Dołącz do czytelników
Brak wyników

Przedszkole od kuchni

14 stycznia 2020

NR 53 (Styczeń 2020)

Noworoczne postanowienia ekologiczne

180

Początek roku kalendarzowego to często czas refleksji, zadumy, ale również okres nowych postanowień. Nowy rok przynosi energię do działania i chęć zmian. Również takie momenty przełomowe warto wykorzystać do promowania różnych zachowań u naszych przedszkolaków. Jednym z nich jest rozbudzanie wrażliwości ekologicznej. W dobie gwałtownych zmian i szybkiego rozwoju cywilizacyjnego coraz większego znaczenia nabierają pojęcia „ekologia”, „edukacja ekologiczna” i „ochrona środowiska”. Dlatego tak ważne jest, aby zagadnienie ochrony środowiska  rozpocząć już od najmłodszych lat, szczególnie że dzieci są bardzo dobrymi obserwatorami wszystkiego, co się wokół nich dzieje. Dodatkowo, co jest bardzo ważne, ucząc się, również wpływają na postawę dorosłych w zakresie dbania o środowisko.

Zagadnienia ochrony środowiska w przedszkolu to świadomie  zamierzona (celowa, planowana, systematyczna i stopniowa) działalność nauczyciela względem dzieci i przy ich aktywnym udziale. Jest nierozłącznie związana z prowadzoną przez nauczycieli działalnością promującą zdrowy styl życia. W praktyce polega na łączeniu ze sobą szeregu elementów z życia codziennego z wiedzą o ochronie przyrody. W oparciu o zajęcia dotyczące zdrowego stylu życia, ochrony zdrowia, warto nawiązać również do środowiska, w którym żyjemy, i tego, jak wielki mamy wpływ na funkcjonowanie naszej planety. Dzieci już od najmłodszych lat powinny być świadome, że śmieci należy segregować, ograniczać ilość foliowych opakowań, a myjąc zęby, pamiętać o zakręcaniu kranu z wodą.

Bardzo ważne jest, aby to kształtowanie świadomości potrzeb ochrony środowska i wyprowadzonych z niej zachowań miało początek już u najmłodszych dzieci, które są szczególnie wrażliwe na otaczający ich świat. Zagadnienia dotyczące segregacji śmieci, odpowiedniego przechowywania żywności, niemarnowania żywności stanowią w dzisiejszych czasach jedno z ważniejszych wyzwań, z jakimi borykamy się na co dzień. Na całym świecie coraz więcej uwagi poświęca się działaniom, które mają na celu ochronę przyrody. Ważne jest, abyśmy wszyscy mieli świadomość, że ochrona i kształtowanie środowiska, w którym żyjemy, jest koniecznością i podstawowym obowiązkiem każdego człowieka. Kształtowanie właściwych zachowań nastawionych na ochrodnę przyrody  należy więc rozpocząć od najmłodszych lat, tym bardziej że świadomość człowieka kształtuje się przez całe życie.

Zagadnienia, które dla dzieci w wieku przedszkolnym będą cenną lekcją wiedzy o naszym środowisku, to m.in.: 

POLECAMY

  • wpływ środowiska na nasze zdrowie i samopoczucie,
  • problem opakowań, 
  • segregacja śmieci,
  • pochodzenie żywności i prawidłowe przechowywanie produktów spożywczych. 

Do podstawowych form związanych z poznawaniem w przedszkolu środowiska i jego ochroną należą:  

  • wycieczki i spacery do różnych obiektów przyrodniczych,
  • prace plastyczne, plakaty związane z ochroną i kształtowaniem naturalnego środowiska,
  • wystawy tematyczne organizowane z udziałem przedszkolaków – zarówno dla dzieci, jak i dla rodziców,
  • ogródek przedszkolny,
  • książeczki o tematyce przyrodniczej,
  • kąciki przyrodnicze nawiązujące np. do pory roku i sezonowości produktów,
  • konkursy o tematyce ekologicznej, szczególnie angażujące również rodziców, 
  • mapki rozmieszczenia pomników przyrody, rezerwatów, stref ciszy w najbliższej okolicy,
  • akcje społeczne, m.in. „Sprzątanie świata”,
  • organizowanie zajęć otwartych dla rodziców, na których realizuje się treści ekologiczne,
  • prowadzenie rozmów z wybranymi osobami na temat zasad ochrony środowiska.

Przykładem może być projekt „Moje miasto”, w ramach którego z ogólnodostępnych materiałów – odpadów (papier, butelki plastikowe, szkło, kartony, puszki) dzieci przygotowują projekt miejsca, w którym chciałyby mieszkać.

W celu kształtowania u dzieci właściwych zachowań wobec otaczającego środowiska warto stosować różnorodne formy doświadczeń związanych z zagadnieniami ochrony przyrody. Indywidualną formą pracy z dzieckiem jest książka, odpowiednio dobrana do etapu rozwoju dzieci. W grupach młodszych dzieci nazywają przedmioty i zjawiska przedstawione na ilustracji, wskazują na czynności, które wykonują przedstawione osoby czy zwierzęta. W grupach starszych natomiast dzieci w wieku 5–6 lat opowiadają w kilku zdaniach całą sytuację przedstawioną na ilustracji. Pomocne będą pytania problemowe, takie jak: Co się dzieje? Dlaczego tak postępujemy? Jaki to ma wpływ? Co możemy zrobić? 

Dla dzieci w wieku 5–6 lat również ciekawe będą zajęcia typu pogadanki, burza mózgu, gry dydaktyczne. Można zastosować trzy różne rodzaje pogadanek, w ramach cyklu zajęć: 

  • wstępną, wprowadzającą do zagadnień związanych z ochroną środowiska, takich jak segregacja śmieci, oszczędzanie wody, prądu, nasza planeta – nasz dom,
  • mającą na celu większe zaangażowanie dzieci, aby wszystkie nowe informacje wskazane przez nauczyciela przez nauczyciela były wykorzystane w sposób praktyczny, również w codziennym życiu przedszkolnym, np. poprzez umieszczenie przy umywalkach karteczek z ilustracją przekreślonego kranu z cieknącą wodą, z głównym przekazem „oszczędzamy wodę”, 
  • utrwalającą, polegającą na powtórzeniu zdobytych wiadomości i tworzeniu materiałów dedykowanych nie tylko dzieciom, lecz także rodzicom, m.in. dotyczące segregacji śmieci, prawidłowego przechowywania żywności.

Scenariusz zajęć 
„EKOPRZEDSZKOLAK – my jesteśmy grzeczne dzieci i segregujemy śmieci!”

Założenia ogólne:

  • zachęcanie do dbania o czystość środowiska przyrodniczego,
  • poznawanie rodzajów odpadów,
  • kształtowanie umiejętności podejmowania konkretnych działań: segregowanie odpadów (makulatury, opakowań szklanych i plastikowych).

Cele szczegółowe

Dziecko:

  • segreguje śmieci na mokre i suche,
  • wymienia niebezpieczeństwa grożące środowisku przyrodniczemu ze strony człowieka,
  • ma świadomość, że wszyscy ludzie muszą dbać o środowisko naturalne,
  • rozpoznaje  i opisuje kolory pojemników na odpady,
  • rozumie znaczenie pojęć: śmieci, odpady, segregacja, planeta,
  • wskazuje konkretne działania, poprzez które może we własnym domu dbać o środowisko.

Metody – oparte na aktywności:

  • dziecka: słuchanie, odpowiedzi na pytania, aktywne działanie, swobodne wypowiedzi, aktywność ruchowa, wykonanie pracy plastycznej,
  • nauczyciela: pokaz, opowiadanie, objaśnienia, aktywizacja do aktywności ruchowej i plastycznej, obserwacja i diagnozowanie czynności uczniów.


1. Rozpoczęcie zajęć

Rozmowa z dziećmi o środowisku naturalnym i ochronie przyrody.

Nauczyciel, nawiązując do tematu zajęć, opowiada o planecie Ziemi, która jest naszym domem. Zwraca uwagę, że tak jak w miejscu, w którym na co dzień mieszkamy, mamy olbrzymi wpływ na to, jak wygląda nasze otoczenie, podobnie tak samo mamy olbrzymi wpływ na to, jak wygląda nasza planeta.

Nauczyciel odczytuje dzieciom wiersz Chora Planetka Magdaleny Tokarczyk.


Pewna Planetka mała cały dzień smutną 
buzię miała.

Jaś się zastanawiał dlaczego? –
ale zapomniał, 
że papierki zamiast do kosza, to rzucił pod drzewo. 
Kasia również się zastanawiała, 
dlaczego Planetka chodzi zapłakana.

Jednak i ona zapomniała, 
jak z samego rana listki
 z drzewa obrywała i gałązki łamała.

Pan Janek też długo rozmyślał nad smutną 
Planetki buzią, ale i on zapomniał o tym, 
że wczoraj z wieczora zamiast śmieci 
do kosza do pieca wrzucił, 
a dym czarny z komina buchał 
i powietrze dookoła zatruwał.

Pani Aniela również była zatroskana, 
dlaczego Planetkę głowa bolała od rana, 
ale i ona zapomniała, że śmieci nie 
posegregowała, 
tylko do jednego worka wszystko wsypała.

Planetka dalej smutna chodziła, a gdzie nie spojrzała, 
tam śmieci widziała.

I małą Halinkę, co światło w pokoju 
miała włączone, a przecież słoneczko świeciło 
na dworze.

I Józia, co wodę miał źle zakręconą już 
od rana, bo woda z kranu ciągle kap, 
kap, kapała.

Planetka tak się rozchorowała, 
że do szpitala pojechała.

Pytacie dlaczego? Bo nikt o środowisko nie zadbał, 
mój drogi kolego.

Dlatego Planetka smutną buzię miała i się poważnie rozchorowała.

Pamiętajcie zatem, dzieci kochane, aby Planetka uśmiechnięta i zdrowa była,

Dbajmy o środowisko, tak by nasza Ziemia 
zawsze czysta była!

Nauczyciel zadaje pytania:

  • Co się stało z Planetką? Dlaczego Planetka była taka smutna?
  • W jaki sposób możemy zadbać o naszą Ziemię?


2. Dobre rady na odpady

Nauczyciel zaprasza dzieci, żeby usiadły w kole. Nawiązując do tego, jak duże znaczenie dla naszego zdrowia ma to, co jemy, co pijemy, musimy również pamiętać, że tak samo dla naszego środowiska ważne będzie to, co zrobimy z opakowaniem. Nauczyciel omawia i wysypuje na środku koła różnego rodzaju opakowania po artykułach spożywczych (butelki, plastikowe i tekturowe pudełeczka, puszki) i po lekach, zużyte baterie. Dzieci dotykają, oglądają przedmioty, dostrzegają różnice między nimi.
Nauczyciel zadaje pytania:

  • Skąd się biorą śmieci? 
  • Co robimy ze śmieciami? Gdzie powinny trafić? 
  • Czy możemy wyrzucać odpady gdziekolwiek? (Nawiązanie do śmieci, które znajdujemy np. w lesie, nad wodą).
  • Na czym polega segregacja śmieci?
  • Na jakie grupy segregujemy odpady? 
  • Nauczyciel pokazuje trzy kolorowe pojemniki do segregacji odpadów (ewentualnie kartony pomalowane w danym kolorze):

NIEBIESKI – na makulaturę, 
ŻÓŁTY – na plastikowe opakowania, 
ZIELONE – na szkło. 


3. Zabawa „Segregacja” 

Nauczyciel ustawia pojemniki pośrodku sali. Rozsypuje po dywanie przyniesione opakowania i włącza muzykę. W tym czasie dzieci swobodnie chodzą po sali. Gdy nauczyciel wyłączy muzykę, dzieci wybierają przedmioty rozrzucone na dywanie i wrzucają do odpowiednich pojemników. 
Na zakończenie zabawy nauczyciel tłumaczy dzieciom, że właśnie dokonały segregacji odpadów. Zwraca uwagę, jak dziec...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy