Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa

13 marca 2018

NR 27 (Maj 2017)

Znam miejsce, w którym mieszkam!

0 427

W bieżącym numerze prezentujemy kształcenie umiejętności opisanej w 15. obszarze działalności edukacyjnej przedszkola, określonej w podstawie programowej wychowania przedszkolnego jako: Wychowanie rodzinne, obywatelskie i patriotyczne. Propozycja dotyczy kształcenia następujących umiejętności: znajomości nazwy miejscowości, w której mieszka dziecko, znajomości ważnych instytucji i orientacji w funkcjach społecznych pełnionych przez ważne osoby, np. policjanta, strażaka.

Dziecko w wieku przedszkolnym jest głównie członkiem rodziny i grupy przedszkolnej. Jest także członkiem społeczeństwa, chociaż w życiu społecznym uczestniczy jeszcze w sposób bardzo ograniczony. Z wiekiem jego zainteresowanie światem wykraczającym poza rodzinę i przedszkole, staje się coraz doroślejsze, dlatego instytucja przedszkola ma za zadanie kształtować postawy dziecka jako członka społeczeństwa, przygotowywać je do bycia obywatelem swojej małej ojczyzny, czyli miejsca, w którym żyje. Osoba wychowawcy odgrywa tu znaczącą rolę. Nie ma innego sposobu  przekazywania dzieciom widzenia i przeżywania świata, niż demonstrując własne zaangażowanie i zainteresowanie otaczającym światem. 

Wrażliwość na zmiany, na piękno miejsca, w którym żyjemy – zarówno tego najbliższego, jakim jest nasza miejscowość, region, cały kraj stanowi bazę kształtowania poczucia wyjątkowości miejsca pochodzenia, a w konsekwencji – kształtowania postaw patriotycznych. Z biegiem lat granice ojczyzny przedszkolaka poszerzają się, ogarniają coraz większy obszar, kontakty z ludźmi, aby wreszcie w przyszłości mogło nastąpić zrozumienie i utożsamianie się z takimi pojęciami, jak „moja ojczyzna”, określeniami „moja Polska”, czy „jestem Polakiem”. Odpowiedzialność za kształtowanie postaw obywatelskich, patriotycznych spoczywa w ogromnej mierze na instytucjach wychowawczych, w tym na przedszkolu. 

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności trzylatka

Niewątpliwie większość z nas miała przyjemność poznać niejednego małego kandydata do zawodu strażaka. Nos przyklejony do szyby, gdy przejeżdża wóz strażacki, konieczność zajrzenia do remizy strażackiej, gdy przejeżdża się obok… to jedne z wielu zachowań maluchów, które są szczególnie zainteresowane (zwłaszcza chłopcy) tym, co robią „bohaterowie od gaszenia ognia”. Stąd łatwo mówić o tej profesji, przybliżać jej specyfikę, bo zainteresowanie nią budzi się w dzieciach zwykle bardzo wcześnie. Maj to miesiąc, w którym strażacy obchodzą swoje święto. Propozycja rozwijania orientacji w rolach społecznych takich jak strażacy, idealnie wpasowuje się w kalendarz świąt i uroczystości. 

Rozwijanie umiejętności w praktyce 

Scenariusz dla dzieci trzyletnich

Temat zajęć: Strażak to bardzo ważna osoba!

Cele zajęć: 

Dziecko:

  • zna miejsca użyteczności publicznej, takie jak straż pożarna,
  • zna rolę strażaków,
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zadaniach,
  • rozwija koordynację wzrokowo-ruchową podczas czynności zamalowywania powierzchni ograniczonej konturem,
  • rozpoznaje numer ratunkowy straży pożarnej,
  • zna zasady zachowania się pojazdów w ruchu drogowym, gdy pojawia się na drodze wóz strażacki podążający na akcję ratunkową,
  • doskonali słuch.

Metody:

  • czynne: udział w zabawie ruchowej, udział w spotkaniu ze strażakami, malowanie farbami plakatowymi, udział w zabawie słuchowej, układanie numeru alarmowego z rozsypanki cyfr,
  • oglądowe: oglądanie wozu strażackiego, ratunkowego osprzętu, oglądanie zdjęć z akcji ratowniczych, oglądanie arkusza z numerem ratowniczym straży pożarnej,
  • słowne: uczestniczenie w rozmowie zespołowej, słuchanie wypowiedzi gości – strażaków, nauczycielki

Środki i pomoce dydaktyczne: zdjęcia ze strażackich akcji ratunkowych, opaski z emblematami pojazdów, opaski z emblematami wozów strażackich, ilustracja płonącego domu, farby plakatowe, pędzelki, pojemniki na wodę, ceraty, sylwety wozów strażackich, arkusz z numerem ratowniczym straży pożarnej, rozsypanka cyfrowa.

Formy pracy: grupowa

Przebieg zajęć:

  • Uczestniczenie w spotkaniu ze strażakami, zorganizowanym w ogrodzie przedszkolnym; oglądanie wozu strażackiego, osprzętu, który wykorzystują strażacy w akcjach ratowniczych przy gaszeniu pożarów.
  • Dzielenie się wrażeniami ze spotkania z gośćmi.
  • Ćwiczenie słuchowe: rozróżnianie odgłosów ulicy; odgłosu jadących samochodów, motocykla, wozu strażackiego itp.
  • Oglądanie zdjęć z akcji ratunkowych prowadzonych przez strażaków niezwiązanych z gaszeniem pożarów, np. zdejmowanie zwierząt z miejsc niedostępnych, usytuowanych na wysokościach, wydobywanie ofiar wypadków komunikacyjnych z pojazdów, usuwanie gniazd np. os z siedzib zamieszkałych przez ludzi.
  • Pokaz numeru ratunkowego straży pożarnej, przestrzeganie przed niewłaściwym jego wykorzystaniem.
  • Prezentacja zachowania pojazdów na drodze w sytuacji, gdy jedzie wóz strażacki na akcję ratunkową. Wszystkie pojazdy powinny udrożnić drogę, aby strażacy mogli swobodnie przejechać. Jeśli jest taka konieczność, należy zjechać na pobocze, zatrzymać się.
  • Zabawa orientacyjno-porządkowa: „Uwaga! Jadą samochody strażackie!” – wszystkie dzieci otrzymują opaski na głowę z emblematami pojazdów. Dwoje dzieci ma opaski z emblematami samochodów strażackich. Wszystkie przedszkolaki poruszają się po sali w różnych kierunkach z zachowaniem zasady niepotrącania się i zachowania bezpiecznej odległości od siebie. Na hasło nauczycielki: „Uwaga! Jadą samochody strażackie!” dzieci z opaskami pojazdów zatrzymują się, aby dzieci z opaskami wozów strażackich mogły dojechać do oznakowanego miejsca – miejsca pożaru (ilustracja zdarzenia).
  • Pokrywanie farbą plakatową sylwety wozu strażackiego. 
  • Prezentacja prac.
  • Układanie numeru alarmowego do straży pożarnej z rozsypanki cyfr. 

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności czterolatka

Ciekawość świata pozwala czterolatkowi na wychodzenie poza krąg najbliższego otoczenia. Posiadana wiedza, doświadczenia sprawiają, że interesuje się i lepiej orientuje w otoczeniu, które nie jest związane tylko z jego najbliższymi i kolegami z przedszkola. Chętnie słucha i ogląda to, co może zweryfikować w naturalnych sytuacjach, aby z okrzykiem radości oznajmić „Ja to znam!”, „Widziałem to!”, „Byłem tam!”. Własna miejscowość jest także doskonałym polem poznania. Zabytki, charakterystyczne miejsca, instytucje, ciekawi ludzie? To także zainteresuje czterolatka. Bywa i tak, że sam zaczyna pytać o miejsce, w którym żyje, z którego pochodzi. 

Rozwijanie umiejętności w praktyce 

Scenariusz dla dzieci czteroletnich 

Temat zajęć: Coraz lepiej znam moją miejscowość

Cele zajęć: 

Dziecko:

  • zna nazwę swojej miejscowości,
  • zna charakterystyczne miejsca w swojej miejscowości i ich funkcje, 
  • dostrzega piękno miejsca, w którym mieszka,
  • integruje się ze starszymi kolegami,
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zadaniach,
  • prawidłowo posługuje się pędzelkiem i właściwie rozprowadza nim klej,
  • rozwija analizę i syntezę wzrokową.

Metody:

  • czynne: układanie puzzli, udział w spacerze, udział w zabawie plastycznej,
  • oglądowe: oglądanie wystawy prac plastycznych przygotowanych przez starszaków, oglądanie widokówek przedstawiających charakterystyczne miejsca w miejscowości, oglądanie wybranych miejsc podczas spaceru,
  • słowne: słuchanie wypowiedzi starszych kolegów na temat prac plastycznych przedstawiających charakterystyczne miejsca w miejscowości, słuchanie wypowiedzi nauczycielki podczas spaceru, prezentującego wybrane, charakterystyczne miejsca.

Środki i pomoce dydaktyczne: wystawa prac plastycznych pt. „Nasze miasto”, zaproszenie na wystawę, widokówki przedstawiające charakterystyczne miejsca w miejscowości, puzzle z widokówek przedstawiających charakterystyczne miejsca w miejscowości, kolorowy karton, klej, pędzelki, koraliki, pasmanteria, folia samoprzylepna.

Formy pracy: grupowa

Przebieg zajęć:

  • Przekazanie przez nauczycielkę zaproszenia od sześciolatków na obejrzenie wystawy prac starszaków pt.: Nasze miasto.
  • Oglądanie prezentacji prac, słuchanie wypowiedzi starszaków na temat prac plastycznych przedstawiających charakterystyczne miejsca w naszej miejscowości.
  • Po powrocie z wizyty u sześciolatków: wyszukiwanie w zbiorze widokówek tych, które przedstawiają charakterystyczne miejsca w naszej miejscowości. Umieszczanie ich na tablicy, określanie ich nazw.
  • Zapowiedź wyjścia na spacer w celu zwiedzenia wybranych miejsc.
  • Spacer; słuchanie wypowiedzi nauczycielki na temat historii, użyteczności danego miejsca w obecnych czasach.
  • Rozmowa na temat wrażeń ze spaceru, możliwości bliższego poznania określonych, charakterystycznych dla naszej miejscowości miejsc.
  • Układanie puzzli z widokówek, które przedstawiają charakterystyczne miejsca miejscowości. 
  • Tworzenie obrazka z wykorzystaniem wybranej widokówki. Naklejanie na kolorowy arkusz kartonu. Wyklejanie passe-partout koralikami, elementami pasmanterii itp.
  • Oglądanie wystawy prac o naszej miejscowości.

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności pięciolatka

Budzenie uczuć przywiązania do rodzinnego kraju należy zacząć w przedszkolu od najbliższego środowiska: miasta i regionu. Odwiedzanie najbliższych zabytków, miejsc pamięci narodowej, zaznajomienie dzieci z tradycjami i historią najbliższego regionu czy miejscowości, pozostawią w psychice pięciolatka trwały ślad, budząc uczucie przywiązania i miłości do najbliższego otoczenia. Wycieczka powinna być starannie przygotowana i poprzedzona oglądaniem albumów, pocztówek, przeźroczy. 

Rozwijanie umiejętności w praktyce

Scenariusz dla dzieci pięcioletnich

Temat zajęć: Kocham moje miasto

Cele zajęć: 

Dziecko:

  • zna nazwę swojej miejscowości,
  • rozpoznaje herb miejscowości, w której mieszka,
  • interesuje się historią swojej miejscowości,
  • potrafi nazwać i rozpoznać budynki, zabytki charakterystyczne dla swojej miejscowości,
  • doskonali percepcję wzrokową, składając z części obrazki przedstawiające zabytkowe budowle lub miejsca użyteczności publicznej,
  • doskonali słuch fonematyczny,
  • rozumie znaczenie wyrażeń „dom rodzinny”, „rodzinna miejscowość”,
  • kształtuje uczucie przywiązania do swojej miejscowości, swojego regionu.

Metody:

  • czynne: zabawa z kostką, zabawa orientacyjno-porządkowa „Spacer po mieście”, „Wycieczka autokarowa”, wycieczka krajoznawcza; kolorowanie ilustracji wybranego zabytku,
  • słowne: słuchanie wiersza Kocham moje miasto; rozmowa kierowana na temat swojej miejscowości; udział w zabawie typu „Dokończ zdanie…” (Kocham moje miasto, bo…),
  • oglądowe: składanie obrazków z części; oglądanie ilustracji przedstawiających różne budynki użyteczności publicznej i charakterystyczne budowle w miejscu zamieszkania; rozpoznawanie zabytków na kostce do gry; rozsypanki literowe z nazwą miejscowości.

Formy: zbiorowa, indywidualna, zespołowa

Środki i pomoce dydaktyczne: utwór Kocham moje miasto; karta poetycka z tekstem wiersza Kocham moje miasto…, ilustracje różnych zabytkowych budowli charakterystycznych dla miejscowości zamieszkania lub regionu; ilustracje zabytków pocięte na 7–8 elementów; kserokopie kart pracy do kolorowania, kredki; plan miasta; duża sześcienna kostka do gry z naklejonymi pocztówkami...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy