Dołącz do czytelników
Brak wyników

Cykl z ekspertem PWN

16 listopada 2017

NR 22 (Grudzień 2016)

Potencjał osobisty dziecka to szansa na sukces
Jak pomóc go wykorzystać?

377

W wychowywaniu zależy nam na tym, aby dzieci nabierały przekonania o swojej pozytywnej wartości, osiągały sukcesy, aby każde z nich było „w czymś dobre”. Poczucie dziecka: „potrafię coś robić dobrze” dodaje mu wiary we własne siły, zachęca do ponownego powtarzania danej czynności, zachowania, zabawy lub zadania. Jak zatem rozwijać w przedszkolaku siłę wewnętrzną i jak wzmacniać dążenie dziecka do samodzielności?

Dziecko, zwłaszcza w wieku przedszkolnym, pragnie zdobywać kolejne umiejętności, kierowane wewnętrznymi potrzebami. Radość, której doświadcza, zachęca je do aktywności i udziału w nowych różnorodnych działaniach i zabawach. Rodzice oraz nauczyciele w przedszkolu mogą mobilizować dziecko do działania dzięki odpowiednim formom wsparcia.

Czym jest motywacja wewnętrzna? 

W słowniku pedagogicznym:

Motywacja

Motywacja to ogół motywów występujących u danej jednostki, zaś motyw to swoisty stan organizmu pobudzający osobnika do działania, które ma zaspokoić jakąś potrzebę. Motywacja wewnętrzna pobudza do działania, które ma wartość samo w sobie; jej przykładem jest zainteresowanie lub zamiłowanie do czegoś (Okoń 1981).

Potrzeby skłaniają dzieci w wieku przedszkolnym do działania i to właśnie w nich tkwi siła motywująca. Obok podstawowych potrzeb: miłości, bezpieczeństwa i uznania, najważniejsze są: 
■     dążenie do samodzielności, 
■     zaspakajanie ciekawości poznawczej, 
■     nawiązywanie kontaktów społecznych. 

Dzieci mogą je realizować poprzez obserwację, doświadczanie sytuacji i zjawisk, badanie, stawianie pytań. Przedszkolaki zaangażowane w działanie mają szansę odkryć swoje mocne strony i zdolności, które zapewnią sukces w realizacji podjętych aktywności. Zadowolenie dziecka, które zrobiło coś ciekawego, mądrego, dobrego, buduje w nim przekonanie o własnej pozytywnej wartości oraz inspiruje do dalszego działania, motywuje więc do następnego sukcesu.

Małe dzieci – małe sukcesy

Słownik języka polskiego podaje dwa znaczenia pojęcia sukcesu: jako osiągniecie celu, pomyślny wynik jakichś starań, działań oraz jako zdobycie powodzenia sławy, majątku, wysokiej pozycji (Dubisz 2003).

Sukces w zakresie dziecięcych możliwości bardziej odnosi się do pierwszego znaczenia, ale każde małe osiągnięcie w okresie przedszkolnym może stać się początkiem drogi do sukcesów w szkole, a następnie – w życiu dorosłym. Osiągniecie dziecka to umiejętność, która daje mu zadowolenie i którą ono nabywa w zależności od indywidualnej gotowości. Często trzylatek potrafi samodzielnie założyć buty i mówi, że nie potrzebuje pomocy, a inny cieszy się, że zdjął kapcie i sam ustawił je na właściwej półce. Starsze przedszkolaki już dokładnie rozpoznają sytuacje, w których osiągają sukces. Zawiązywanie sznurowadeł na kokardkę czy zasuwanie zamków przy ubraniach, pokonywanie trudności w wykonywaniu zadań, rozwiązywanie sporów to przykładowe sytuacje, które uznają za sukcesy. Cieszą się z tych sukcesów, oczekują pochwały, okazują satysfakcję i lubią przyjmować gratulacje.

W jaki sposób zachęcać dzieci do podejmowania działań? 

Kluczem do znalezienia sposobów motywowania każdego dziecka z osobna, mogą być odpowiedzi na następujące pytania:
■     Jakie działania dziecko uznaje za sukces? Czy cieszy się z własnych osiągnięć i w jaki sposób okazuje zadowolenie? 
■     Czy lubi, gdy wyraża się uznanie dla jego osiągnięć? Czy lubi, gdy składa się mu gratulacje? 
■     Czy opowiada o tym, co udało się mu osiągnąć?

Nauczyciele w przedszkolu i rodzice mogą pomóc dziecku w odkrywaniu osobistego potencjału: rozpoznawaniu mocnych stron oraz rozwijaniu indywidualnych zdolności poprzez odpowiednie reagowanie na działania malucha.

Miłość rodziców źródłem siły wewnętrznej dziecka 

W środowisku domowym potencjał dziecka może rozwijać się bez zakłóceń, gdy czuje się ono kochane przez rodziców. Najbardziej pożądana sytuacja to taka, w której rodzice szanują godność i prawa dziecka, a jednocześnie mądrze wyznaczają granice. Maluchy czują się bezpiecznie, gdy mają poczucie, że ktoś je szczerze kocha, kieruje nimi tak, aby mogły poznawać życie i go doświadczać. Czują się szczęśliwe, kiedy ich potrzeby emocjonalne są zaspokojone, a więc gdy otrzymują od rodziców wszelkie formy czułości fizycznej oraz mogą liczyć na uwagę, zrozumienie i cierpliwe wysłuchanie ich, np. kiedy zwierzają się z przykrych przeżyć. Z drugiej strony dzieci potrzebują poważnego traktowania, okazywania im zaufania i szacunku, stanowczości wobec prób uporu i spełniania zachcianek, jasno wyznaczonych granic. Rodzice mogą świadomie pozwalać na doświadczanie trudnych sytuacji, aby zapewnić dziecku możliwość ponoszenia konsekwencji własnego działania, np. konsekwencją zburzenia budowli brata będzie konieczność zbudowania jej od nowa. Dla dziecka jest to szansa na dostrzeżenie dobrych i złych stron zaistniałych zdarzeń, szansa na przemyślenie podjętej decyzji, na wyciągnięcie wniosków i możliwość naprawienia własnych błędów. Są to ważne przeżycia, dzięki którym dziecko może nabrać pewności siebie i znaleźć w sobie siłę do podejmowania nowych działań. W tej kwestii znacząco pomogą pochwały rodziców, zwłaszcza takie, które ujawniają emocje wobec pozytywnych działań dziecka, np. Możesz być z siebie dumny, że dbasz o porządek na swojej półce z książeczkami.

Jak motywować przedszkolaki, by chciały działać i cieszyć się sukcesami?

Wielu pedagogów jest zdania, że zabawa w życiu dziecka powinna zajmować najwięcej miejsca. Umiejętne połączenie zabawy i nauki w przedszkolu sprawia, że maluch uczy się i zdobywa nowe doświadczenia. Dzieci same często odtwarzają sytuacje, w których mogą naśladować postępowanie dorosłych i dzięki temu zdobywać umiejętności społeczno-emocjonal...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy