Dołącz do czytelników
Brak wyników

Przedszkole od kuchni

16 marca 2020

NR 55 (Marzec 2020)

Zdrowe i smaczne przywitanie wiosny

48

W marcu, kiedy spojrzymy w kalendarz, okazuje się, że mamy kilka ciekawych okazji do świętowania. W tym miesiącu obchodzimy nietypowe święta, które warto wykorzystać w ramach edukacji żywieniowej naszych przedszkolaków.

Dzień Szpinaku to doskonała okazja, aby przybliżyć dzieciom to mało lubiane, zielone warzywo, które jest bardzo często niedoceniane i pomijane w naszej diecie. Tymczasem porcja szpinaku to wartościowe źródło wapnia i wielu niezbędnych witamin. W przedszkolnych jadłospisach najczęściej szpinak jest wykorzystywany do przygotowania zielonej zupy, koktajlu o zachęcającej nazwie „zupa Shreka” lub „koktajl Shreka”. Rzeczywiście, praktyka pokazuje, że prawidłowo dobrana nazwa potrawy może skutecznie zachęcić dzieci do jej spożycia. Z drugiej strony, warto się zastanowić, czy sama nazwa sprawi, że w innym daniu nasze dzieci równie chętnie przekonają się do zjedzenia tego zielonego warzywa. Okazuje się, że niekoniecznie… Zdecydowanie lepiej wzbudzać większą świadomość u dzieci w stosunku do produktów, które spożywają, poprzez edukację, eksperymenty, ciekawostki. Nabywanie wiedzy w praktycznym działaniu jest jednym z najlepszych sposobów uczenia się. Dajmy dzieciom możliwość samodzielnego wykonania określonej pracy, a potem wyciągania wniosków na podstawie prowadzonych obserwacji. Taka zabawa w oswajanie sprawi, że nawet mniej lubiany produkt czy potrawa stają się im bardziej bliskie, wzbudzają większe zainteresowanie. A to już ważny krok, przybliżający do spróbowania potrawy. Nawet jeśli pierwsze próby okażą się tylko formą skosztowania, to z pewnością zabawa w „smakowanie” pozwoli dzieciom bardziej otworzyć się na nowe produkty. 

Najmłodsze dzieci rzeczywiście warto zachęcić, zainteresować odpowiednio dobraną nazwą, taką, która dobrze się kojarzy. W starszych grupach przedszkolnych zdecydowanie warto uczyć metodą projektu, prowadzić eksperymenty w ramach zajęć praktycznych, warsztaty kulinarne.

Wybieram wodę

Kolejna okazja w marcu do świętowania, która daje nam możliwość wdrażania zdrowych nawyków żywieniowych, to Międzynarodowy Dzień Wody. Sam temat dotyczący wody, jej znaczenia dla organizmu, źródła pochodzenia można świetnie wykorzystać w ramach prowadzonych ciekawych doświadczeń. 

O tym, jak ważne jest picie wody, uczymy dzieci od najmłodszych lat. Jest to w końcu najlepszy sposób na ugaszenie pragnienia. W zależności od składu mineralnego, woda może dostarczyć organizmowi niezbędnych składników mineralnych, takich jak wapń, magnez czy potas. Dzieci w wieku 4–6 lat powinny wypijać w ciągu dnia średnio 1,5 litra wody. Wydaje się dużo, w stosunku do zaleceń dla osoby dorosłej, natomiast wysoki poziom zawartości wody w organizmie dziecka (ok. 75%) wpływa równocześnie na jego większe zapotrzebowanie i tym samym może wpłynąć zarówno korzystnie, jak i negatywnie na zachowanie dziecka. 

Ciekawostka

Zawartość wody w organizmie człowieka zmienia się wraz z wiekiem. Przeciętnie ciało dorosłego człowieka składa się w 60% z wody. U dzieci zawartość wody jest większa niż u dorosłych: u noworodków zawartość wody sięga prawie 90%, potem zmniejsza się wraz z wiekiem dziecka i wynosi ok. 75%.


Z tego też powodu dzieci znacznie szybciej niż dorośli ulegają odwodnieniu, jeśli nie piją systematycznie wystarczająco dużo płynów. Objawy świadczące o konieczności uzupełnienia płynów, które możemy dosyć szybko zaobserwować w zachowaniu dzieci, to m.in. drażliwość, słaba koncentracja, rozkojarzenie, senność, zmęczenie, utrata elastyczności skóry, wysuszona śluzówka, płacz bez łez, niewielka ilość moczu o intensywnym zabarwieniu.

Ważne jest, aby zapewnić dzieciom stały dostęp do wody podczas ich pobytu w przedszkolu. Jest to najlepszy sposób w procesie kształtowania nawyków. Podawanie takich napojów, jak herbata, soki czy kompoty powinno towarzyszyć spożywanym posiłkom. Warto natomiast, aby dostęp do wody, np. poprzez obecność dystrybutora lub dzbanka z wodą, był możliwie łatwy, tak by na bieżąco dzieci uzupełniały płyny. Szczególnie w starszych grupach, gdy dzieci mogą podejść i samodzielnie się napić, dostęp do dystrybutora przekłada się na większe spożycie wody. 

Ze względu na łatwy dostęp w sklepach do różnych wód smakowych, słodzonych nektarów, warto uczyć dzieci, że nie tylko ilość, lecz także jakość wypijanych płynów będzie ważna. Niestety, na opakowaniach tych produktów często umieszczane są dodatkowo ilustracje mające na celu zwrócić uwagę małego dziecka. 

Słodzone napoje kuszą intensywnością smaków, fantazyjnymi kolorami, zdjęciami soczystych owoców. Dopiero po zapoznaniu się z etykietą jesteśmy w stanie poznać prawdziwy skład takich napojów, pozbawionych w rzeczywistości większości składników odżywczych, witamin i minerałów, a dodatkowo słodzonych. Niestety, coraz częściej zauważalne jest dosładzanie napojów tańszym zamiennikiem cukru, czyli syropem glukozowo-fruktozowym. Jeśli widzimy słowo „cukier” wśród składników, to łączna, podana na etykiecie ilość cukru będzie wynikała z obecności nie tylko naturalnego owocowego cukru fruktozy, ale również z cukru dodanego. 

W efekcie w szklance wody smakowej dostarczamy ok. 2–3 łyżeczek cukru i naprawdę nie ma znaczenia, czy ta woda jest „cytrynowa”. W końcu w składzie wody nie znajdziemy naturalnej kwaśnej cytryny, tylko aromaty, więc nie ma żadnej potrzeby, aby wodę dosładzać. 

W rozmowach z nauczycielami okazuje się, że coraz częściej obserwują, jak rodzice odbierając dzieci z przedszkola, przynoszą słodkie napoje, po które dzieci chętnie sięgają. Na efekty nie trzeba długo czekać. Ilość cukru, którą małe dziecko spożywa, chcąc ugasić pragnienie, wpływa negatywnie na jego zachowanie, tj. nadmierne pobudzenie, problemy z koncentracją. Ponadto zwiększa ryzyko zachorowania w przyszłości na cukrzycę, próchnicę, otyłość oraz choroby układu sercowo-naczyniowego.

Dzieci, które piją nadmierne ilości słodzonych napojów lub soków owocowych w ciągu dnia często odmawiają również spożywania posiłków, gdyż nie odczuwają już tak silnie głodu. Warto o tych tematach rozmawiać z dziećmi, również przygotowując dla rodziców materiały do wykorzystania w domu, m.in. karty pracy „Rodzinna akcja picia wody”, które nasze przedszkolaki będą uzupełniać na co dzień, albo karteczki przypominające o napiciu się wody, które będzie można powiesić w widocznym miejscu. Szczególnie jeśli autorem takiej „przypominajki” będzie nasz przedszkolak.

Chcąc zachęcić dzieci do picia wody, proponuję w ramach zajęć przygotować różne wody smakowe, zrobić degustację połączoną z głosowaniem i wybrać ulubioną wersję. Każde zajęcia, w których dzieci będą czynnie zaangażowane, zostaną lepiej zapamiętane. Do przygotowania różnych wersji wód smakowych można wykorzystać plasterki sezonowych, świeżych owoców lub mrożonych, przywołując smaki lata. Można również wykorzystać plasterki zielonego ogórka, np. w połączeniu z dodatkiem limonki czy cytryny. Dodatek kolorowych, kontrastowych warzyw, owoców dodatkowo zachęci dzieci do spróbowania i sprawi, że smak wody okaże się bardziej wyrazisty. 

W chłodniejsze dni bardzo dobrze sprawdzi się również woda z tartym imbirem, miodem i plasterkiem cytryny.

Scenariusz zajęć „Woda na talerzu – czy można zjeść wodę?”

Założenia programowe:

  • zapoznanie dzieci z rolą wody w organizmie człowieka oraz jej znaczenia dla rośli,
  • wskazanie i uświadomienie potrzeby picia wody,
  • wskazanie i uświadomienie dokonywania właściwego wyboru podczas spożywanych posiłków.

Metody: 

  • rozmowa, objaśnienie, zagadki, pokaz , ilustracje, zadania, konkursy, eksperymenty 
  • wprowadzenie do zajęć w formie rozwiązania zagadek o wodzie i innych napojach. 

„Mokre zagadki”

  • Służy do mycia, służy do picia. Bez niej na Ziemi nie byłoby życia. [WODA] 
  • To jest biały napój, smaczny, bardzo zdrowy. Dostajemy go w prezencie od łaciatej krowy. [MLEKO]
  • Zasuszone listki, a smakują wszystkim. W imbryku je zaparzamy i napój z nich smaczny mamy. [HERBATA]
  • W niej się możesz kąpać, piją ją ludzie, rośliny, zwierzęta, bez niej nie byłoby życia na Ziemi, każdy niech o tym dobrze pamięta. [WODA]
  • Czy kwaśne, czy słodkie, to zawsze jest białe, pijcie je co dzień, bo jest doskonałe. [MLEKO]
  • Płynem życia nazywana, pij ją od samego rana. Zamiast napojów niezdrowych – radę tę wbij dziś do głowy! [WODA]

Nauczyciel prosi dzieci, aby na podstawie odpowiedzi zastanowiły się, jaka nazwa napoju była najczęściej podawana i co jest tematem dzisiejszych zajęć. [WODA]

Następnie nauczyciel prosi dzieci, aby dokończyły zdanie: „Woda kojarzy mi się z…”.

Dyskusja. Nauczyciel zadaje pytania, w zależności od grupy wiekowej, sugeruje odpowiedzi.

  • Kto na świecie potrzebuje wody? (ludzie, zwierzęta, rośliny)
  • Do czego jest nam potrzebna woda? (wzrost, rozwój, pragnienie, podczas wysiłku fizycznego)

EKSPERYMENT I 

Przy tym pytaniu można z dziećmi przeprowadzić doświadczenie, które będzie polegało na obserwacji reakcji rośliny (kwiatka) zarówno na ilość, jak i jakość wody. Na efekty tego zadania trzeba będzie poczekać kilka godzin lub do kolejnego dnia.

Potrzebny sprzęt: 3 naczynia typu szklanka, kubek, słoik; 3 takie same kwiaty; łyżeczka; dowolna substancja dodatkowa, np. proszek do prania.

Przebieg: Do dwóch kubeczków należy wlać wodę, do jednego wsypujemy łyżeczkę proszku...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy