Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdrowe nawyki żywieniowe

7 kwietnia 2021

NR 65 (Kwiecień 2021)

Wiosna na talerzu przedszkolaka

40

Zbilansowana dieta to jeden z ważniejszych czynników wpływających na zdrowie. Świadomość co do jej znaczenia dla zachowania zdrowia wciąż rośnie. Wyzwaniem pozostaje jednak to, jak wykształcić prawidłowe nawyki żywieniowe już od najmłodszych lat, a następnie jak ich przestrzegać w kolejnych latach. Olbrzymie znaczenie będzie miała przede wszystkim współpraca pomiędzy rodzicami a przedszkolem.

Zbadań przeprowadzonych na grupie mam wynika, że 71% z nich wie, czym jest zbilansowana dieta [1]. Jednak często jest to wiedza deklarowana. Jedną z barier w systematycznej realizacji zaleceń żywieniowych, na którą wskazywali rodzice, był brak czasu. W czasach ciągłego pośpiechu konsumenci, zarówno dorośli, jak i dzieci, niestety nie odżywiają się tak, jak wiedzą, że powinni. Często boją się wysiłku, z którym utożsamiają zmianę, i nie potrafią oprzeć się dotychczasowym nieprawidłowym nawykom. Dlatego niezbędne jest uświadomienie dzieciom również podczas wspólnej edukacji żywieniowej w przedszkolu, jak ważne jest to, jakie produkty spożywają na co dzień, tym samym budując dobre skojarzenia z wartościowymi produktami, np. warzywami i owocami.

Nie od dziś wiadomo, że owoce i warzywa to najważniejszy składnik diety. Czerpiemy z nich całą paletę smaków, zapachów. Dostarczają organizmowi wielu składników odżywczych, wzmacniają układ odpornościowy i pomagają zmniejszyć ryzyko wystąpienia różnych chorób. Rok 2021 został ogłoszony przez ekspertów Międzynarodowym Rokiem Warzyw i Owoców*, a to dobra okazja, by zweryfikować codzienne obserwacje z przedszkolnych posiłków i zrobić ważny krok w kierunku zwiększenia udziału warzyw i owoców w diecie dziecka. Tym bardziej że okres wiosenny i budząca się do życia przyroda stwarzają doskonałą okazję do tego, aby rozwijać u dzieci zamiłowanie do tych trudnych produktów.

W związku z tym, że owoce i warzywa stanowią podstawę zbilansowanej diety, należy spożywać je do każdego posiłku oraz jako przekąskę, niezależnie od pory roku. W ramach rozporządzenia Ministerstwa Zdrowia z 2016 r. dotyczącego częstości podawania warzyw i owoców w ramach żywienia zbiorowego dzieci powinny otrzymywać witaminowy dodatek do każdego posiłku, z przewagą warzyw. Najlepiej podawanych w surowej postaci. Dla osób planujących posiłki przedszkolne jest to nie lada wyzwanie, aby takie wymogi przełożyć na praktykę. W tej sytuacji olbrzymim wsparciem będą wszelkie działania, które w ramach edukacji żywieniowej jesteśmy w stanie wprowadzić podczas zajęć. Jeśli obserwujemy w swojej grupie przedszkolnej mniejsze zainteresowanie surówkami czy pastami śniadaniowymi na bazie warzyw, to zdecydowanie nie czekamy, tylko przy wsparciu ze strony przedszkolnych intendentów oswajamy dzieci z trudnymi potrawami. 

Niestety, analizując nawyki żywieniowe przedszkolaków, często trudno przekonać je do past kanapkowych.

POLECAMY

Skąd niechęć do takich past?

Powodów takiej sytuacji jest kilka. W codziennym jadłospisie pasty rzadko pojawiają się w domowych śniadaniach. Dodatkowo ich wygląd czy sposób podania również nie zachęca dzieci do częstszego jedzenia past. Trzeba wziąć pod uwagę, że dla dziecka, szczególnie młodszego, zmiksowana masa, w której nie widać składników, nie budzi zainteresowania. Dlatego liczba prób, znajomość wykorzystanych składników będzie miała olbrzymie znaczenie. Zanim dana pasta trafi na talerzyk dziecka, warto, aby wcześniej dziecko mogło zobaczyć jej składniki, dotknąć ich i je poznać. Nieznane może budzić obawę, ale zaprzyjaźnione, kojarzone z zabawą – raczej ciekawość! Pozytywną ciekawość, która pozwala małym odkrywcom poznawać świat!

Scenariusze zajęć
 

Zadania: 

  • kształtowanie nawyku jedzenia past kanapkowych,
  • poszerzenie świadomości dzieci z zakresu zdrowego odżywiania,
  • zachęcanie dzieci do spożywania kiełków – źródła cennych składników odżywczych.

Metody pracy: 

  • pogadanka, działania praktyczne – zajęcia kulinarne, zajęcia ruchowe. 

Formy pracy: 

  • indywidualna, grupowa. 


Wprowadzenie do zajęć

Nauczyciel zadaje pytania, na które dzieci odpowiadają postawą ciała: 

  • odpowiedź TAK – klaskanie, 
  • odpowiedź NIE – leżenie na podłodze, 
  • odpowiedź CZASAMI – kołysanie się na boki.
    Chętnie piję wodę.
    Na kolację można zjadać słodycze.
    Najważniejszy posiłek dnia to obiad.
    Jem codziennie świeże warzywa.
    Dzieci mogą pić colę.
    Na śniadanie piję mleko.
    Kolację jemy tuż przed snem.
    Prawdziwe kakao ma gorzki smak.
    Zawsze pierwsze śniadanie.
    Lubię ciemne pieczywo.

Wprowadzenie do zajęć – dyskusja

Nauczyciel nawiązuje do tematu wiosny. Przypomina o zdrowych nawykach żywieniowych dotyczących regularnego spożywania warzyw i owoców. Zwraca uwagę, że wraz z nadejściem wiosny przyroda budzi się do życia, dni stają się coraz dłuższe, słońce mocniej przygrzewa, na drzewach pojawiają się listki. Również nasze organizmy są spragnione słońca, potrzebują sporej dawki witamin. Dbając o zdrowe odżywianie, jesteśmy w stanie odpowiednio wzmocnić nasze organizmy, dostarczyć im niezbędnych składników odżywczych. To, co jemy, wpływa na nasze zdrowie i lepsze samopoczucie. 

Nauczyciel zadaje dzieciom pytania:

  • Co powinniśmy jeść, chcąc dostarczyć organizmowi więcej witamin, wzmocnić go?
  • Jak często powinniśmy jeść owoce i warzywa? (pięć porcji warzyw, dwie–trzy porcje owoców)
  • Jakie znacie wiosenne warzywa i owoce?

Nauczyciel umieszcza ilustracje symbolizujące cztery pory roku. Dzieci rozpoznają poszczególne zdjęcia. Prowadzący prosi, aby do każdej ilustracji dzieci dopisały owoce i warzywa, które kojarzą się z daną porą roku.

Podczas zajęć plastycznych dzieci mogą przygotować rysunki sezonowych owoców/warzyw i stworzyć plakat.

Kalambury
Nauczyciel zaprasza dzieci do udziału w zabawie Kalambury. Dzieci tworzą dwie grupy. Po kolei każde dziecko (lub po trzy–cztery wybrane osoby) z danej drużyny losuje obrazek z ilustracją wiosennych warzyw/ owoców. Na stole nauczyciel rozkłada produkty odpowiadające wylosowanym zdjęciom. Dziecko, które wylosuje obrazek, opisuje, co widzi na ilustracji. Dzieci z tej samej drużyny próbują odgadnąć poprawną nazwę, wybierając odpowiedni produkt. Każde wybrane warzywo lub owoc jest traktowane jak zdobyty punkt.

„Zdrowy kiełek”

  • Wstęp do dyskusji.
    Nauczyciel zadaje dzieciom zagadki: 
    –    Nie listek, nie kwiatek, rośliny zadatek. Ma go każde nasienie, najpierw on wrasta w ziemię (kiełek)
    –    Co to są kiełki? 
    –    Jakie znacie kiełki? Czy jecie je na co dzień?
    –    W jakich potrawach możemy wykorzystać kiełki? 
    (kanapki, pasty, surówki, sałatki)
     
  • Prowadzący pokazuje dzieciom kiełki, np. rzodkiewki, brokuła, słonecznika. Zachęca do degustacji i opowiada o wartościach odżywczych kiełków.
    Kiełki stanowią cenne źródło białek, tłuszczów, witamin oraz soli mineralnych. Są doskonałym dodatkiem do zup, sałatek, twarożku i kanapek. Kiełki są smaczne, zdrowe, łatwe w hodowli i dostępne przez cały rok. Spożywamy je w postaci surowej lub po obróbce cieplnej (gotowanie, smażenie). Obróbki cieplnej potrzebują kiełki roślin strączkowych, m.in. grochu, fasoli, bobu, soczewicy, soi. Zanim roślina wypuści łodygę, liście, kwiaty i owoce, wszelkie swoje właściwości magazynuje w nasionach, dlatego kiełki zawierają więcej składników odżywczych niż dojrzała roślina.
     
  • Słuchanie opowiadania pt. Tajemnica małego nasionka J. Wasilewskiej.
    Było sobie ziarenko. Ziarenko było maleńkie i słabe. Bało się, że zjedzą je ptaki albo polna myszka. Ale zaopiekował się nim ogrodnik, który był duży i silny. Chodził po ogrodzie z łopatą i kopał ziemię. Włożył ziarenko do świeżo skopanej ziemi. A tam pod ziemią było ciemno, ciepło i cicho. „Teraz sobie pośpię” – pomyślało ziarenko. Leżało spokojnie przez jakiś czas, aż nagle poczuło, że wokół zrobiło się mokro. Ach! To pewnie ogrodnik podlał ziemię! Rozzłościło się okropnie. Ze złości zaczęło się nadymać i pęcznieć tak mocno, aż pękło. Ale nic złego się nie stało. W miejscu pęknięcia pojawił się mały, biały kiełek. Małe ziarenko zaczęło szybko rosnąć. Ogrodnik je podlewał, a słońce ogrzewało swoimi promieniami i w niedługim czasie zamieniło się w piękny, kolorowy kwiat.
    –    Co zrobiło ziarenko w ziemi?
    –    Co pojawiło się w miejscu pęknięcia?
    –    Co jest potrzebne, aby nasionka mogły kiełkować? (wilgoć, światło, odpowiednia temperatura)
    –    Jakie nasionka możemy zasiać w ogrodzie, a jakie możemy hodować w domu?
    Zajęcia mogą być wstępem do założenia klasowego miniogródka. Wówczas warto wprowadzić:
    –    „dziennik obserwacji” – zdjęcia, opis z kolejnych etapów wzrostu roślinki,
    –    „dziennik dyżurów” – grafik dotyczący podlewania kiełków, z podziałem na konkretne osoby.

Zabawa ruchowa (do wyboru)

  • Pierwsza wersja 
    Nauczyciel odczytuje opis prac w ogrodzie. Dzieci naśladują konkretne czynności.
    Wszystko dookoła budzi się do życia. Ludzie rozpoczynają wiosenne prace w ogrodach. Najpierw rozglądamy się po naszym ogrodzie, idziemy po łopaty, grabki i zaczynamy kopać grządki. Następnie dokładnie je grabimy. W grządkach robimy dołki, do których wkładamy sadzonki różnych roślin, korzenie lekko przysypujemy ziemią. Następnie podlewamy wszystkie posadzone rośliny. Odnosimy na miejsce grabki, łopaty. Teraz możemy odpocząć.
  • Druga wersja
    Nauczyciel dzieli dzieci na dwie drużyny. Każda drużyna otrzymuje jedną miskę z nasionami grochu i fasoli. Na hasło, (nazwa rośliny) np. fasola, dzieci z każdego zespołu wybierają jak najszybciej nasiona fasoli. Gdy minie czas określony wcześniej przez nauczyciela, dzieci z każdej drużyny liczą, ile wyciągnęły nasion fasoli.

Zajęcia praktyczne: „Pasty kanapkowe – zdrowe i kolorowe”

  • Prowadzący pyta dzieci: 
    –    jakie znają pasty kanapkowe, które są podawane w przedszkolu?
    –    z jakich składników możemy wykonać pas...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy