Dołącz do czytelników
Brak wyników

Psychologia dla nauczyciela

10 czerwca 2019

NR 48 (Czerwiec 2019)

Zawód przyszłości – nauczyciel! O czym warto pamiętać?

297

Oj było głośno! Zawód nauczyciela oraz jakość edukacji stały się w ostatnim czasie jednym z najgłośniejszych tematów nie tylko publicznych, lecz także społecznych. Głośny strajk nauczycieli szkół i przedszkoli wciąż rozbrzmiewa równie głośnym echem. Kolejne wypowiedzi, przytaczane raporty czy bezpośrednie opinie nakreśliły bardzo szczegółowy obraz współczesnego nauczyciela.

Co więcej, rozgłos wokół sytuacji nauczycieli ujawnił, jak bardzo jest to wymagająca i złożona profesja, jak wieloma kompetencjami należy się wykazywać i dbać o stały rozwój. Gdyby jednak postawić pytanie, jakie elementy warsztatu pracy oraz czynniki osobowościowe składają się na BYCIE dobrym nauczycielem oraz jakie warto wspierać i doszkalać, czy odpowiedzi byłyby jednoznaczne? Z pewnością NIE. Są jednak pewne elementy w pracy nauczyciela, o których ZAWSZE warto pamiętać, aby rola nauczyciela cieszyła się autorytetem, inspirowała uczniów i była szansą na wielką zawodową satysfakcję! 

POLECAMY

Wiedza to pasja, a pasja dodaje skrzydeł…

Jeśli Twoje zainteresowania związane są pracą, którą wykonujesz w przedszkolnych murach, to zdobywanie, systematyzacja wiedzy z tego zakresu poza tym, że są niezbędnym elementem, stają się także bardzo przyjemną formą spędzania czasu. Ten zaskakujący mechanizm ludzkiego funkcjonowania został opisany przez węgierskiego psychologa Mihálya Csíkszentmihályia i określony terminologicznie jako „przepływ” (flow). Idea przepływu zakłada, że pewne czynności, jakie są wykonywane przez ludzi z czystego zainteresowania, wzmagają zaangażowanie oraz skupienie do tego stopnia, że umysł osiąga stan, który odczuwany jest jako symboliczna swoboda przepływu myśli, którą można przyrównać do wrażenia „lekkości” czy też „uniesienie na fali”. Konsekwencją tego stanu są całkowite zaangażowanie, silna motywacja wewnętrzna w działanie oraz poczucie spełnienia. Csíkszentmihályi wspomina, że flow jest niczym uskrzydlenie, a osoby w jego stanie mogą nie reagować na czynniki czasowe i nawet dłuższy wysiłek nie prowadzi ich do zmęczenia! „Stan koncentracji jest tak intensywny, że nie jesteśmy w stanie myśleć o czymkolwiek innym ani martwić się naszymi problemami. Znika samoświadomość, a poczucie czasu ulega zachwianiu. Czynność, która daje takie doświadczenia, jest tak zadawalająca, że ludzie chcą wykonywać ją dla niej samej, nie zważając na to, co mogą dzięki niej osiągnąć, nawet jeśli jest trudna lub niebezpieczna”1. Jeśli lubisz swoją pracę, lecz zdecydowanie masz inne pasje, warto je rozwijać oraz pielęgnować. Czynnik flow według Csíkszentmihályia wpływa bowiem na ogólne poczucie dobrostanu i jakości życia. 
 

Czy wiesz, że…

5 października obchodzimy ŚWIATOWY DZIEŃ NAUCZYCIELA? Jest to międzynarodowe święto wszystkich nauczycieli, które od 1994 r. wspólnie organizują i rozpowszechniają Unesco, Mop, Undp, Unicef oraz Education International. Święto upamiętnia podpisanie w roku 1966 „rekomendacji w sprawie statusu nauczyciela”. 14 października obchodzony jest natomiast Dzień Edukacji Narodowej, powszechnie zwany dniem nauczyciela.


PRZYKŁADOWE CZYNNIKI ZWIĘKSZAJĄCE MOTYWACJĘ WEWNĘTRZNĄ

  • Rozbudzona ciekawość – jeśli tylko pobudzona zostanie naturalna ciekawość poznawcza, w konsekwencji samoczynnie będziemy dążyć do zgłębienia tematu. Pytania wokół zagadnienia, dyskusje są elementem, który zawsze towarzyszy ciekawości. Jeśli tylko nauczyciel zdoła zaciekawić tematem lekcji, uczeń nie tylko łatwiej przyswoi materiał, lecz także będzie zaangażowany podczas zajęć i w tym wypadku jakiekolwiek nagrody zewnętrzne (np. plusy za aktywność czy oceny) nie są potrzebne. Na rozbudzenie ciekawości nie potrzeba wiele czasu, ale trafności w doborze środków dydaktycznych.

 

  • Ukierunkowanie na współpracę – wspólna praca to nie tylko szansa na rozwój nowych pomysłów, ale także wsparcie dla rozwoju zaangażowania oraz integracji. Co więcej, jeśli zespoły pracują skutecznie i widać efekty takiej pracy, rośnie poziom zadowolenia i satysfakcji z włożonego wysiłku. W sytuacji gdy widzimy zaangażowanie kolegów, koleżanek z zespołu, również staramy się, aby nasz poziom zainteresowania był co najmniej porównywalny.

 

  • Challenge, czyli wyzwanie – szczególnie dla starszej grupy wiekowej różnego rodzaju wyzwania, gry lub różne formy gamifikacji przedmiotu wspierają proces zaangażowania w zdobywanie wiedzy. Określenie celu oraz sposobu śledzenia postępów sprzyja zainteresowaniu i rozbudza motywację wewnętrzną ucznia.

 

  • Uważność i uznane postępów – dostrzeganie i efektywne stosowanie pochwał przez nauczycieli to ponadczasowa forma wspierania samodzielnego uczenia się uczniów. Prawie każdy człowiek lubi słyszeć wyrazy uznania, a wśród najmłodszych tego typu zachowanie jest szczególnie wartościowe, gdyż dookreśla np. co dziecko poprawnie wykonało, sygnalizuje wsparcie i uważność nauczyciela, ale przede wszystkim sprzyja poczuciu satysfakcji i kontroli nad wykonywanymi zadaniami. Jest jednak jedna, bardzo ważna uwaga – uznanie nie może być mylone z apoteozą, czyli swoistym nadmiernym stosowaniem pochwał. W innym wypadku uznanie, pochwały tracą swoją motywacyjną wartość.


Proces uczenia się

Warto także pamiętać o złożonym procesie uczenia się. Odpowiednia wiedza z zakresu efektywnego uczenia się, oparta na psychologii, może znacznie wzbogacić Twój warsztat pracy i być doskonałą inspiracją do stworzenia ciekawych scenariuszy zajęć czy innych pomocy dydaktycznych. Liczne książki z tego zakresu oferują nie tylko doskonałą merytoryczną wartość, ale także solidne dawki przykładów oraz wzorów. I chociaż trudno jest przywołać w kilku zdaniach najważniejszą wiedzę z tej tematyki, zdecydowanie istotne jest, aby pamiętać, że:

  • Najlepiej zapamiętane informacje łączą w sobie wiedzę kognitywną z ruchem oraz działaniem.
  • Łatwiej i na dłużej zapamiętywany jest materiał, którego nauka przyswajana jest w przyjaznej atmosferze. Zbyt duży stres (dystres) nie tylko nie sprzyja zapamiętywaniu, ale może także wpłynąć na aktywność dzieci.
  • Szybciej zapamiętywane są informacje podawane na początku (efekt pierwszeństwa) oraz na końcu prezentowanego materiału (efekt świeżości).
  • Dużo łatwiej i ze znacznie większą przyjemnością zapamiętywane są te wiadomości, których podawanie wzbogacane było poprzez praktyczne doświadczenia, np. poprzez prezentację na zajęciach makiety kosmosu, którą podopieczni mogą wspólnie współtworzyć lub złożyć na lekcji fizyki; modelu stożka, który budują, poznając figury geometryczne na zajęciach z matematyki; czy przeprowadzenie eksperymentu z papierkiem lakmusowym na zajęciach chemicznych.
  • Łatwiej zapamiętywane są informacje, które zostają przedstawione wraz z przykładami, które wykorzystują dotychczasowe doświadczenie, czyli spójnie łączą teorię z praktyką. Łączenie wiedzy już opanowanej z nową to również jedna z najcenniejszych wskazówek dydaktycznych. Szczególnie w sytuacji kiedy zdaje ci się, że nowe zagadnienie może sprawić Twojej grupie pewną trudność, warto odnieść się do tematów czy przykładów jakie twoje maluchy już doskonale rozumieją i potrafią, np. Czy pamiętacie jak ostatnio rozmawialiśmy o pogodzie? Tworzyliśmy deszcz z folii i z bibuły dodawaliśmy kolejne kropelki. Poznaliśmy wtedy powody dla których deszcz jest mokry i...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy