Dołącz do czytelników
Brak wyników

Psychologia dla nauczyciela

8 kwietnia 2019

NR 46 (Kwiecień 2019)

Przepraszam, ale... Jak podejmować "trudną" rozmowę?

0 70

W pracy każdego nauczyciela zdarzają się takie sytuacje, które wymagają natychmiastowego omówienia z rodzicem. Niekiedy wspomniane sytuacje zdają się być bardzo złożone, a sama wizja poprowadzenia efektywnej rozmowy z opiekunem wydaje się być nie lada wyzwaniem! W jaki sposób podejmować rozmowę z rodzicami, aby zarówno osiągnąć porozumienie, jak i wypracować skuteczne rozwiązanie? Czy istnieją wskazówki, rady bądź pomoce, które mogą usprawnić proces komunikacji z rodzicami?

Niestety, nie istnieje gotowy scenariusz, jaki sprawdziłby się podczas spotkania. Każda rozmowa jest bowiem inna, i to nie tylko ze względu na omawiany temat (chociaż i on ma tutaj duże znaczenie). To przede wszystkim z powodu osób, które biorą w niej udział, ich doświadczenia, typów temperamentu oraz cech indywidualnych. I chociaż nie można podać doskonałego przepisu na skuteczną rozmowę, warto jednak przytoczyć kilka prawd na temat komunikacji oraz wskazówek, które z pewnością będą miały szanse na usprawnienie procesu komunikacji.

Komunikacja to nie tylko słowa

Przede wszystkim warto pamiętać, że komunikacja to nie tylko język, którym się posługujemy. „Komunikacja, czyli porozumiewanie się, nie musi być z istoty komunikacją językową, ponieważ może przyjąć także różne formy pozawerbalne”1. Do tych elementów zalicza się postawę ciała, gesty, wyraz twarzy, modulację głosu, a nawet sposób wykorzystywania przestrzeni podczas spotkania (tzw. proksemika). Aby zagwarantować jak najlepsze warunki do rozmowy, należy więc pamiętać, aby zadbać o wzajemny komfort rozmowy. Biorąc pod uwagę badania dotyczące proksemiki, warto usunąć rekwizyty budujące dodatkowy dystans między rozmówcami, takie jak np. biurko czy ławkę.
 

Proksemika jest to dziedzina, która bada zależności oraz wpływ relacji przestrzennych między dwiema osobami lub też osobami a miejscem. Uznaje się, że tworzone relacje przestrzenne oddziałują na relacje oraz komunikację interpersonalną. Najczęściej proksemika kojarzona jest z nazwiskiem amerykańskiego antropologa Edwarda T. Halla2. Niemniej za ojców tej dziedziny uznaje się również K. Little, A. Mehrabiana, R. Sommera, A. Aiello, M. Knappa. Wspomniany Edward T. Hall, w oparciu o prowadzone badania, przedstawił cztery główne strefy przestrzeni, które ludzie mogą zajmować wobec siebie, tzn. przestrzeń intymną (która rozciąga się w promieniu ok. 45 cm wokół naszego ciała), przestrzeń osobistą (od 45 cm do 120 cm), przestrzeń społeczną (od 120 cm do 360 cm), przestrzeń publiczną (powyżej 360 cm). Odległość, jaka występuje między rozmówcami, wskazuje tym samym na rodzaj relacji, jaka ich łączy. Im bliższa odległość, tym bliższa relacja. Mając na uwadze powyższe wnioski, warto pamiętać, że niewłaściwe dobranie dystansu może zakłócić proces komunikacji, np. zbyt mały dystans może być odebrany jako „narzucanie się” swojemu rozmówcy, zbyt duży natomiast może zostać odebrany jako nadmiernie formalny i ujawniający „ochłodzenie” relacji.


Zadbaj o odpowiednie przygotowanie

Rola nauczyciela podczas prowadzenia szczególnie „trudnej” dla niego rozmowy jest wymagająca, bo jako profesjonalista musi zadbać o odpowiednie warunki do rozmowy, postarać się zobaczyć sytuację z perspektywy rodzica, mieć naczelną intencję, jaką jest dobro dziecka, a zarazem stale dbać o swoje granice i swój komfort prowadzenia rozmowy. Jeśli dojdą do tego emocje sytuacyjne lub też inne zmienne, wytrwanie w tak profesjonalnej postawie może okazać się wyzwaniem. Dlatego też warto się do każdej rozmowy odpowiednio przygotować:

  • Zebrać wcześniej wszystkie potrzebne do rozmowy materiały.
  • Określić główny temat rozmowy i pamiętać oraz dopilnować, aby ten wątek był tematem przewodnim spotkania. 
  • Wypunktować wszystkie możliwe pomysły na rozwiązanie sytuacji. Niestety, pamięć ludzka nie jest trwała, a do tego w przypadku dekoncentracji bywa zwodnicza. Dlatego też, aby być pewnym i czuć się doskonale przygotowanym do rozmowy, warto wszystkie niezbędne informacje mieć zapisane i śmiało wspierać się przygotowanymi notatkami.
  • Jeśli tylko wymaga tego sytuacja, przygotować namiary kontaktowe/adresy do specjalistów innych dziedzin (psychologa, neurologa czy poradni psychologiczno-pedagogicznej), aby móc przekazać je rodzicom np. pod koniec rozmowy. 

Od doradzania do pouczania

Obrazowo można powiedzieć, że między „doradzaniem” a „pouczaniem” istnieje bardzo cienka granica. Nauczyciel jako specjalista ma zgromadzoną wiedzę i posługuje się takimi umiejętnościami, którymi nie dysponuje każdy rodzic. Im wyższy poziom profesji, tym bardziej oczywiste stają się dla nas pewne kwestie i z dużą łatwością przychodzi nam sądzić, że zapewne są one tak samo jasne i przejrzyste zarówno dla nas, jak i dla każdego. Tymczasem w sytuacji rozmowy z rodzicem warto zadbać o to, czy wszystko, o czym mówimy, jest zrozumiałe i nie budzi pytań. Nauczyciel może przedstawić kilka sposobów i możliwości rozwiązania sytuacji, ale sposób, w jaki sformułowany jest komunikat, może albo wspierać partnerską relację, albo zwrócić si...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy