Dołącz do czytelników
Brak wyników

Elementy integracji sensorycznej

9 czerwca 2020

NR 57 (Czerwiec 2020)

Rola ruchu w procesach uczenia się

0 274

W prawidłowym rozwoju u większości dzieci rozwój integracji układów zmysłowych następuje podczas zwykłych codziennych działań wykonywanych przez dziecko. Problemy z efektywnym przetwarzaniem bodźców sensorycznych nie muszą oznaczać uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Należy jednak pamiętać, że z tych trudności się nie wyrasta i mogą one być obserwowane nawet w życiu dorosłym, przez co mogą negatywnie wpływać na funkcjonowanie człowieka.

Kluczową kwestią jest więc znajomość prawidłowego rozwoju sensorycznego, a w szczególności analiza jakości ruchu i rodzaju reakcji na bodźce sensoryczne. Obserwacja preferencji i możliwości ruchowych dziecka złożona jest z analizy takich aspektów, jak:

  • płynne panowanie nad ruchem, na przykład przy podnoszeniu szpilki,
  • reakcje złożeniowe, takie jak obroty, balansowanie na jednej nodze,
  • wzorce ruchowe (czworakowanie, chodzenie),
  • określone umiejętności motoryczne – wiązanie butów, pisanie liter,
  • planowanie motoryczne [1].

Specjalistyczna ocena dotyczy także:

  • napięcia mięśniowego,
  • reakcji posturalnych, postawy ciała, ruchów w tle,
  • obustronnej koordynacji,
  • stronności ciała. 

Dziecko przychodzi na świat z pewnym wyposażeniem biologicznym, które warunkuje jego aktywność. U małego dziecka przejawia się ona w wielu postaciach, a w szczególności w aktywności ruchowej. Rozwój dziecka w obszarze motoryki dużej przebiega w określony sposób, dzięki czemu możemy określić jego stan. 
Umiejętności ruchowe dziecka w wieku 0–6 miesięcy wymagają analizy, zwłaszcza z wykorzystaniem obserwacji podczas leżenia na plecach przez dziecko. Wówczas bierzemy pod uwagę, czy dziecko:

  • leży symetrycznie,
  • odchyla głowę do tyłu,
  • podnosi nogi do góry,
  • chwyta za obie nóżki,
  • kontroluje głowę przy podciąganiu do pionu,
  • łączy rączki w środkowej linii ciała,
  • wyciąga obie rączki do zabawek,
  • przekręca się w obie strony ciała.

Umiejętności ruchowe dziecka w wieku 6–12 miesięcy wymagające sprawdzenia: 

  • poziom aktywności ruchowej,
  • chęć zmieniania pozycji, przemieszczania się,
  • symetria,
  • aktywne przyjmowanie pozycji,
  • utrzymywanie równowagi w różnych pozycjach, 
  • pokonywanie przeszkód,
  • reakcje obronne po upadkach,
  • umiejętność zabawy oburącz w środkowej linii ciała i po obu jego stronach.

Umiejętności ruchowe dziecka 3-letniego kształtują się następująco:

  • staje na jednej nodze, a następnie na drugiej przez ok. 5 sekund,
  • chodzi tyłem, chodzi bokiem,
  •  staje na palcach przez 10 sekund,
  • chodzi po pięciocentymetrowej równoważni (2–3 m),
  • kopie nieruchomą i turlającą się piłkę,
  • schodzi po schodach naprzemiennie, trzymając się poręczy,
  • zeskakuje z wysokości 30 cm na złączone nogi,
  • podskakuje ze złączonymi nogami,
  • łapie i odbija dużą piłkę rzuconą z odległości 1,5 m,
  • potrafi rozpiąć zatrzaski, ściągnąć ubranie,
  • rozwiązuje kokardę,
  • zakłada but, skarpetki, koszulkę,
  • rozpina duży suwak kurtki,
  • zapina duże guziki,
  • wykonuje krótkie cięcia nożyczkami,
  • posługuje się jedną ręką.

Umiejętności ruchowe dziecka 4-letniego: 

  • skacze, wchodzi na różne wzniesienia i sprzęty, rzadziej się asekuruje, ma lepszą równowagę i czucie ciała,
  • mniej się męczy, gdyż mięśnie są już silniejsze, 
  • rozwija się mała motoryka, dziecko dłużej może pracować przy stoliku, wykonując zadania manualne,
  • potrafi się ubrać, rozebrać, jeść prawidłowo itp.,
  • schodzi po schodach, trzymając przedmiot w jednej ręce, nie trzymając się poręczy,
  • wchodzi na różne przyrządy do zabawy i schodzi na dół (np. drabinki),
  • skacze na jednej nodze ok. 1,5 m,
  • skacze do tyłu,
  • skacze w bok,
  • biega i zmienia kierunek bez zatrzymywania się,
  • kopie piłkę, która turla się w jego stronę,
  • zakłada ubranie we właściwy sposób (przód z przodu),
  • ubiera się samodzielnie,
  • zapina suwak z przodu ubrania,
  • prawidłowo trzyma ołówek. 

Dzieci w wieku 5–6 lat powinny: 

  • chodzić na czubkach palców 3 m,
  • biegać w podskokach, naprzemiennie stawiając nogi,
  • przeskakiwać przez przeszkody,
  • skakać na skakance,
  • bujać się samodzielnie,
  • jeździć na czterokołowym rowerku,
  • jeździć na wrotkach 1,5 m,
  • upuszczać piłkę na ziemię i kopać ją,
  • odbijać piłkę o podłogę,
  • łączyć dwie części zamka,
  • wiązać prostą kokardę,
  • zapinać guziki o średnicy około 1 cm.

W celu szczegółowej diagnostyki warto zwrócić się o pomoc fizjoterapeuty bądź terapeuty integracji sensorycznej, który określi poziom umiejętności i potrzeb sensorycznych dziecka, stosując wybrane narzędzia diagnostyczne, takie jak: 

  • Lista kontrolna niemowląt i małych dzieci (od 0 do 2 lat) American Occupational Therapy Association Watertown P.C.,
  • Lista kontrolna dla dzieci w wieku przedszkolnym (od 3 do 4 lat) American Occupational Therapy Association Watertown P.C.,
  • Lista kontrolna dla dzieci w wieku szkolnym (od 5 do 12 lat) American Occupational Therapy Association Watertown P.C. [2],
  • Kwestionariusz sensomotoryczny – Zbigniew Przyrowski,
  • Kwestionariusz wrażliwości dotykowej małych dzieci (od 2 do 5 lat) – Zbigniew Przyrowski,
  • Kwestionariusz ryzyka zaburzeń integracji sensorycznej niemowlęta – Zbigniew Przyrowski.

Ludzkie ciało składa się aż z 650 mięśni, które trzeba utrzymać w formie. Ruch zdaje się być naturalną potrzebą człowieka, jednak u wielu dzieci obserwujemy obecnie niewielkie zainteresowanie aktywnym spędzaniem czasu. Niektóre dzieci nie umieją, a inne nie wykazują chęci do zabaw ruchowych. Dzisiejsza wiedza wskazuje, że ruch przyspiesza rozwój dziecięcego organizmu, zapobiega różnorodnym schorzeniom, wpływa na wzrost ścięgien, mięśni, kości, układu krążenia, a co istotne – skutkuje zagęszczeniem sieci połącz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy