Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kulturalny maluch

21 marca 2018

NR 34 (Luty 2018)

Podróż 1. Co wiemy o teatrze?
ABC małego widza

0 102

Jak wciągnąć dzieci w teatralną przygodę? Cykl „Teatralne podróże” będzie pewnym ułatwieniem, prostym przewodnikiem po teatralnej mapie wiedzy i emocji. Znajdziemy w nim podstawowe informacje o teatrze, porady dla początkujących aktorów, przykłady małych form scenicznych w pracy przedszkola, inspiracje do zabaw twórczych oraz opis rocznego cyklu edukacyjnego o teatrze i jego efektów.
 

Są takie chwile w dzieciństwie, które pamięta się przez całe życie. Niewątpliwie jedną z nich może być pierwsza wizyta w teatrze. Magia tego wyjątkowego miejsca, jego szczególny nastrój powodują, że kontakt z czymś tak niezwykłym i tajemniczym pozostaje głębokim doświadczeniem estetycznym i emocjonalnym zapadającym w pamięć na długie lata. Teatr to zaczarowane miejsce, które wraz z odsłonięciem kurtyny odkrywa przed dziećmi swoje magiczne sekrety. Wciąga małego widza w fantastyczny świat, błyskawicznie uruchamia wyobraźnię, pozwalając tym samym najmłodszym na odbycie niecodziennej podróży pełnej wrażeń, niezwykłych przygód i niezapomnianych emocji. Ani kino, ani spektakl telewizyjny, słuchowisko radiowe, nawet czytana bajka nie pozwalają na bycie z bohaterami tak blisko, niemalże na wyciągnięcie ręki, jak teatr. 

Byłem w teatrze, byłem w teatrze i zapomniałem o świecie całym. Bo tam na scenie wszystko bogatsze, świat zza kurtyny ma blask wspaniały. 
„Byłem w teatrze”, Czesław Janczarski

Wato zatem rozszerzyć już od najmłodszych lat formy kontaktu ze sztuką i nie ograniczać się tylko do wizyt w kinie, ale umożliwić dzieciom dostęp do wyjątkowego wachlarza doznań, jaki niesie ze sobą odbiór sztuki teatralnej, przeżywanej na żywo, bez barier w postaci szklanego lub płóciennego ekranu. 

Pierwsze zajęcia o teatrze mogą sprawić trudność nauczycielom. Od czego bowiem rozpocząć edukację teatralną? Czy od minispektaklu? Wizyty w teatrze? Czy od uchylenia sekretów teatru? Czy może od zabaw teatralnych, wprowadzających w przygotowanie małych aktorów do odgrywania ról? A może od prezentacji lalek teatralnych z bogactwem ich możliwości animacyjnych? Czy jednak od osób odpowiedzialnych za przygotowanie spektakli? Wątpliwości jest całe mnóstwo. Proponuję zatem na początek dostarczyć najmłodszym podstawową wiedzę o teatrze. Wprowadzenie wychowanków w świat teatru można rozpocząć od mapy skojarzeń. Dzieci na pewno podadzą nam wiele słów ilustrujących teatr. Do najpopularniejszych należeć będą zapewne: scena, publiczność, kurtyna, aktor, gra, budynek, widownia, bilety. Mapa skojarzeń umożliwi nam pozyskanie informacji na temat wiedzy wyjściowej dzieci na temat teatru. Naszym zadaniem będzie jej wzbogacenie i uporządkowanie. Warto byłoby się również pokusić o definicje teatru z podanych przez dzieci słów. Ale z góry wiem, że będzie to trudne zadanie. Okazuje się bowiem, że nie ma jednoznacznej definicji teatru. Podobno odpowiedź na pytanie Co to jest teatr? to jeden z największych problemów, jakie od lat próbuje rozwiązać teatrologia. W tradycji europejskiej dominowała i uznawana była odpowiedź „Teatr to dziedzina sztuki polegająca na realizowaniu scenicznym utworów literackich, przeznaczonych na scenę, przez autorów lub adaptowanych przez reżysera” (Słownik języka polskiego). Z czasem określenie podstawowe rozszerzono do zdania definiującego teatr „jako sytuację, w której aktor gra postać przed widzem”, dodając do tego zastrzeżenie, że czynność grania ma miejsce w tym samym czasie i miejscu, co czynność obserwowania. W innym ujęciu teatru doszukamy się prostego określenia „teatr – sztuka tworzenia przedstawień” lub może bardziej skomplikowanego „teatr – instytucja, organizacja zajmująca się wystawianiem utworów scenicznych, także zespół aktorów, reżyserów, scenografów, muzyków, pracowników technicznych pracujących w tej instytucji”, a także „teatr – budynek, pomieszczenie przystosowane do wystawienia utworów scenicznych”. Bardzo to zawiłe. Ale można uprościć definicje teatru, ograniczając się tylko do dwóch podstawowych elementów. Bo tak naprawdę, żeby zaistniał teatr, niezbędne są tylko dwie rzeczy: scena i widownia. 
Po jednej stronie aktor – osoba, która coś przedstawia, po drugiej widz – osoba, która to coś ogląda. Żaden teatr nie może istnieć bez spotkania tych dwóch podmiotów. 

 

10 błędów najczęściej popełnianych w teatrze

  1. Spóźnianie się – do teatru zawsze lepiej przyjść wcześniej, ponieważ przekroczeniu progu teatru towarzyszą odwieczne rytuały, począwszy od okazania biletu, a skończywszy na sprawnym dotarciu na miejsce. Obowiązkowo należy zostawić ubranie wierzchnie w szatni. Wybierając się z dziećmi, należy zarezerwować sobie więcej czasu, żeby uwzględnić skorzystanie z toalety. Pozwoli nam to na uniknięcie przeciskania się przez rzędy foteli w trakcie trwania spektaklu i zakłócania oglądania go innym widzom. Czasami spektakle dla dzieci trwają bez żadnej przerwy. Trzeba wziąć to pod uwagę, zwłaszcza kiedy jedziemy z daleka. Można się wówczas przed spektaklem (najlepiej w miejscu wskazanym przez obsługę) posilić własnym prowiantem w postaci owoców, soków lub drożdżówek. Należy pamiętać, że trzeci dzwonek rozlegający się w teatrze jest sygnałem do rozpoczęcia przedstawienia. A co zrobić, kiedy z przyczyn niezależnych od nas spóźniliśmy się do teatru? Jeżeli jesteśmy z dużą grupą dzieci, należy powiadomić o tym obsługę teatru. Jeśli jesteśmy prywatnie, musimy liczyć się z tym, że możemy nie zostać wpuszczeni na salę przed antraktem. Jeżeli jednak wchodzimy już na widownię po trzecim dzwonku, starajmy się zrobić to możliwie cicho i zamiast przeciskać się do swojego miejsca, lepiej zająć pierwsze wolne z brzegu. 
  2. Przeciskanie się przez fotele – warto pamiętać, że idąc między rzędami, nie należy się przepychać, iść przodem do ludzi siedzących w naszym rzędzie, a nie tyłem, skinieniem głowy podziękować za przepuszczenie.
  3. Repertuar niedostosowany do wieku dziecka – przy wyborze spektaklu powinniśmy kierować się wiekiem i możliwościami percepcyjnymi dzieci. Zdarzają się utwory trudniejsze, wymagające od widza pewnego przygotowania i współuczestniczenia w tworzeniu przedstawienia. Dlatego wybierając się do teatru, należy zasięgnąć informacji o jego treści lub przeczytać recenzję, aby nie pozostawić dziecka przed zbyt trudnym zadaniem. Ono w teatrze ma się przede wszystkim dobrze bawić, wizyta powinna być dla niego przyjemnością. 
  4. Hamowanie spontanicznych reakcji – w zawodzie aktora ważna jest interakcja z widzem. To, w jaki sposób reaguje publiczność, jest dla niego sygnałem, że nie trafia w pustkę. Oczywiście chodzi tu tylko o naturalne reakcje, które wynikają ze specyfiki konkretnego spektaklu. Szczególnie dla najmłodszej widowni teatr jest prawdziwą przestrzenią do wyrażania emocji. Dzieci bowiem zawsze żywo reagują na to, co dzieje się na scenie. Obecność bohaterów na wyciągnięcie ręki umożliwia im aktywne uczestnictwo w przedstawieniu. Nie hamujmy zatem zbyt mocno ich spontanicznych reakcji. Dziecko w naturalny sposób da nam znać o swoich lękach, obawach i radościach. Możemy również obserwować wychowanków pod kątem tego, co ich bawi, smuci, wzbudza niepokój.
  5. Niestosowny strój – wyjście do teatru to przede wszystkim ważne wydarzenie kulturalne, które należy podkreślić odpowiednim strojem. Do teatru wypada ubrać się odświętnie. Nie przystoi tzw. strój codzienny: dresy, dżinsy w połączeniu z koszulą flanelow...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy