Dołącz do czytelników
Brak wyników

Elementy integracji sensorycznej

14 stycznia 2020

NR 53 (Styczeń 2020)

Zabawy wspierające rozwój zmysłu równowagi

257

Równowaga, czyli nasza własna zdolność do utrzymywania pozycji ciała w pionie. Dlaczego własna? Bo utrzymywanie równowagi powinno być możliwe bez działań osób trzecich. To, że zdolność naszego ciała do utrzymywania równowagi wygląda tak, a nie inaczej, uzależnione jest od wielu czynników. Kontrola równowagi ciała rozwija się dzięki informacjom sensorycznym pochodzącym z trzech układów: proprioceptywnego, wzrokowego i przede wszystkim systemu przedsionkowego.

Kluczową rolę odgrywają też oczywiście aspekty genetyczne i środowisko. Zaburzenia równowagi są dosyć często niejako wpisane w wiele chorób neurologicznych. Musimy jednak pamiętać, że dzieci, u których obserwuje się zaburzenia przetwarzania sensorycznego, problemy z równowagą również występują. 

POLECAMY

Zaburzenia równowagi to nie tylko potykanie się, upadanie i niezgrabność. „Zaburzenia równowagi przenoszą się na inne układy sensoryczne, ponieważ wszystkie wrażenia przechodzą przez jądra przedsionkowe na poziomie pnia mózgu, zanim zostaną przekazane dalej do analizy w wyższych strukturach kory mózgowej. Zaburzenia równowagi stanowią zatem istotną przyczynę specyficznych trudności w uczeniu się, szczególnie dotyczy to obszarów układu ruchowego, przetwarzania wzrokowego i słuchowego”1. Dzieci z zaburzeniami równowagi mają problemy z kontrolą własnego ciała, a to powoduje również problemy z zachowaniem. Stabilna postawa, prawidłowe czucie własnego ciała to gwarancja poczucia bezpieczeństwa grawitacyjnego.

Jak zatem wspierać rozwój równowagi? Wszystko zaczyna się jeszcze na długo przed opanowaniem chodzenia przez małe dziecko. To, w jaki sposób przyszło ono na świat, a także to, jak było stymulowane i pielęgnowane, jak również wspierane w pierwszych dniach czy miesiącach swojego życia, doświadczanie swojego ciała, możliwość przebywania w różnych pozycjach – to wszystko jest fundamentem rozwoju równowagi. 

Oczywiście dzieciom starszym można proponować szereg zabaw, które będą wsparciem tej jakże ważnej zdolności. Przede wszystkim musimy pozwolić im poczuć swoje ciało, jego granice, a tym samym rozwijać schemat ciała i orientację wokół własnego ciała.
Dlatego jak najczęściej proponujmy:

  • zabawy polegające na ślizganiu się po podłodze: na pupie, plecach czy brzuchu;
  • turlanie się po różnych powierzchniach;
  • wszelkie swobodne zabawy polegające na bieganiu, wspinaniu czy skakaniu;
  • zabawy siłowe, z elementami oporowania: przepychanie ściany, siłowanie się, przeciąganie liny;
  • zabawy z wykorzystaniem ciężkich przedmiotów: piłki lekarskie, butelki z wodą, butelki wypełnione piachem, worki/poduchy wypełnione granulatem;
  • zabawy „Mumia”, w których ciało owijamy elastyczną taśmą lub taśmą klejącą;
  • turlanie się po poszewkach na kołdrę, wypełnionych gąbkami tapicerskimi;
  • zabawy polegające na przemieszczaniu się w sposób narzucony przez nauczyciela lub samo dziecko: na piętach, na palcach, na kolanach, w podskokach, na krawędziach stóp, tupiąc, chodząc delikatnie i bezszelestnie;
  • zabawy, w których dzieci imitują poruszanie się różnych zwierząt: skaczę jak zając, wiję się jak wąż, chodzę nisko jak krokodyl, poruszam się jak pies, latam jak ptak itp.;
  • masaż piłkami, masażerami i różnymi fakturami.

Warto przekazywać rodzicom, że zachęcając dzieci do ruchu, dbając o ich prawidłowo zbilansowaną dietę, ograniczając czas przed telewizorem, tabletem czy telefonem na rzecz aktywności na świeżym powietrzu, dajemy szansę na integrację bazowych systemów zmysłowych, co jest konieczne, by moc zbudować stabilną postawę. Dlatego też każdą wolną chwilę warto poświęcić na ruch i zabawę; lepiej zrezygnować z windy czy samochodu i radośnie pokonać dystans pieszo, odkrywając swoje ciało i świat, który nas otacza.

Im bardziej niecodzienną pomoc wykorzystamy jako narzędzie terapeutyczne, tym zabawa staje się bardziej atrakcyjna ot, przykładowo, zwykły patyk lub sznurek.
Zabawy z wykorzystaniem kijka lub patyka:

  • wałkowanie patyka stopą/stopami w pozycji zarówno stojącej, jak i siedzącej;
  • odbijanie patykiem zawieszonej na sznurku piłki, papierowej kulki lub balona;
  • naśladowanie wiosłowania;
  • toczenie piłki po podłodze lub po linie poprzez lekkie popychanie piłki kijem;
  • w leżeniu na brzuchu odbijanie kijem piłki (kij musi być trzymany oburącz);
  • wbijanie kijem piłek do celu, np. bramka, dziura, pudło postawione bokiem;
  • przeskakiwanie naprzemienne przez kij leżący na podłodze, np. na sygnał;
  • przeskakiwanie przez kij, który jest trzymany przez dwie osoby (wysokość dopasowana indywidualnie do dziecka).

Zabawy z wykorzystaniem sznurka/liny:

  • przeciąganie liny;
  • przywiązywanie do sznurka różnych przedmiotów i ciągnięcie ich po podłodze;
  • przeskakiwanie na hasło nauczyciela przez położną na ziemi linę (zabawa ziemia – woda);
  • ciągnięcie liny, do której przywiązany jest koc, na którym siedzi dziecko;
  • chodzenie wzdłuż liny lub po niej;
  • turlanie ciężkich przedmiotów: piłki lekarskiej, dyni, butelki wypełnionej piachem, po położonej na ziemi linie;
  • przerzucanie miękkich piłek lub woreczków przez linę, która leży na ziemi lub jest zawieszona ponad ziemią (zabawę można przeprowadzić zespołowo...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy