Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdrowe nawyki żywieniowe

8 marca 2021

NR 64 (Marzec 2021)

Wspólne gotowanie w przedszkolu, czyli jak zaprosić nasze zmysły do zabawy

26

Rodzice i nauczyciele niejednokrotnie zastanawiają się nad doborem zabawek i pomocy, które mogłyby od najmłodszych lat wspierać rozwój dziecka. Nie zawsze te najbardziej wy- szukane czy najdroższe okazują się najlepsze. Niejednokrotnie okazuje się bowiem, że najlepsze są produkty proste, znajdujące się na wyciągnięcie ręki. Przykładowo znajdziemy je w kuchennej szafce czy spiżarni.

W nauce i poznawaniu otaczającego świata zmysły odgrywają ogromną rolę. Nawet na długo przed przyjściem na świat człowiek dotyka, czuje, widzi, smakuje, porusza się, by zdobywać informacje o sobie i o tym, co go otacza. Nauka ta jest kontynuowana po przyjściu na świat. Dziecko dotyka siebie, wkładając dłonie do ust, smakuje swoją skórę, jest dotykane, czuje fakturę powierzchni, na której się znajduje, bierze do rąk różne przedmioty, odczuwa zapachy, smakuje, wącha, widzi, porusza się i jest poruszane. Za każdym razem, kiedy angażujemy do nauki zmysły, uczymy się najwięcej, dlatego wszelkiego rodzaju zabawy sensoryczne odgrywają ogromną rolę w rozwoju mózgu. Ich wartość polega również na tym, że sprawiają ogromną frajdę dzieciom i co najważniejsze – pozostają w naszych wspomnieniach na długie lata, jeśli nie do końca życia. 

POLECAMY

Produkty pomocne i idealne do wszelkich działań sensorycznych

Angażują wszystkie zmysły, zachęcają do twórczego działania, eksperymentowania i odkrywania. Takie twórcze, a także swobodne działanie sprawia, że dzieci mimo swoich obaw i lęków chętniej się otwierają i angażują. Najlepszym tego przykładem są zabawy jedzeniem, do których bardzo często my, terapeuci karmienia, zachęcamy rodziców. Zabawy z wykorzystaniem pokarmów nie tylko oswajają, ale też pozwalają na lepsze poznanie: konsystencji, zapachu, wyglądu, temperatury, pomagają oswoić się z tym, jak pokarm się zmienia np. pod wpływem dotyku, a to wszystko sprawia, że dzieci zaczynają darzyć pokarmy większym zaufaniem. Jest to szczególnie ważne w okresie przedszkolnym, kiedy to dzieci z racji swojego wieku są rozwojowo na etapie neofobii pokarmowej i bardzo często nie chcą próbować, obawiają się nowości i jedzą wybiórczo. Zabawy jedzeniem, czyli zabawy wielozmysłowe, pomagają w stopniowym rozszerzaniu repertuaru żywieniowego. 

Oczywiście można wymienić ogrom korzyści, jakie dziecko czerpie z zabaw polisensorycznych. Jedna z ważniejszych to relaks, uspokojenie, wyciszenie i obniżenie poziomu pobudzenia. 

O czym warto pamiętać?

Zabawy wielozmysłowe to – jak sama nazwa wskazuje – zabawy angażujące wiele zmysłów. To zabawy, które też zmysły pobudzają. Jeśli dziecko tylko wącha olejki eteryczne, które są mu podtykane pod nos, lub maluje palcami, to chociaż w aktywnościach tych wykorzystuje zmysł zapachu czy dotyku, jest to jednak wciąż angażowanie pojedynczych zmysłów, a przecież można zdecydowanie więcej. Oczywiście nie zawsze będzie możliwe angażowanie wszystkich zmysłów, zazwyczaj skupiamy się na tych najbardziej dostępnych, a więc dotyku, wzroku czy słuchu. Jeśli jednak przeanalizujemy działania, które proponujemy dzieciom, w które je włączamy, może się okazać, że po drobnej modyfikacji uda nam się zaangażować więcej, jeśli nie wszystkie nasze układy zmysłowe.
Pamiętajmy, że dysponujemy kilkoma zmysłami. Pięć z nich znamy bardzo dobrze:

  • dotyk – jest zmysłem najrozleglejszym, ponieważ jego receptory znajdują się na całym naszym ciele,
  • słuch – odbiór bodźców dźwiękowych odbywa się poprzez mechanikę w naszym uchu wewnętrznym,
  • wzrok – stymulacja ma miejsce poprzez pobudzanie receptorów światła w naszych oczach, które następnie są interpretowane przez nasz mózg na obrazy,
  • smak – dzięki niemu dokonuje się chemiczna analiza składu pokarmu, 
  • węch – zmysł powonienia, którego działanie polega na rozpoznawaniu zapachów. Zmysł ten w dużym stopniu wpływa na zmysł smaku.

Zmysły, o których często zapominamy lub o których istnieniu nie mamy pojęcia, to:

  • propriocepcja – zmysł, dzięki któremu w dużym stopniu kształtuje się świadomość naszego ciała. To informacje ze stawów, mięśni i ścięgien, które pozwalają uzyskiwać informacje na temat tego, gdzie znajduje się nasze ciało w przestrzeni, 
  • układ przedsionkowy – znajduje się w uchu wewnętrznym i jest bardzo mocno stymulowany w życiu płodowym. Informuje nas o ruchu liniowym i obrotowym, jak również o wibracji.

Dla kogo są zabawy wielozmysłowe?

Zabawy polisensoryczne kojarzone są zwykle z dziećmi najmłodszymi. I słusznie, to w tym czasie (do trzeciego roku życia) dzieci rozwijają się bardzo intensywnie, a bogata i wielozmysłowa stymulacja im w tym pomaga. Jednak również dzieciom starszym, tym w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, warto oferować takie formy zabawy i nauki, bo jak wspomniano wcześniej, pozwalają one na trwalsze zachowanie i zapamiętanie większej ilości informacji.

Dlatego zamiast opowiadać, że sól jest słona, jabłka potrafią unosić się na wodzie, marchewka barwi na pomarańczowo naszą skórę, a papryka chrupie, korzystniej jest po prostu wspólnie to sprawdzić: dotykając, smakując, oglądając i wąchając, a jeśli się da, to angażując w to również pozostałe nasze zmysły.

Ciekawą formą wielozmysłowej stymulacji jest wspólne gotowanie. Gotowanie i czas w kuchni to coś, co oczywiście z wiadomych przyczyn może przerażać niektórych rodziców. Jednak dobrze przemyślane, zaplanowane i przygotowane zajęcia, dopasowane do wieku i możliwości grupy, nie powinny być zagrożeniem, a wręcz przeciwnie – miłym czasem, wspomagającym rozwój.

Wspólne gotowanie nie musi polegać wyłącznie na robieniu kanapek czy sałatek. A gdyby tak gotowanie połączyć z eksperymentowaniem? A gdyby tak wspólnie sprawdzić, co się stanie, jeśli zblendujemy podprażone migdały? Czy podprażone migdały zdjęte z patelni są ciepłe czy zimne? Czy po zblendowaniu otrzymana pasta nie smakuje przypadkiem podobnie jak ta, która czasami pojawia się na podwieczorek? A może posmakujemy i porównamy z...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy