Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

7 czerwca 2018

NR 23 (Styczeń 2017)

Planowanie pracy dydaktyczno-wychowawczej w nowym semestrze

0 37

Jakie zadania i czynności warto podjąć na koniec pierwszego semestru, aby praca w następnym była łatwiejsza i przynosiła bardziej satysfakcjonujące rezultaty? Jak planować swoją pracę z grupą, jak zachęcać rodziców do współpracy oraz na jakie zagadnienia szczególnie warto zwrócić uwagę w drugim semestrze? Jakie są ogólne zasady konstruowania dobrych planów pracy?

Planowanie pracy dydaktyczno-wychowawczej w przedszkolu jest procesem rozpisanym na cały rok przedszkolny. Najwięcej czynności – rozpisanie planu rocznego pracy przedszkola, planu nadzoru pedagogicznego (czyli ewaluacji, kontroli i wspomagania działań nauczycieli), planu doskonalenia nauczycieli itp. dokonuje się na początku roku dydaktycznego (lub nawet przed jego rozpoczęciem). O jakim więc planowaniu pracy możemy mówić na początku drugiego semestru? W przypadku dyrektora mogą to być modyfikacja planu nadzoru pedagogicznego po podsumowanie działań wdrożonych w pierwszym semestrze.

Jednak poza działalnością dyrektora i rocznym (lub wieloletnim) planem pracy przedszkola, każdy nauczyciel – na początku roku – powinien napisać własny roczny plan pracy. Roczny plan pracy nauczyciela, z rozpisaniem zadań i działań na cały rok, jest podstawą do sporządzania planów miesięcznych, opisujących zadania planowane na dany miesiąc w każdej z grup. To działalność rozpisana na cały rok, ale początek nowego semestru jest dobrym momentem, aby przyjrzeć się wcześniejszym planom miesięcznym, oraz zastanowić nad ewentualną modyfikacją własnego schematu pisania planu w taki sposób, aby stał się lepiej dostosowany do potrzeb grupy i placówki. 

Po co planować swoje działania? 

Korzyści płynące z planowania pracy w przedszkolu

Dlaczego planowanie jako takie jest istotne? Czy nie można po prostu przyjść i przeprowadzić zajęć, korzystając ze swoich wcześniejszych doświadczeń, np. ze studiów, lub improwizować? Teoretycznie można, ale rezultaty – szczególnie w przypadku nauczycieli z niewielkim stażem – będą poniżej oczekiwań. Bo jak śpiewał Artur Barciś – Improwizacja zagadnienie to niebłahe, najlepsza bywa, gdy wykujesz ją na blachę. Aby skutecznie improwizować niezbędne są wcześniejsze (liczne) doświadczenia w danym temacie, pewność siebie, opanowanie i dużo zasobów (np. znajomość niezliczonej ilości ćwiczeń i zabaw). 

Schemat 1. Uszeregowanie planów realizowanych przez przedszkole/nauczyciela

Planowanie jest istotnym elementem organizacji własnej pracy. 
Jakie wynikają z niego korzyści?

  • Nauczyciel wie co, chce osiągnąć, wie, do czego dąży, jakie mają być efekty jego pracy. Rozumie cel wykonywanych czynności i zadań. 
  • Nauczyciel jest pewniejszy siebie, spokojniejszy, a jego spokój udziela się dzieciom. Jeśli wiem, co będę robiła, mam przygotowane pomoce, rozumiem cel działań – wchodzę z pewnością siebie i pozytywnym nastawianiem. Udziela się ono dzieciom.
  • Nauczyciel polepsza efekty pracy – jego działanie jest skuteczniejsze, osiąga lepsze wyniki. 
  • Odpowiedzialne planowanie – uwzględniające potrzeby rozwojowe dzieci, pozwala zaspokoić potrzebę osiągnięć dzieci, stymuluje sferę najbliższego rozwoju, pozwala nauczycielowi na indywidualizację podejścia i różnicowanie oczekiwań. 
  • Planowanie zapobiega niekontrolowanemu natłokowi zdarzeń i czynności. Generalnie – jeśli mam plan (jestem przygotowana) lepiej ogarniam grupę. Wiem, co chcę robić, nie mam rozprężających przestojów w mojej pracy, proces edukacyjno-wychowawczy przebiega sprawniej.
  • Planowanie (plan) jest bazą do porozumienia i współpracy z rodzicami, innymi nauczycielami. Nauczyciel potrafi wytłumaczyć, czemu podejmuje takie a nie inne działania. Tłumaczenie nie jest mechaniczne, „bo tak mówi podstawa programowa”, ale dotyka przekonań i wartości nauczyciela. Dzięki temu jego postawa jest czytelniejsza, a on sam spokojniejszy, bardziej pewny siebie. Co za tym idzie, łatwiej jest przekonać rodzica do swoich racji. 

Im nauczyciel ma krótszy staż, tym ważniejsze są wszelkie schematy, plany, korzystanie z gotowych opracowań itp. Młodemu (początkującemu) nauczycielowi prościej będzie skorzystać z gotowych scenariuszy, niż stworzyć swoje własne. Nie wypracował jeszcze własnych metod, ma zbyt mało wiedzy i doświadczenia, aby improwizować. Silenie się na własną twórczość, może prowadzić do błędów i nieporozumień. Wyuczenie się schematów postępowania pozwala nabrać pewności siebie. Na twórcze podejście do tematu przyjdzie czas potem. Dydaktyka przypomina dziedziny sztuki, takie jak rysowanie, czy granie na instrumentach: na początek trzeba nauczyć się podstaw, gam, właściwego trzymania instrumentu, czytania nut, a dopiero potem zająć się komponowaniem i improwizacją. „Zaraz, zaraz” – powie ktoś – „Ale przecież jest wielu geniuszy muzycznych, którzy nie uczyli się grania jako takiego, nie znali nawet nut, a tworzyli genialne kompozycje!”.

Oczywiście, wśród pedagogów trafiają się ludzie obdarzeni talentem w tej właśnie dziedzinie, zdarza się, że opracowują własne, nowatorskie podejścia. Nawet jednak w takim przypadku warto jest poznać podstawy, aby wiedzieć, co się chce odrzucić lub zmodyfikować.
Im dłuższy staż nauczyciela – tym częściej wszelkie materiały przygotowuje się w sposób intuicyjny, korzystając z własnych doświadczeń i zasobów. Modyfikacja planów, dostosowywanie ich do grupy, z którą przyjdzie pracować, staje się nawykiem. Z czasem można wpaść w inne pułapki, pułapkę wypalenia lub rutyny.

Nauczyciel przestaje szukać nowych pomysłów i inspiracji, powtarza wyuczone schematy coraz bardziej automatycznie, nie przygotowuje się, korzystając z utrwalonych metod i nawyków. Ważna jest ewaluacja (i autoewaluacja) oraz ciągłe doszkalanie się, aby uniknąć tych pułapek.

Planowanie pracy w grupie – ogólne zasady

Zauważyć należy, że nauczyciel nie realizuje jednego planu – planów jest kilka, uszeregować je można od najbardziej ogólnych, do coraz bardziej szczegółowych. Im dalej plan usytuowany jest w szeregu, tym większą nauczyciel ponosi za niego odpowiedzialność. Oczywiście, nauczyciel bierze udział w tworzeniu planu rozwoju przedszkola, ale największy wpływ ma na swoją codzienną pracę z dziećmi (planowanie dzienne).

Trzeba pamiętać, że plany w...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy