg najbliższego otoczenia. Posiadana wiedza, doświadczenia sprawiają, że interesuje się i lepiej orientuje w otoczeniu, które nie jest związane tylko z jego najbliższymi i kolegami z przedszkola. Chętnie słucha i ogląda to, co może zweryfikować w naturalnych sytuacjach, aby z okrzykiem radości oznajmić „Ja to znam!”, „Widziałem to!”, „Byłem tam!”. Własna miejscowość jest także doskonałym polem poznania. Zabytki, charakterystyczne miejsca, instytucje, ciekawi ludzie? To także zainteresuje czterolatka. Bywa i tak, że sam zaczyna pytać o miejsce, w którym żyje, z którego pochodzi. 

Rozwijanie umiejętności w praktyce 

Scenariusz dla dzieci czteroletnich 

Temat zajęć: Coraz lepiej znam moją miejscowość

Cele zajęć: 

Dziecko:

  • zna nazwę swojej miejscowości,
  • zna charakterystyczne miejsca w swojej miejscowości i ich funkcje, 
  • dostrzega piękno miejsca, w którym mieszka,
  • integruje się ze starszymi kolegami,
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zadaniach,
  • prawidłowo posługuje się pędzelkiem i właściwie rozprowadza nim klej,
  • rozwija analizę i syntezę wzrokową.

Metody:

  • czynne: układanie puzzli, udział w spacerze, udział w zabawie plastycznej,
  • oglądowe: oglądanie wystawy prac plastycznych przygotowanych przez starszaków, oglądanie widokówek przedstawiających charakterystyczne miejsca w miejscowości, oglądanie wybranych miejsc podczas spaceru,
  • słowne: słuchanie wypowiedzi starszych kolegów na temat prac plastycznych przedstawiających charakterystyczne miejsca w miejscowości, słuchanie wypowiedzi nauczycielki podczas spaceru, prezentującego wybrane, charakterystyczne miejsca.

Środki i pomoce dydaktyczne: wystawa prac plastycznych pt. „Nasze miasto”, zaproszenie na wystawę, widokówki przedstawiające charakterystyczne miejsca w miejscowości, puzzle z widokówek przedstawiających charakterystyczne miejsca w miejscowości, kolorowy karton, klej, pędzelki, koraliki, pasmanteria, folia samoprzylepna.

Formy pracy: grupowa

Przebieg zajęć:

  • Przekazanie przez nauczycielkę zaproszenia od sześciolatków na obejrzenie wystawy prac starszaków pt.: Nasze miasto.
  • Oglądanie prezentacji prac, słuchanie wypowiedzi starszaków na temat prac plastycznych przedstawiających charakterystyczne miejsca w naszej miejscowości.
  • Po powrocie z wizyty u sześciolatków: wyszukiwanie w zbiorze widokówek tych, które przedstawiają charakterystyczne miejsca w naszej miejscowości. Umieszczanie ich na tablicy, określanie ich nazw.
  • Zapowiedź wyjścia na spacer w celu zwiedzenia wybranych miejsc.
  • Spacer; słuchanie wypowiedzi nauczycielki na temat historii, użyteczności danego miejsca w obecnych czasach.
  • Rozmowa na temat wrażeń ze spaceru, możliwości bliższego poznania określonych, charakterystycznych dla naszej miejscowości miejsc.
  • Układanie puzzli z widokówek, które przedstawiają charakterystyczne miejsca miejscowości. 
  • Tworzenie obrazka z wykorzystaniem wybranej widokówki. Naklejanie na kolorowy arkusz kartonu. Wyklejanie passe-partout koralikami, elementami pasmanterii itp.
  • Oglądanie wystawy prac o naszej miejscowości.

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności pięciolatka

Budzenie uczuć przywiązania do rodzinnego kraju należy zacząć w przedszkolu od najbliższego środowiska: miasta i regionu. Odwiedzanie najbliższych zabytków, miejsc pamięci narodowej, zaznajomienie dzieci z tradycjami i historią najbliższego regionu czy miejscowości, pozostawią w psychice pięciolatka trwały ślad, budząc uczucie przywiązania i miłości do najbliższego otoczenia. Wycieczka powinna być starannie przygotowana i poprzedzona oglądaniem albumów, pocztówek, przeźroczy. 

Rozwijanie umiejętności w praktyce

Scenariusz dla dzieci pięcioletnich

Temat zajęć: Kocham moje miasto

Cele zajęć: 

Dziecko:

  • zna nazwę swojej miejscowości,
  • rozpoznaje herb miejscowości, w której mieszka,
  • interesuje się historią swojej miejscowości,
  • potrafi nazwać i rozpoznać budynki, zabytki charakterystyczne dla swojej miejscowości,
  • doskonali percepcję wzrokową, składając z części obrazki przedstawiające zabytkowe budowle lub miejsca użyteczności publicznej,
  • doskonali słuch fonematyczny,
  • rozumie znaczenie wyrażeń „dom rodzinny”, „rodzinna miejscowość”,
  • kształtuje uczucie przywiązania do swojej miejscowości, swojego regionu.

Metody:

  • czynne: zabawa z kostką, zabawa orientacyjno-porządkowa „Spacer po mieście”, „Wycieczka autokarowa”, wycieczka krajoznawcza; kolorowanie ilustracji wybranego zabytku,
  • słowne: słuchanie wiersza Kocham moje miasto; rozmowa kierowana na temat swojej miejscowości; udział w zabawie typu „Dokończ zdanie…” (Kocham moje miasto, bo…),
  • oglądowe: składanie obrazków z części; oglądanie ilustracji przedstawiających różne budynki użyteczności publicznej i charakterystyczne budowle w miejscu zamieszkania; rozpoznawanie zabytków na kostce do gry; rozsypanki literowe z nazwą miejscowości.

Formy: zbiorowa, indywidualna, zespołowa

Środki i pomoce dydaktyczne: utwór Kocham moje miasto; karta poetycka z tekstem wiersza Kocham moje miasto…, ilustracje różnych zabytkowych budowli charakterystycznych dla miejscowości zamieszkania lub regionu; ilustracje zabytków pocięte na 7–8 elementów; kserokopie kart pracy do kolorowania, kredki; plan miasta; duża sześcienna kostka do gry z naklejonymi pocztówkami przedstawiającymi charakterystyczne miejsca w miejscowości; chorągiewka z herbem miejscowości; prezentacja multimedialna, tablica interaktywna.

Przebieg zajęć: 

  • „Kocham moje miasto” – wysłuchanie wiersza Kocham moje miasto recytowanego przez nauczycielkę i rozmowa kierowana na temat jego treści: Dlaczego kochamy nasze miasto? Jak nazywa się nasza miejscowość? Co nas cieszy w naszym mieście?

Kocham moje miasto.
Tu ludzie wszyscy
są tacy dobrzy
i tacy bliscy.
Gdy idę ulicą, 
parkiem kwitnącym,
cieszy mnie zieleń,
kwiaty i słońce!

  • „Dlaczego kochamy nasze miasto?” – zabawa słowna typu „Dokończ zdanie”: dzieci siedzą w kręgu i podając sobie chorągiewkę z symbolami miasta, np. jego herbem, kończą rozpoczęte przez nauczycielkę zdanie „Kocham swoje miasto, bo…” zgodnie ze swoimi odczuciami („bo tu jest mój dom, bo tu mieszkają moi rodzice, tu się urodziłem”…). W innej wersji tej zabawy, dzieci rzucają kostką, na której naklejone są litery z nazwą miejscowości. Po rozpoznaniu litery, podają nazwę przymiotnika opisującego rodzinne miasto, np. s – słoneczne, k – kolorowe, u – ulubione itp.
  • „Wirtualny spacer po naszej miejscowości” – prowadząca zachęca dzieci do uważnego oglądania przygotowanej przez nauczycielkę prezentacji multimedialnej, przedstawiającej najbardziej charakterystyczne miejsca w miejscowości, w tym budynek przedszkola, przedszkolny plac zabaw oraz zabytki i charakterystyczne miejsca użyteczności publicznej.
  • „Wycieczka autokarowa” – zabawa ruchowo-dydaktyczna połączona ze śpiewem. Nauczycielka zaprasza dzieci na wycieczkę autobusem miejskim. Prz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy